Elhuyar

Elhuyar

[:es]Indiak ez du lortu Vikram modulua ilargiratzea[:]

Chandrayaan 2 misioa ondo atera izan balitz, India Ilargiaren gainean ontzi bat jartzen zuen laugarren herrialdea bihurtuko zen, AEBen, Errusiaren eta Txinaren ondoren. Vikram moduluaren bidez lortu behar zuen hori: Chandrayaan 2 ontzitik askatu, abiadura egokitu, eta Ilargiaren azalean lur hartu behar zuen. Alabaina, Ilargitik 2 km-ra zegoenean, motor nagusiak kale egin zuen, komunikazioa eten…
Elhuyar

[:es]Laserrak ezagutzaren mugak argitzen [:]

1960an Theodor Maimanek laserra asmatu zuenean, ez zuen ezertarako balio. Orain, edonon daude. Sortu dira laser-mota berriak ere; ulertzeko ere zaila den denbora-tarte labur batean potentzia ikaragarriak hartzeko gai dira, izar baten bihotzean gertatzen denera hurbiltzeraino. Zertarako balioko duten, adituek badute ideiaren bat, baina, neurri bateraino soilik.
Elhuyar

[:es]Duela 550 milioi urteko animalia mugikor eta bilateral baten fosila aurkitu dute[:]

Orain arteko aztarnetan oinarrituta, zientzialariek uste zuten mugimendua duten animalia bilateralak Ediacara periodoan eboluzionatu zutela (duela 635-542 milioi urte). Orain, horrelako animalia zaharrenaren fosilak eta hark utzitako arrastoak aurkitu dituzte, Dengyingen, Yangtze ibaiaren arroilen inguruan (txina). Kalkuluen arabera, duela 551-539 milioi urte bizi izan zen animalia hori.
Elhuyar

[:es]Auzolan digitala euskararen alde[:]

Gure bizitzetan, gero eta txertatuago daude hizkuntza- eta hizketa-teknologiak baliatzen dituzten tresnak eta zerbitzuak: laguntzaile birtualak, bozgorailu adimendunak, itzultzaile automatikoak… Teknologia horiek garatzeko, baliabideak behar dira, baina ez bakarrik ekonomikoak; bereziki, sistemak entrenatzeko hizkuntza-baliabideak dira guztiz-guztiz beharrezko: audio-grabazioak, elkarrizketen adibideak, itzulpenak… Beste hizkuntza hedatuago batzuetan baino urriagoak dira euskaran, eta, horregatik, berriki abiatutako ekimen batzuek…
Elhuyar

[:es]Tigre eltxoak ia desagerraraztea lortu dute Txinako bi lekutan[:]

Txinako bi lekutan tigre eltxoa ia desagerraraztea lortu dute, bakterio bat eta emeak antzutzeko teknika bat erabilita. Nature aldizkarian eman dute horren berri.
Elhuyar

[:es]Eurasiako sapiens zaharrena identifikatu dute[:]

Aurkikuntza garrantzitsua litzateke, baina zalantzak eragin ditu adituen artean
Elhuyar

[:es]Argiaren propietate berri bat frogatu dute: bihurdura[:]

Argiaren propietate batzuk aspalditik ezagutzen eta kontrolatzen dituzte zientzialariek, eta aplikazio ugaritan dira erabilgarriak: intentsitatea, uhin-maiztasuna… Orain, beste propietate bat ere kontrola dezaketela frogatu dute: bihurdura. Salamancako (Espainia) eta Colorado Boulder (AEB) unibertsitateetako ikertzaileek egin dute lan hori, eta Science aldizkarian eman dute emaitzen berri.
Elhuyar

[:es]Orain arteko metano-kontzentraziorik handiena neurtu dute Marteren atmosferan[:]

NASAren Curiosity ibilgailuak orain arteko metano-kontzertraziorik handiena neurtu du, SAM tresnaren laser-espektrometroaren bitartez: 21 ppbv. Curiosityk sarritan detektatu du metanoa; neurketa horietan oinarrituta, badirudi kontzentrazioa handitu eta txikitu egiten dela, denboraldika. Tarteka, ezohiko kontzentrazioak ere neurtu ditu, baina oraindik ez dakite zenbat irauten duten eta aldizkakoak ote diren, ala salbuespenak.
Elhuyar

[:es]Clair Patterson berunaren kontra borrokan[:]

Clair Patterson berunaren kontra borrokan