Elhuyar

Elhuyar

[:es]Intsektuak gertutik[:]

Intsektuei aurpegia ikusi nahi zien David López Encinas hernaniarrak; begiak, matrailak, barailak. Txikitatik gustatzen zaizkio intsektuak. Gida bat oparitu zioten, eta, geroztik, orduak pasatzen zituen Caceresen, amona-aitonen etxean, xomorroak ikusten, sailkatzen, marrazten.
Elhuyar

[:es]Polimerozko zuntz optiko hibrido bat sortu dute eguzki-energia lortzeko, modu eraginkorrean eta merke[:]

Eguzki-kontzentragailu lumineszente gisa jokatzen duen polimerozko zuntz optiko berri bat, merkea eta eraginkorra, lortu du Itxaso Parola Domingo telekomunikazio-ingeniariak.
Elhuyar

[:es]Umeen leuzemia neurri batean prebeni daitekeela iradoki du ikerketa batek[:]

Leuzemia linfoblastiko akutua da umeek izaten duten minbizi ohikoena. Bada, kasu asko prebeni daitezkeela iradoki dute Nature Reviews Cancer aldizkarian argitaratu berri den ikerketa batean.
Elhuyar

[:es]Zulo beltzen sinfonia[:]

Galaxia gehienek zulo beltz erraldoia dute erdigunean. Eta benetan dira erraldoi zulo beltz horiek, milioika izarren masa ezkutatzen baitute beren baitan, eta argiak ere ezin baitu haietatik alde egin. Baina zulo beltz erraldoi horiek badute galaxiotan eragin nabarmena, haien grabitazio-eremu handiek inguruko materia erakartzen baitute, eta galaxia ostalariei aldaketa bortitzak eragin diezazkiekete. Zulo beltz erraldoien…
Elhuyar

[:es]Erleentzat arriskutsuak diren hiru intsektizida debekatu dituzte[:]

Europar Batasunak hiru intsektizida neonikotinoideren erabilera debekatzea erabaki du.
Elhuyar

[:es]Korapilatze kuantikoa sortu dute fisikoki bananduta zeuden bi Bose-Einstein kondentsaturen artean[:]

Fisika kuantikoko esperimentu berritzaile baten berri eman du Science aldizkariak: bi atomo-hodei ultrahotzen arteko korapilatze kuantikoa lortu dute. Bose-Einstein kondentsatu deritze atomo-hodei horiei. Espazioan bananduta zeuden elkarrengandik, baina, kuantikoki korapilatuta mantentzea lortu dutenez, partikula-multzoek beren banakotasuna galdu eta entitate bakar bat balira bezala aritzen direla ikusi dute. Hala, partikuletako batean edozer aldaketa gertatzen bada, bestean…
Elhuyar

[:es]Barbara McClintock, artoari galdezka[:]

Long Island (New York), 1940ko hamarkadaren bukaera. Berrogei urte inguruko emakume bat artasoroa ureztatzen ari da. Pixkanaka handitzen ari diren artaburuei begiratzen die, haietan gordetako sekretu guztiak jakin nahiko balitu bezala. Sast! Pilota bat erori da arto artean. Haserretu egin da, eta errieta egin die beisbolean ari diren gazteei. Ez da harritzekoa, arto horrek asko…
Elhuyar

[:es]Zientziaren mugak[:]

Luzerako emango luke gaiak, baina hitz gutxitan erantzuteko eskatu diegu bi ikertzaile ezagunei: ba al du mugarik zientziak? Hemen haien gogoetak.
Elhuyar

[:es]Duela 90.000 urte neandertalek landutako zurezko tresnak aurkitu dituzte Aranbaltzan[:]

Arkeologoak 2013an hasi ziren aztertzen Aranbaltzako aztarnategia (Barrika, Bizkaia). Ikerketa itxi gabe dago oraindik, baina dagoeneko ikusi dute neandertal-taldeen bizileku izan zela duela 100.000 eta 44.000 urteen artean. Orain, duela 90.000 urte landutako zurezko tresnak aurkitu dituztela jakinarazi dute.