Elhuyar

Elhuyar

[:es]Hegazti harraparien populazioa murrizten ari da berunezko munizioak pozoituta[:]

[:es]Ezaguna da harrapari asko hiltzen direla pozoituta, berunezko munizioz akabatutako animaliak jateagatik. Cambridgeko Unibertsitateko ikertzaileek hegaztietan jarri dute arreta, eta frogatu dute, hamar espezie soilik kontuan izanda, 55.000 hegazti galdu direla Europan, arrazoi horregatik.[:]
Elhuyar

[:es]Goi Paleolitoko haurrek parte hartzen zuten labarretako eskuen margoketan[:]

[:es]Goi Paleolitoko labar-artearen adibide ugari eta hedatuenetako bat eskuen margoak dira. Eskua labarrean jarri, eta, margoa haren ingurua putz eginda, eskuaren itxura uzten zuten kobazuloetako hormetan. Urteetan, esanahi sakratua eman izan zaie, eta egileei rol berezia esleitu izan zaie. Orain, ordea, Kantabriako Unibertsitateko arkeologoek frogatu dute eskuen margoketa ekintza kolektibo bat zela, zeinetan haurrek ere…
Elhuyar

[:es]Erupzio baten kronika, lehen pertsonan[:]

[:es]Cumbre Viejako erupzioak (La Palma, Kanariar Uharteak) interes handia piztu du. Horren arrazoi nagusietako bat da inguruan jendea bizi dela; alde horretatik, ez dago zalantzarik hondamendi bat izan dela, galerak handiak eta itzulezinak izan baitira. Ikuspegi zientifikotik, berriz, interesa ukaezina da, informazio baliotsua ematen baitu, ez bakarrik erupzio jakin hori ezagutzeko, baizik eta Kanarietako zein…
Elhuyar

[:es]Informazio genetikorako sarbidea irekia izan dadin bermatzeko eskaria egin dute[:]

[:es]Mundu osoko zientzialariz osatutako talde batek eskatu du informazio genetikorako sarbideak irekia izaten jarraitu dezala, eta baliabide horietatik lortzen diren mozkinen banaketa bidezkoa eta biodibertsitatearen kontserbaziora bideratua izan dadila. Nature Communications aldizkarian argitaratu duten artikulu baten bidez egin dute eskaria. Bost kontinenteetako 17 herrialdeetako 41 ikertzailek sinatu dute artikulua; horien artean dago Ibon Cancio Uriarte,…
Elhuyar

[:es]Informazio genetikorako sarbidea irekia izan dadin bermatzeko eskaria egin dute[:]

Mundu osoko zientzialariz osatutako talde batek eskatu du informazio genetikorako sarbideak irekia izaten jarraitu dezala, eta baliabide horietatik lortzen diren mozkinen banaketa bidezkoa eta biodibertsitatearen kontserbaziora bideratua izan dadila. Nature Communications aldizkarian argitaratu duten artikulu baten bidez egin dute eskaria. Bost kontinenteetako 17 herrialdeetako 41 ikertzailek sinatu dute artikulua; horien artean dago Ibon Cancio Uriarte,…
Elhuyar

[:es]Fisikaren erronkak[:]

[:es]Mundu ezezagun eta iradokitzaileak ireki dizkigu fisikak, gure zentzumenek hauteman ezin dituztenak. Azken hamarkadetan zientziak eta teknologiak egin dituzten aurrerapen asko etorri dira fisikaren eskutik, hasi unibertsoaren ikerketatik eta nanoteknologiaraino. Baina zein dira fisikak mende honetan dituen erronka nagusiak?[:]
Elhuyar

[:es]Agerian jarri dute energia-konpainia handien zuriketa berdea[:]

[:es]Japoniako Unibertsitatean egindako ikerketa batek agerian utzi du BP, Chevron, ExxonMobil eta Shell konpainien hitzak eta ekintzak ez direla bat etorri. Hain zuzen, azken 12 urteotan, energia berdera trantsizioa egiteko asmoa adierazi dute konpainiek; asmo horiek, ordea, ez dira gauzatu.[:]
Elhuyar

[:es]Elektroien mugimendua zuzenean ikustea lortu dute, lehenengo aldiz[:]

[:es]Erreakzio kimikoak elektroiek molekuletan izaten duten mugimenduaren ondorio dira. Hala, zientzialariek uste dute molekuletan elektroien mugimendua jarraitu ahal izatea gakoa litzatekeela edozein erreakzio kimiko benetan ulertu eta kontrolatu ahal izateko. Baina orain arte ez da posible izan. Izan ere, eta elektroien mugimendua attosegundoen eskalan ematen da, segundo bat baino trilioi bat aldiz txikiagoa den denbora-eskalan.…
Elhuyar

[:es]Iraganeko animaliez elikatzen diren belakiak aurkitu dituzte Ozeano Artikoan[:]

[:es]Urte osoan izotzez estalitako ura izanik, elikagaietan urria da Ozeano Artiko Zentrala. Zehazki, Lurreko ozeanorik oligotrofikoena. Baina belaki-populazio handiak hazten dira han, baita 24 kg eta 1 m-ko belakiak dituztenak. Max Planck Institutuko ikertzaileek haien elikagai-iturriak aztertu dituzte, eta ikusi dute jada desagertuta dagoen animalia-komunitate baten arrastoez elikatuz bizi direla. Alegia, fosilez.[:]