BEGIN:VCALENDAR
VERSION:2.0
PRODID:-//EHUko Kultura Zientifikoko Katedra - ECPv6.10.1.1//NONSGML v1.0//EN
CALSCALE:GREGORIAN
METHOD:PUBLISH
X-WR-CALNAME:EHUko Kultura Zientifikoko Katedra
X-ORIGINAL-URL:https://katedra.eus
X-WR-CALDESC:Events for EHUko Kultura Zientifikoko Katedra
REFRESH-INTERVAL;VALUE=DURATION:PT1H
X-Robots-Tag:noindex
X-PUBLISHED-TTL:PT1H
BEGIN:VTIMEZONE
TZID:Europe/Madrid
BEGIN:DAYLIGHT
TZOFFSETFROM:+0100
TZOFFSETTO:+0200
TZNAME:CEST
DTSTART:20260329T010000
END:DAYLIGHT
BEGIN:STANDARD
TZOFFSETFROM:+0200
TZOFFSETTO:+0100
TZNAME:CET
DTSTART:20261025T010000
END:STANDARD
END:VTIMEZONE
BEGIN:VEVENT
DTSTART;TZID=Europe/Madrid:20260206T183000
DTEND;TZID=Europe/Madrid:20260206T193000
DTSTAMP:20260430T091738
CREATED:20260119T073611Z
LAST-MODIFIED:20260127T074019Z
UID:215562-1770402600-1770406200@katedra.eus
SUMMARY:Zientziaren Ertzetik | Ekosistemen zerbitzuak: naturaren onurak eta aukerak
DESCRIPTION:Xehetasunak \n\n\n\n\nData eta ordua:  \n\n\n\n\n\n\n\nHizkuntza: Euskara. \n\n\n\nStreaming-a: Bai. Katedratik (TikTok). \n\n\n\n \n\n\n\n\n\n\n\nEgoitza \n\n\n\n\n\n\n\n\nEkosistemak zaindu eta babestu beharreko kapital naturala dira. Beren prozesu eta funtzioen bidez\, pertsonen ongizateari eta bizi-kalitateari lotutako onura ugari eskaintzen dizkigute. Naturatik zuzenean edo zeharka jasotzen ditugun onura horiei ekosistemen zerbitzuak esaten zaie. \n\n\n\n\n\n\n\nUr garbiaren ekoizpena\, polinizazioa edo basoek klimaren erregulazioan duten zeregina bezalako zerbitzuek eragin zuzena eta zeharkakoa dute gure bizi-kalitatean\, osasunaren\, elikaduraren\, ekonomiaren edota gizarte-harremanen arloetan. \n\n\n\n\n\n\n\nEkosistemen zerbitzuek duten garrantzia aztertzeko\, Ibone Ametzaga biologoak\, EHUko Garapen Iraunkorrari eta Ingurumen Hezkuntzari buruzko UNESCO Katedrako koordinatzaileak\, “Ekosistemen zerbitzuak: naturaren onurak eta aukerak” izeneko hitzaldi-solasaldia eskainiko du. \n\n\n\n\n\n\n\nHitzaldian zehar\, Ametzagak azalduko du zer diren ekosistemen zerbitzuak eta zein onura eta aukera eskaintzen dizkioten gizakiari. Gainera\, ekosistemen kudeaketa iraunkorra bermatzeko gako batzuk zabalduko ditu\, haien funtzionamendu egokia eta kontserbazioa ziurtatzeko funtsezkoak direnak. \n\n\n\n\n\n\n\nHitzaldi-solasaldia euskaraz izango da eta Durangoko Bizenta Mogel Bibliotekan egingo da otsailaren 6an\, ostirala\, 18:30ean. Jarduera hau EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Durangoko Bibliotekak antolatzen duten Zientziaren Ertzetik dibulgazio zikloaren parte da. Sarrera librea izango da\, edukiera bete arte. EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren TikTok kanalean ere jarraitu ahal izango da streaming bidez. \n\n\n\n\n\n\n\nHizlaria\n\n\n\nIbone Ametzaga Arregi Biologia Zientzietan doktorea da (Londreseko Imperial College) eta EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultatean Landare Biologia eta Ekologia sailaren irakaslea da. \n\n\n\n\n\n\n\nGaur egun\, EHUko Garapen Iraunkorra eta Ingurumen Hezkuntzari buruzko UNESCO Katedraren koordinatzailea da. Katedra honen helburu nagusia iraunkortasunari eta ingurumen hezkuntzari buruzko ikerketa eta azterketa espezializatuak sakontzea da\, diziplina anitzeko ikuspegi batetik\, zientzia naturalak eta sozialak barne hartuz.
