Elhuyar

Elhuyar

[:es]Ozeano Garbiaren Manifestua plazaratu du nazioarteko talde batek[:]

[:es]COP26 klima-larrialdiari buruzko gailurra igaro berritan, Nazioarteko aditu-talde batek Ozeano Garbiaren Manifestua kaleratu du, Nazio Batuek ozeanoen arloan 2030erako jarritako helburuei bultzada bat emateko asmoz. Gaurtik azaroaren 19ra bitartean egingo den ozeanoen biltzarraren oinarria izango da, eta, helburuak zehazteaz gain, haiek lortzeko estrategiak diseinatuko dituzte.[:]
Elhuyar

[:es]Garraioa deskarbonizatzea zailtzen duten arrazoiak nabarmendu dituzte[:]

[:es]COP26 klimaren gailurrean eztabaidatu ziren gaietako bat garraioa izan da, hura baita isurien % 21aren jatorria. Hala, hainbat irtenbide proposatu dira garraioari lotutako isuriak gutxitzeko. Oxford Unibertsitateko Garraioa, energia eta ingurumena saileko Christian Brand ikertzaileak, ordea, helburuak lortzeko dauden zailtasunak nabarmendu ditu artikulu batean.[:]
Elhuyar

[:es]Dibertsitatearen eta inklusioaren aldeko urratsak ematen hasi dira zientzian[:]

[:es]Azken aldian, mugimendua sumatzen da zientzia-sistemaren barruan. Gero eta gehiago dira zientzia-sisteman egiturazko arrazakeria eta bazterketak salatzen dituzten ahotsak, eta, azkenean, inklusioaren aldeko urrats txikiak ematen hasi dira. Aurrekoan, esaterako, ikerketa genetikoetan irizpide etikoak zehazteko eskaera egin zuten hainbat ikertzailek. Aitzinako DNA aztertzen denean, ikuspegi kolonialista azaltzeko joera dagoela adierazi zuten, eta talde natiboekiko errespetua…
Elhuyar

[:es]Giza garuna adimen kolektiboaren ondorioz txikitu dela proposatu dute[:]

[:es]AEBko ikertzaile-talde baten arabera, litekeena da adimen kolektiboaren garapenaren ondorioz txikitu izana giza garuna eboluzioan. Txikitze hori, gainera, duela 3.000 urte inguru, nabarmenagoa bilakatu zelakoan daude, eta, agian, oraindik ez da bukatu. Hipotesi hori probatzeko, inurrietan oinarritu dira, inurri-espezie asko baitaude, eta neurri eta konplexutasun desberdinetako komunitateak osatzen dituzte. Frontiers in Ecology and Evolution aldizkarian…
Elhuyar

[:es]COVID-19aren txaplata bidezko txertoa eta beste aukera batzuk herrialde pobretuentzat[:]

[:es]Queenslandeko Unibertsitatean (Australia) txaplata bidezko txertoa garatu dute, eta saguetan frogatu dute ohiko injekzioek baino babes hobea sortzen duela. Gainera, dosi txikiagoa behar du, giro-tenperaturan biltegiratu daiteke, eta norberak bere buruari jar diezaioke, eta osasun-profesionalik ez dagoen lekuetan erabil daiteke.[:]
Elhuyar

[:es]Hologenomika: ostalari eta mikrobiotaren arteko harremana argitzen[:]

[:es]Abeltzaintzan lehentasun estrategiko bihurtu da hologenomika[:]
Elhuyar

[:es]Esne Bidearen kanpoko exoplaneta baten zantzuak aurkitu dituzte lehen aldiz[:]

[:es]Lehen aldiz, Esne Bidearen kanpoko exoplaneta bat izan daitekeenaren aztarnak aurkitu dituzte. Orain arte ia 5.000 exoplaneta aurkitu dira; guztiak, gure galaxiaren barruan. Orain, berriz, Chandra X-izpiko teleskopioaren bidez, Saturnoren tamainako planeta baten zantzuak ikusi dituzte Messier 51 galaxian, Esne Bidetik 28 milioi argi-urtera.[:]
Elhuyar

[:es] Gaixotasun neurodegeneratiboen prebentziorako makineria[:]

[:es]Organismo baten funtzionamendu egokia bermatzeko, ezinbestekoa da zelulen eta proteinen berriztapen egokia. Horretarako kalitate-sistema desberdinak daude, zaharkituak edo gaizki dauden zelulen zein proteinen detekzioaz eta haien desagerpenaz arduratzen direnak. Gaixotasun neurodegeneratiboak sortzen dituzten proteinen agregazioak ekiditeko, Hsp70 sistema dugu garrantzitsuenetariko bat, ezinbestekoa egoera osasuntsuan, eta are gehiago patologikoan, non proteina kaltetu gehiago egongo diren.[:]
Elhuyar

[:es]Bikingoak duela 1.000 urte izan ziren Ternuan[:]

[:es]Atlantikoa zeharkatuta europarrak Amerikara iritsi zireneko arrastorik zaharrena da[:]