Elhuyar

Elhuyar

[:es]Kimikako Nobel Saria: Klik kimikaren asmatzaileei eta bizidunetara eraman dutenei aitortza[:]

[:es]Nobel Sarien batzordeak jakinarazi duenez, Saria Carolyn R. Bertozzik, Morten Meldalek eta K. Barry Sharplessek jasoko dute 2022ko Kimikako Nobel Saria, «klik kimika eta kimika bioortogonalaren garapenarengatik». [:]
Elhuyar

[:es]2022ko Fisikako Nobel saria Alain Aspect, John F. Clauser eta Anton Zeilingerrek jasoko dute[:]

[:es]Korapilatze kuantikoaren inguruan egindako esperimentuei esker, teknologia kuantikoak garatzeko ezinbesteko ekarpenak egin dituztela adierazi du Nobel Akademiak[:]
Elhuyar

[:es]Svante Pääbo paleogenetikariak jasoko du Fisiologia edo Medikuntzako Nobel Saria[:]

[:es]Karolinska Institutuak Fisiologia edo Medikuntzako 2022ko Nobel saria Svante Pääbo genetikariari ematea erabaki du, “desagertutako homininoen genomei eta giza eboluzioari buruzko aurkikuntzengatik”.[:]
Elhuyar

[:es]Lehen ornodun barailadunen fosilik zaharrenak aurkitu dituzte[:]

[:es]Txinako hegoaldean aurkitu duten arrain-fosilen multzo batek lehen ornodun barailadunen dibertsifikazioari buruzko informazio berria eman du. Siluriarraren hasierakoa dira fosilak, 439 eta 436 milioi urte artekoak dira, eta, besteak beste, ezagutzen diren ornodun barailadun zaharrenak deskribatu dituzte; baita barailadun baten hortzik zaharrena ere.[:]
Elhuyar

[:es]Plastikoek ozeanoa azidifikatzen dute[:]

[:es]Kutsadura handiko eremuetan, plastikoen degradazioak itsasoko uraren pHa 0,5 murriztea eragin dezake[:]
Elhuyar

[:es]Adimen artifiziala artean[:]

[:es]Adimen artifizialaren ahalak eta lorpenak ukaezinak diren arren, haren erabilerak zalantzak eta eztabaidak ere pizten ditu; adibidez, medikuntzan edo justizian. Hala, Europar Batasunak araudi bat proposatu du, AI Act, adimen artifizialaren arriskuez babesteko. Badira, edonola ere, bestelako galderak, adibidez, artean: adimen artifizialaren bidez sortutako testu, irudi edo doinuak artea dira? Eta hartzaileak gizaki batek egindakoak…
Elhuyar

[:es]Egoera zaurgarrian daude hirietako zuhaitzak, klima-larrialdia dela eta[:]

[:es]Zientzialariek zalantzan jarri dute hirietako zuhaitzek giza osasunean duten onura betetzen jarraitu ahal izango duten[:]
Elhuyar

[:es]Aztarna energetikoan eragiten duten faktoreak argitu dituzte, Errekaleorretik abiatuta[:]

[:es]Errekaleor auzoko biztanleko aztarna energetikoa EAEkoa baino % 24 txikiagoa dela kalkulatutu dute Ekopol eta Life Cycle Thinking Group ikerketa-taldeek (EHU). Hortik ondorioztatu dute bizimodu alternatibo eta komunitarioak energia-kontsumoa murriztu dezakeela; batez ere, kontsumitzen diren ondasun eta zerbitzuak ekoizteko erabilitako energiak duen garrantziagatik.[:]
Elhuyar

[:es]Ba al du garunak sexu-orientaziorik?[:]

[:es]Ba al dago sexu-orientazioarekin lotutako garuneko eremu espezifikorik? Desberdinak al dira homosexualen, bisexualen eta heterosexualen garunak? Neuroirudi-tekniketan oinarritutako ikerketek galdera hauei erantzuten lagun diezagukete, eta, hala, heterosexuala ez den orientazio sexualei lotutako estigma murriztu daiteke.[:]