Chair of Scientific Culture of the University of the Basque Country

Elhuyar

Elhuyar

[:es]Kaltegarria al da gantz-kontsumoa osasun kardiobaskularrerako?[:]

[:es]Sinesmena eta zientzia bereizteko beharra hartzen dut abiapuntutzat. Saiatuko naiz oinarrizko kontzeptu batzuk azaltzen ebidentzian edo frogetan oinarritutako medikuntza (edo osasun-arloko zientzietan, zabalago) ezagutzen ez duten guztientzat.[:]
Elhuyar

[:es]Marteren eboluzio klimatiko eta hidrologikoari buruzko datu esanguratsuak eman ditu NASAk[:]

[:es]Duela 3.700 milioi urte, Jezero kraterra aintzira bat zela baieztatu du [:]
Elhuyar

[:es]Zero covid estrategiatik egoera endemikorako trantsizioan[:]

[:es]2021eko urriaren 4an, Jacinda Ardern Zeelanda Berriko lehen ministroak onartu zuen zero covid estrategiak ez duela lortu Aucklandeko koronabirus-agerraldia desagerraraztea, eta beste ikuspegi bat beharko zutela aurrerantzean, SARS-CoV-2a kontrolpean izateko.[:]
Elhuyar

[:es]Fabrikazio gehigarria: pentsamolde berriak ingeniaritzan[:]

[:es]3D diseinua abiapuntutzat hartu eta inolako molderik gabe eraikitzen ditu piezak fabrikazio gehigarriak. Material gero eta harrigarriagoekin, gainera. Horrela, 3D inpresioak, ingeniaritzaren ohiko diseinu eta pieza zurrunekin hautsi, eta pentsamolde berriak ekarri ditu ekoizpen industrialetara. Disenu-askatasun osoaz hitz egiten dute adituek, eta ingeniaritzan poliki-poliki ezartzen ari dela nabarmendu dute BRTAko ikertzaileek.[:]
Elhuyar

[:es]Kimikako Nobel saria, organokatalisiaren garatzaileentzat[:]

[:es]Benjamin Listek eta David MacMillanek jasoko dute 2021eko Kimikako Nobel saria, molekulak eraikitzeko tresna berri bat garatu dutelako: organokatalisi asimetrikoa. Nobel sarien akademiak nabarmendu duenez, haien lanak eragin handia izan du ikerketa farmazeutikoan, eta kimika jasangarriagoa bihurtu du. Biek ere AEBn egin dute beren lan zientifikoa.[:]
Elhuyar

[:es]Fisikako Nobela, klima-larrialdia eta sistema fisiko konplexuak ulertzeagatik[:]

[:es]Suediako Zientzien Errege Akademiaren erabakiz, Syukuro Manabek, Klaus Hasselmannek eta Giorgio Parisik jasoko dute Fisikako Nobel saria, sistema fisiko konplexuak ulertzeko egin dituzten ekarpenengatik. Sariaren erdia Manabe eta Hasselmannentzat da, Lurreko klimaren modelizazioan egindako lanarengatik eta berotze, eta beste erdia Parisirentzat, sistema fisikoen desordenaren eta fluktuazioen elkarreragina ikertzeagatik, eskala atomikotik planetarioraino.[:]
Elhuyar

[:es]Medikuntzako Nobela, David Julius eta Ardem Patapoutiani, temperaturaren eta ukimenaren errezeptoreengatik[:]

[:es]Karoliska Institutuak jakinarazi duenez, David Julius estatubatuarrak eta Ardem Patapotiani libanoarrak jasoko dute, erdi bana, Medikuntza edo Fisiologiako Nobel saria. Biek ere AEBn egin dute beren ibilbide zientifikoa, eta, Nobel Fundazioaren arabera, bien lanak ezinbesteko abiapuntua izan dira beste ikertzaile askorentzat, eta funtsezkoak, ingurunea nola hautematen dugun ulertzeko.[:]
Elhuyar

[:es]Hizkuntza indigenak desagertzeak sendabelarren gaineko ezagutza gehiena galtzea eragingo du[:]

[:es]Sendabelarren gaineko ezagutza galbidean dagoela jakinarazi dute Zuricheko Unibertsitateko ikertzaileek. Egindako ikerketaren arabera, Amazonia, Ginea Berria eta Ipar Amerikako sendabelarren propietate eta erabilerak hizkuntza indigenetan baino ez dira transmititzen. Hain zuzen, sendabelarren % 75 hizkuntza indigena bakar batean transmititzen dira, eta ahozko komunikazioan soilik. Hizkuntza indigenak desagertzeak, beraz, ez dut eragingo altxor kultural ordezkaezin bat…
Elhuyar

[:es]Lurrean inoiz izandako bolkanismo bortitzenak ez zuen eragin dinosauroak desagertzea[:]

[:es]Zumaiako itsaslabarretan egindako ikerketa batek urte luzeko eztabaida itxi du: kretazeo bukaeran Indian jazotako muturreko bolkanismoak, Lurrean inoiz izan den bortitzenak, oso eragin txikia izan zuen dinosauroen desagertzean. Horrek berretsi egiten du duela 66 milioi urte Mexikoko Yucatán penintsulan jotako asteroidearen inpaktuak eragin zuela dinosauroen eta beste bizidun suntsipen masiboa.[:]