Elhuyar

Elhuyar

Goi Paleolitoko zeinu ez-figuratiboak egutegi baten osagaiak zirela iradoki dute

Goi Paleolitoko margoetan eta grabatuetan azaltzen diren zeinu ez-figuratibo ohikoenak dekodetzen saiatu da ikertzaile-talde bat (tartean, Londresko eta Durhameko unibertsitatekoak), eta ondorioztatu du zeinu haiek egutegi fenologiko-meteorologiko baten osagaiak zirela. Are gehiago: ikertzaileen arabera, proto-idazketa baten zantzuak dira. Hipotesia berresteko ikerketa gehiago beharko dira, baina espero dute zeinu-sistema haren alderdi gehiago argitzea, eta, hala, garai…
Elhuyar

Gene berriak gako izan ziren hominoideen garuna garatzeko

Orain gutxi arte, DNAko sekuentzia ez-kodetzaileetatik gene berriak sortzea ezinezko jotzen bazen ere, azken urteetan halako hainbat kasu aurkitu dira; eta ikusi da, gainera, kasu askotan, gene berri horiek garrantzitsuak direla espezieen ezaugarri berri eta bereizgarriak sortzeko. Nature Ecology and Evolution aldizkarian argitaratu berri duten ikerketa batean, hominoideen halako 74 gene identifikatu dituzte, eta ikusi…
Elhuyar

[:es]Amaitu da InSight, Marte ezagutzen lagundu duen misioa[:]

Marteren azalean lau urte eman ondoren, amaitu da InSight misioa. Denbora horretan, ehunka mugimendu sismikoen eta meteoritoen inpaktuen datuak bildu ditu InSight moduluak (guztira, 1300 baino gehiago). 2022ko abenduaren 15az geroztik, baina, NASAk ez du haren seinalerik jaso; beraz, bateriarik gabe geratu dela ondorioztatu du, eta bukatutzat eman du misioa. Nolanahi ere, misioak aurreikusitakoa baino…
Elhuyar

[:es]Bi milioi urteko DNA berreskuratzea lortu dute[:]

Orain arteko DNArik zaharrenak milioi bat urte zituen. Siberiako mamut baten hezur batetik erauzi zuten. Oain, duela bi milioi urtera jauzi egitea lortu dute, Groenlandiako sedimentuetatik erauzitako DNArekin. Nature aldizkarian irekian argitaratu dute ikerketa, eta, bereziki, metodologia azpimarratu dute egileek, aintzinako ekosistemak ezagutzeko eta espezieen eboluzioa argitzeko tresna baliotsua izango delakoan baitaude.
Elhuyar

[:es]Depresioa eta hesteetako mikrobiotaren alterazioa erlazionatuta daudela berretsi da[:]

Azken urteotan egindako hainbat ikerketak iradoki du depresioa hesteetako mikrobiotaren eraldaketek sortua izan zitekeela, beste hainbat faktoreren artean. Orain arte, ordea, ez zegoen froga sendorik, laborategiko animaliekin egin zirelako eta laginak ez zirelako nahikoa esanguratsuak. Orain, ordea, pertsonekin egindako bi ikerketek berretsi egin dute ikerketa haiek iradokitzen zutena. Haietako batek depresioarekin erlazionatuta egon daitezkeen bakterioen…
Elhuyar

[:es]Fisika: 50 urte aurrerago, zer?[:]

Teknologia kuantikoak erabiliko ditugu ikertzeko eta komunikatzeko
Elhuyar

[:es]Ordenagailu kuantiko bidezko simulazioa, grabitate kuantikoa ikertzeko[:]

Zizare-zulo holografiko baten simulazio kuantikoa egin dute, lehen aldiz ordenagailu kuantiko batean. Hala iragarri du Maria Spiropulu Caltech Kaliforniako Teknologia Institutuko ikertzailearen lantaldeak Nature aldizkarian. Azaldu dutenez, Google Sycamore prozesadorea erabili dute simulazioa egiteko, eta espero dute lagungarria izatea grabitate kuantikoa ikertzeko laborategian.
Elhuyar

[:es]Toxoplasmosia eragiten duen parasitoak otsoak ausartago egiten ditu[:]

Toxoplasma gondii parasitoaren eraginpean dauden otsoek arriskuak hartzeko joera handiagoa dute, baita taldeko lider izateko probabilitate handiagoa ere. Eta horrek otso-talde osoari eragin diezaioke, parasitoaren mesedetan. Ondorio horiek atera dituzte Yellowstone Parke Nazionaleko (Estatu Batuak) otsoekin egindako ikerketa batean.
Elhuyar

[:es]Hidrogenoa ez da denerako erantzunik onena, Natureren editorialaren esanean[:]

Hidrogenoa da erregai onenetakotzat jotzen da, fosilak ordezkatzeko eta berotegi-gasen zero igorpenera gerturatzeko. Alabaina, horretarako, hidrogenoa baino erregai hobeak eta eraginkorragoak badaudela ohartarazi du Nature aldizkariak, bere azken editorialean. Are gehiago: hidrogenoak zero igorpenaren helburua arriskuan jar dezakeela ere nabarmendu du.