Berria

Berria

[:es]Nork jarraitu beharko luke bizirik?[:]

Demagun etorkizun hurbilean zaudela eta errepidean zoazela, auto autonomo batean; alegia, gidaririk gabeko auto batean. Bi errei daude, eta, justu zure autoaren parekoan, pertsona bat dago. Pertsonak saihesteko agindua du autoak; horretarako, beste erreira aldatuko litzateke. Baina beste erreiaren parean ere bada norbait! Demagun bi pertsona horiek ez direla berdinak: bat gaztea da, eta bestea,…
Berria

[:es]Nork jarraitu beharko luke bizirik?[:]

Demagun etorkizun hurbilean zaudela eta errepidean zoazela, auto autonomo batean; alegia, gidaririk gabeko auto batean. Bi errei daude, eta, justu zure autoaren parekoan, pertsona bat dago. Pertsonak saihesteko agindua du autoak; horretarako, beste erreira aldatuko litzateke. Baina beste erreiaren parean ere bada norbait! Demagun bi pertsona horiek ez direla berdinak: bat gaztea da, eta bestea,…
Berria

[:es]Espermatozoide matxoaren mitoa[:]

Orokorra da espermatozoide «irabazlea» hartzea protagonistatzat eta bigarren mailakotzat jotzea obulua, konkistatzailea eta konkistatua bikote klasikoari men eginda. Antropologian, eboluzioan eta giza ugalketan espezializatutako Robert D. Martin biologoaren arabera, ordea, ikuspegi hori zientziaren historian nagusitu den estereotipo matxisten ondorioa da, eta, gainera, okerra da guztiz.
Berria

[:es]Tereshkhova eta Ride, antzekoak eta desberdinak[:]

Hil honetan, bat egiten dute lehen emakume kosmonauta eta astronauta lehen aldiz espaziora joan zireneko urteurrenak. Hain zuzen, ekainak 18 zituela eman zuen pauso hori Valentina Tereshkovak, eta 16an, berriz, Sally Ridek. Bi eguneko tartea dago, beraz, bi efemerideen artean. Urteak aintzat hartuta, baina, tartea dezente handiagoa da: estatubatuarrek lehen emakumezko astronauta, Ride, espaziora bidali…
Berria

[:es]Gizakia, suntsipen handiko izakia[:]

Leku batean baino gehiagotan aipatu dute gure espeziea izurri bat dela: planetaren txoko guztiak kolonizatu ditugu, eta populazioaren hazkundea etenik gabekoa da. Hala ere, bizidun guztietatik % 0,01 baino ez gara. Hori bai, beste espezieak suntsitzeko ahalmenari begiratzen badiogu, orduan bai, orduan izurri garela onartu beste aukerarik ez dugu: ugaztun basatien % 83 eta landareen…
Berria

[:es]Estralurtarrak eta gorila-efektua[:]

Sste honetan jaurti du NASAk TESS satelitea. NASAren azkenaldiko misio handiena da; haren zeregina, 20.000 exoplaneta inguru aztertzea. Exoplanetak eguzki-sistemaren kanpoko planetak dira, eta, halakoak aurkitzeko, zeruaren % 85 arakatuko du. Hori gutxi ez, eta hordagoa ere jo du NASAk: bizi estralurtarra topatzeko balioko du. Edo, txikira jota, exoplaneta bizigarriak, bizia sor edo har dezaketenak,…
Berria

[:es]Lagunik onena[:]

Adituak ez dira ados jartzen noiz bilakatu zen txakurra gizakiaren lagunik onena. Batzuen esanetan, duela 17.000 urte baino gehiago gertatu zen, Paleolitoan, gizakia ehiztari-biltzaile zenean. Hipotesi horren alde egiten du, adibidez, txakur primitiboen fosilak aurkitu izanak ehizatutako mamuten hezur asko pilatzen diren lekuetan. Beste batzuek, ordea, etxekotzea Neolitoan gertatu zela diote, hau da, duela 17.000-7.000…
Berria

[:es]Neska, ez duzu zientzialari itxura[:]

Emakumeek eta neskek zientzian berdintasunezko parte-hartzea izateko xedearekin, otsailaren 11 Emakume eta Neska Zientzialarien Nazioarteko Eguna izendatzea erabaki zuen Nazio Batuen Batzar Nagusiak 2016an. Izan ere, aukera-berdintasunak bermatuta egon beharko lukeela iruditzen zaigun arren, datuek garbi erakusten dute zientzia-eremuan genero-bereizketa nabarmena dela, gaur egun ere.
Berria

[:es]Zaintzaren beharra, ikerketa-munduan ere[:]

Aurten indarra hartu duten kontzeptuetatik badago bat ikerketa-esparruan apenas entzuten dena: zaintza. Eta, itxura guztien arabera, gehiago entzun, eta, batez ere, gehiago praktikatu beharko litzateke. Izan ere, esanguratsua da doktoregaien buru-osasunari buruzko ikerketa bat izatea aurtengo zientzia-artikulu irakurrienetako bat. Ikerketaren emaitzak kezkagarriak dira, oso: doktoretza egiten ari direnen artean, hirutik batek gaixotasun psikiatriko bat pairatzeko…