Elhuyar

Elhuyar

[:es]Landareetatik intsektuetara ere, geneen transferentzia naturala[:]

[:es]Eboluzioan arrunta izan da geneak espezie batek besteari transferitzea. Milioika urtean, bakterio zein onddoek transferitutako geneak erabili dituzte animalia eta landare askok, eta gaitasun metaboliko edo defentsa-estrategiak berriak garatu dituzte horri esker, besteak beste. Orain arte, ordea, ez zen inoiz identifikatu landare batek intsektu bati naturalki transferitutako generik. Max Plank Institutuko ikertzaileek Bemisia tabaci euli…
Elhuyar

[:es]Herrialde aberatsetako kontsumoak baso tropikalak soiltzen ditu[:]

[:es]Nazioarteko merkataritzak deforestazioan duen eragina neurtu dute Nature Ecology & Evolution aldizkarian argitaratu berri duten lan batean. Ondorioztatu dute herrialde aberatsetan hainbat produktu kontsumitzeak —hala nola, soja, kafea, kakaoa, palma-olioa eta egurra— lotura zuzena duela baso tropikalen soiltzearekin, eta gorantz doan joera dela, gainera.[:]
Elhuyar

[:es]Estaldura jasangarriak nanopartikula funtzionalak erabiliz[:]

[:es] Estaldurak edo gainestaldurak (margoak, bernizak, lakak, tintak…) behar beharrezkoak dira gaur egungo bizitzan, ia gainazal guztiak estali behar baitira. Haien funtzio nagusiak gainazala babestea eta apaintzea dira [1]. Babestu beharreko gainazalen artean, adibide garrantzitsuak altzairua eta egurra dira. Lehenengoa herdoiletik eta bigarrena eguratsetik babestu ezean, oso gutxi iraungo lukete material horiekin egindako produktu eta…
Elhuyar

[:es]Izarrarteko espazioan azukreak bilatzen ari dira EHUko ikertzaileak[:]

[:es]Zientzialariek urte asko daramatzate izarrarteko espazioan interes biologikoko molekulak identifikatzen, molekula prebiotikoak aurkitu eta bizitzaren jatorria nola gertatu zen jakin nahian. Ahalegin handiak egin dira aminoazidoak, base nitrogenatuak, gantz-azidoak eta bestelako biomolekulak bilatzeko, baina azukreen detekzioa zaila suertatu da orain arte, azukreak lurruntzeko ezintasunak detekziorako metodo bat sortzea galarazten zuelako. EHUko Espektroskopia Taldeak, ordea, eritrulosa…
Elhuyar

[:es]Nanorrobotak arrain-sarden moduan mugitzen dira organismoaren barruan[:]

[:es]Oraindik ikerketa-fasean dauden arren, nanorrobotak medikuntzan oso erabilgarriak izango direla aurreikusten da. Nanometro bateko tamainako osagaiak dituzten makina ñimiñoak dira, eta organismo baten barruan era autonomoan mugitzeko gaitasuna izan dezaten diseina daitezke. Edozein aplikazio mediko izan dezaten, ordea, funtsezkoa da nanorrobotek mugimendu koordinatua izatea eta medikuek ondo ezagutzea nola mugitzen diren organismo baten barruan. CIC…
Elhuyar

[:es]3D inprimaketa energia-bihurketarako eta metaketarako[:]

[:es]Energia elektrikoa metatzeko eta energia-bihurketarako sistemak garatzeko 3D-inprimaketak zer aukera eman ditzakeen aztertu zuten Edurne Redondo Negretek eta kideek, Chemical Reviews aldizkarian iaz argitaratu zuten lan batean. Aipamen ugari izan ditu lanak, eta irakurleen lan gogokoenaren saria ere irabazi berri du.[:]
Elhuyar

[:es]László Lovászek eta Avi Wigdersonek jaso dute 2021eko Abel saria[:]

[:es]László Lovászek eta Avi Wigdersonek jaso dute Abel saria, informatika teorikoari eta matematika diskretuari egindako ekarpen oinarrizkoengatik, eta horiek matematika modernoaren erdigunean kokatzeko egin duten lanagatik.[:]
Elhuyar

[:es]COVID-19aren osteko leheneratze osasungarri baterako manifestua kaleratu du OMEk [:]

[:es]Osasunaren Mundu Erakundeak COVID-19a gainditzeko eta etorkizun osasungarria izateko gomendioak argitaratu ditu, ingurumena eta pertsonen bizimodua aintzat hartuta. [:]
Elhuyar

[:es]Liztor beltzaren inbasioaren modelizazioa[:]

[:es] Gaur egun, gure ekosistemen biodibertsitatearen mehatxu nagusietako bat dira espezie inbaditzaileak. Haien adibide da Vespa velutina edo liztor beltza. Espezie horiek eragiten dituzten kalteak murrizteko, askotariko neurriak har daitezke, baina, lehenago, ongi ezagutu behar dira haien inbasioaren ezaugarriak. Horretarako, zenbait eredu matematikorekin modelizatu eta aztertu daiteke inbasioa. [:]