Elhuyar

[:es]1960an Theodor Maimanek laserra asmatu zuenean, ez zuen ezertarako balio. Orain, edonon daude. Sortu dira laser-mota berriak ere; ulertzeko ere zaila den denbora-tarte labur batean potentzia ikaragarriak hartzeko gai dira, izar baten bihotzean gertatzen denera hurbiltzeraino. Zertarako balioko duten, adituek badute ideiaren bat, baina, neurri bateraino soilik.[:]

[:es]Orain arteko aztarnetan oinarrituta, zientzialariek uste zuten mugimendua duten animalia bilateralak Ediacara periodoan eboluzionatu zutela (duela 635-542 milioi urte). Orain, horrelako animalia zaharrenaren fosilak eta hark utzitako arrastoak aurkitu dituzte, Dengyingen, Yangtze ibaiaren arroilen inguruan (txina). Kalkuluen arabera, duela 551-539 milioi urte bizi izan zen animalia hori.[:]

[:es]Gure bizitzetan, gero eta txertatuago daude hizkuntza- eta hizketa-teknologiak baliatzen dituzten tresnak eta zerbitzuak: laguntzaile birtualak, bozgorailu adimendunak, itzultzaile automatikoak… Teknologia horiek garatzeko, baliabideak behar dira, baina ez bakarrik ekonomikoak; bereziki, sistemak entrenatzeko hizkuntza-baliabideak dira guztiz-guztiz beharrezko: audio-grabazioak, elkarrizketen adibideak, itzulpenak… Beste hizkuntza hedatuago batzuetan baino urriagoak dira euskaran, eta, horregatik, berriki abiatutako ekimen batzuek…

[:es]Txinako bi lekutan tigre eltxoa ia desagerraraztea lortu dute, bakterio bat eta emeak antzutzeko teknika bat erabilita. Nature aldizkarian eman dute horren berri.[:]

[:es]Aurkikuntza garrantzitsua litzateke, baina zalantzak eragin ditu adituen artean[:]

[:es]Argiaren propietate batzuk aspalditik ezagutzen eta kontrolatzen dituzte zientzialariek, eta aplikazio ugaritan dira erabilgarriak: intentsitatea, uhin-maiztasuna… Orain, beste propietate bat ere kontrola dezaketela frogatu dute: bihurdura. Salamancako (Espainia) eta Colorado Boulder (AEB) unibertsitateetako ikertzaileek egin dute lan hori, eta Science aldizkarian eman dute emaitzen berri.[:]

[:es]NASAren Curiosity ibilgailuak orain arteko metano-kontzertraziorik handiena neurtu du, SAM tresnaren laser-espektrometroaren bitartez: 21 ppbv. Curiosityk sarritan detektatu du metanoa; neurketa horietan oinarrituta, badirudi kontzentrazioa handitu eta txikitu egiten dela, denboraldika. Tarteka, ezohiko kontzentrazioak ere neurtu ditu, baina oraindik ez dakite zenbat irauten duten eta aldizkakoak ote diren, ala salbuespenak.[:]

[:es]Clair Patterson berunaren kontra borrokan[:]

[:es]Quantum Flagship proiektu europarraren barruan, egoera kuantiko bat urrutitik prestatzeko protokolo bat garatu dute esperimentu batean. Protokolo horren berezitasuna da mikrouhinen maiztasun-tartean egiten duela komunikazioa, hain zuzen, ordenagailu kuantiko guztiek lanerako darabilten maiztasunean. Ikerketak lehen aldiz frogatu du maiztasun-tarte horretan ere egin daitekeela komunikazioa, eta horrek iraultza eragin dezake datozen urteetan komunikazio kuantiko seguruaren eta…