Elhuyar

Elhuyar

[:es]Lehen izarren seinalea jaso dute[:]

Big Bangetik 180 milioi urtera sortu ziren lehen izarrak, uste baino unibertso hotzago batean
Elhuyar

[:es]Blockchain: transakzioen biltegiratze banatu, fidagarri eta manipulaezina[:]

Blockchain edo bloke-kateen teknologia bitcoinarekin batera egin zen ezagun, kriptotxanpon entzutetsuak erabiltzen zuen transakzioen biltegiratze-sistema baita. Entitate ziurtatzaile zentralik gabeko sistema banatu hau segurua eta manipulaezina denez, beste arlo ugaritan aplikatzen hasi da. Iraultza berria omen da hurrengo urteetan noranahi hedatuko den bloke-kateen teknologia hau.
Elhuyar

[:es]Zelula amak, minbiziaren aurkako txerto[:]

Zelula amak minbiziaren aurkako txerto modura erabili ahalko liratekeela adierazi dute Stanford Unibertsitateko ikertzaileek. Zelula amek eta minbizi-zelulek aparteko antzekotasunak dituztela nabarmendu dute: batzuek zein besteek ez dute mugatua hazteko eta ugaltzeko gaitasuna. Gainera, bien mintzetan antzeko antigenoak azaltzen direla ikusi dutenez, tratatutako zelula amak gorputzean txertatu, eta immunitate-sistema minbiziaren aurka entrenatzeko erabili daitezkeela iradoki…
Elhuyar

[:es]Erloju atomiko bat laborategitik atera dute[:]

Alpetara eraman, eta altuera neurtzeko erabili dute
Elhuyar

[:es]Aldaera genetiko arraroak, sakarosa eta heste minberari buruzko ikerketa[:]

Heste minberaren sindromea (HMS) definizio guztiz argia ez duen gaixotasun gastrointestinala da, erraz esanda, tripako minak eragiten duen gaixotasun bat. Eta jakin badakigu, hein batean, oinarri genetikoa duela. Lan-talde honetan (Mauro D’Amato Ikerbasque ikertzaileak zuzentzen duen taldean) HMSaren genetika buru belarri ikertzen dugu, Biodonostia eta Karolinska artean.
Elhuyar

[:es]TRAPPIST-1 exoplanetak eguzki-sistemako planeten antzekoak direla baieztatu dute[:]

Iaz jakin zen TRAPPIST-1 izar nano gorri eta hotzaren inguruan zazpi planeta zeudela, eta haietako batzuk bizigarriak izan zitezkeela aurreikusi zen. Urtebeteko ikerketen ondoren, emaitza berriak argitaratu dituzte: zazpi planetetatik gehienak arrokatsuak dira eta badute ura. Zehazki, haien masaren % 5 da ura, Lurraren beraren kasuan baino dezente gehiago (ozeanoak gure planetaren masaren % 0,02…
Elhuyar

[:es]Indian aurkitutako tresna batzuek kolokan jarri dute gure espeziearen historia[:]

Attirampakkham aztarnategian (Indiako hegoekialdea), Erdi Paleolitoko ezaugarriak dituzten tresna batzuk aurkitu dituzte, esaterako, Levallois teknikarekin egindako harrizko tresnak. 385.000 urte dituztela kalkulatu dute, eta horrek piztu du zalantza.
Elhuyar

[:es]Primateak klonatu dituzte lehen aldiz[:]

Dolly ardia lortzeko erabili zen teknika berberarekin sortutako bi makako aurkeztu berri ditu Txinako Neurozientzien Institutuak. Teknika zelula somatikoen nukleo-transferentzia da, eta, orain arte, ez zuen emaitza onik eman primateetan. Alabaina, batzuek interes handia zuten primateak klonatzeko, genetikoki gure espeziearen hain antzekoak izanda, ikerketa biomedikoetarako oso baliagarriak izango liratekeelakoan.
Elhuyar

[:es]Naturaren ekarpen immaterialak aintzat hartzea proposatu du IPBES plataformak[:]

Munduak era zabalago batean hauteman behar ditu naturak jendeari egiten dizkion ekarpenak; hori ondorioztatu du IPBES plataformaren ikerketa batek. Biodibertsitatearen eta ekosistema-zerbitzuen inguruko gobernu arteko plataforma da IPBES, 128 herrialdek osatua, eta Unai Pascual García de Azilu BC3ko Ikerbasque ikertzaileak zuzendu du naturaren ekarpenei buruzko lan hori.