Elhuyar

Elhuyar

[:es]Botiken kutsaduraren ondorio larriak agerian[:]

[:es]The Lancet aldizkari medikoak argitaratu berri duen artikulu batek kutsadura farmazeutikoaren arazo larria jarri du mahai-gainean. Botiken erabilera masiboak ingurumenean eta giza osasunean eragiten dituen ondorio suntsitzaileez ohartarazi du, eta, tratamendu masiboak egitean, ondorio kezkagarri horiek aintzat hartzeko deia egin du.[:]
Elhuyar

[:es]Ozono-zulo bat agertu da Artikoan[:]

[:es]Martxoaren amaieran, 18 kilometroko altueran, % 90 jaitsi da Artikoko estratosferan dagoen ozono-kopurua, hainbat zientzia-erakundetako zientzialariek egiaztatu ahal izan dutenez. Halako egoerarik ez da gertatu 2011. urtetik. [:]
Elhuyar

[:es]Baliteke ibuprofenoak COVID-19 gaitza okertzea[:]

[:es]Konplikazio kardiobaskularrak zein arnasketakoak dira COVID-19ak eragin dituen arazo larrienak, eta, azken asteotan, denen ahotan ibili da ibuprofenoak eta bestelako antiinflamatorio ez-esteroideoek okertzen ote duten gaitzaren eboluzioa. Oraingoz, adituek ez dute frogarik halakorik ziurtatzeko, baina baliteke hala izatea, dauden ebidentziak kontuan hartuta.[:]
Elhuyar

[:es]Materia ilunaren zantzutzat jo izan den seinalea baztertu dute[:]

[:es]Partikulen fisikaren hainbat ereduk proposatu izan dute materia iluna pixkanaka deskonposatu eta materia arrunt bihur litekeela, eta prozesu horretan fotoiak askatu litezkeela. Hala, proposatu izan da zenbait galaxiatan ikusitako 3,5 kiloelektronvolteko X izpien isuri-mota bat izan zitekeela horren froga. Science aldizkarian argitaratutako ikerketa batek, ordea, ezeztatu egin du hori hala denik. Ikerketaren arabera, hainbat galaxiatan…
Elhuyar

[:es]Ugaztunetan emeek dute bizi-itxaropenik handiena[:]

[:es]Ugaztunen artean, emeen batez besteko bizi-iraupena arrena baino % 18,6 handiagoa da, nazioarteko ikertzaile-talde batek PNAS aldizkarian aurkeztutako datuen arabera.[:]
Elhuyar

[:es]COVID-19ak ekonomian izan ditzakeen epe laburreko ondorioez ahazteko eskatu du The Lancet-ek[:]

[:es]The Lancet aldizkariak gogor jo du hainbat herrialdetan COVID-19 gaixotasuna ez zabaltzeko hartzen ari diren neurri eskasen aurka. Editorialean adierazi dutenez, politikariek hartutako neurriak motelegiak eta eskasak izan dira, kasu askotan. Arriskuak hartu eta modu erabakigarriagoan jokatzeko eskatu die politikariei: haien irudi publikoak eta ekonomiak jasan ditzakeen epe laburreko ondorioez ahaztu, eta gizateriaren osasunak eskatzen…
Elhuyar

[:es]Itsasoari begira[:]

[:es]Ozeanokoak dira planetako ekosistemarik ezezagunenetakoak. Han daude gizateriaren hurrengo erronka zientifikorik handienak, Nazio Batuen arabera. Indar eta ahalmen ikaragarriko gunea da, baina egoera kritikoan dago. Gizartea itsasora begira jarri eta erronka horiei heltzeko deia egin du UNESCOk. Itsas Zientzien Hamarkada izendatu du 2021-2030ekoa, itsasoari begira jar gaitezen. Hamarkadako erronka nagusiez hitz egin dugu itsasoko lau…
Elhuyar

[:es]Biziaren hasierako lehenengo entzimen egitura proposatu dute[:]

[:es]AEBko ikertzaile-talde batek, Lurreko biziaren hastapena nolakoa izan zen argitu nahian, hasierako metabolismo hartan gakoak izan ziren bi egitura proteiko identifikatu ditu. Ikertzaileen ustez, lehenengo entzima metabolikoak lirateke egitura xume haiek, bizia sor zedin funtsezkoak izan zirenak.[:]
Elhuyar

[:es]Eunice Foote, aitzindari laborategian eta feminismoan[:]

[:es] Joseph Henry fisikariaren txanda zen. Pauso irmoz igo zen oholtzara. Ehunka zientzia-gizon zituen aurrean. Arnasa hartu, eta honela hasi zen: “Zientzia ez da ez inongo herrialdetakoa, ez inongo sexutakoa. Emakumeen esferak ez du soilik biltzen edertasuna eta erabilgarritasuna, egia ere biltzen du”. [:]