URL:https://katedra.eus/eu/agenda/zientziaren-ertzetik-ekosistemen-zerbitzuak/
LOCATION:Bizenta Mogel Biblioteka\, Komentukalea\, 8\, Durango
CATEGORIES:portada
ATTACH;FMTTYPE=image/jpeg:https://katedra.eus/app/uploads/2026/01/Zientziaren-ertzetik-2026ko-otsailak_Ibone-Ametzaga_EUS.jpg
END:VEVENT
BEGIN:VEVENT
DTSTART;TZID=Europe/Madrid:20260210T183000
DTEND;TZID=Europe/Madrid:20260210T193000
DTSTAMP:20260430T091738
CREATED:20260120T082534Z
LAST-MODIFIED:20260202T122029Z
UID:215599-1770748200-1770751800@katedra.eus
SUMMARY:Agora\, ezagutzaren plaza | Osasuna eta generoa
DESCRIPTION:Xehetasunak \n\n\n\n\nData eta ordua:  \n\n\n\n\n\n\n\nHizkuntza: Euskara \n\n\n\nStreaming-a: Ez. \n\n\n\n \n\n\n\n\n\n\n\nEgoitza \n\n\n\n\n\n\n\n\nGizakia subjektu neutro eta unibertsal bezala kokatzen duen munduaren ikuspegi bat da androzentrismoa. Medikuntzaren eta osasunaren esparruan\, ikuspegi honek\, historian zehar\, hutsune batzuk sortu ditu emakumeen osasunari eta genero-alborapenei buruzko ikerketan\, gaur egungo praktika klinikoan oraindik ere badirautenak. \n\n\n\n\n\n\n\nMedikuntzan genero-ikuspegia kontuan ez izateak akatsak eta atzerapenak eragin ditzake gaixorik dauden emakumeen diagnostikoa egiterakoan. Emakumeen infartuaren diagnostiko berantiarrak –sintomak beti ez datozelako bat “ohikotzat” jotzen diren sintomekin\, sintomatologia maskulinotik abiatuta definituta daudelako– androzentrismoak osasun-arretan dituen ondorioen norainokoa erakusten du. \n\n\n\n\n\n\n\nOsasun arretan dauden genero-desparekotasunei buruz hausnartzeko\, Amaia Bacigalupe Osasun Publikoko doktore eta EHUko Soziologia eta Gizarte Langintza saileko irakasleak “Osasuna eta generoa. Berdin tratatzen al ditu medikuntzak emakumeak eta gizonak?” hitzaldia eskainiko du datorren asteartean\, otsailak 10\, Iurretako Udal Liburutegian. \n\n\n\n\n\n\n\nBere hitzaldian\, Bacigalupek emakumeen eta gizonen arteko osasun-desparekotasunak aztertuko ditu\, eta baita generoak eredu horietan betetzen duen papera\, osasun mentalari arreta berezia eskainiz. Horretarako\, medikuntzaren erro androzentrikoak eta horrek dituen ondorio batzuk aztertuko ditu\, hala nola ikerketan emakumeen osasunari ematen zaion arreta eskasa\, azterketa espezifikoen falta eta genero-alborapenak egungo praktika klinikoan oraindik ere egotea. \n\n\n\n\n\n\n\nHitzaldi-solasaldia Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Iurretako Udal Liburutegiak bultzatutako Agora\, ezagutzaren plaza hitzaldi-zikloan kokatzen da. Liburutegian bertan izango da\, otsailaren 10ean\, asteartea\, 18:30ean. \n\n\n\n\n\n\n\nEkitaldia euskaraz egingo da eta sarrera librea eta doakoa izango da\, baina aldez aurretik izena eman behar da biblioteka@iurreta.eushelbidera e-mail bat bidaliz edo 946 812 726 telefonora deituz. \n\n\n\n\n\n\n\nHizlaria\n\n\n\nAmaia Bacigalupe Osasun Publikoan doktorea da (Bartzelonako Unibertsitate Autonomoa). Gaur egun\, EHUko Gizarte eta Komunikazioa Zientzien Fakultateko Soziologia eta Gizarte Langintza saileko zuzendaria eta irakasle titularra da. Honen aurretik\, Eusko Jaurlaritzako Osasun saileko Berrikuntza eta Ikerketa Zerbitzuan\, eta Bizkaiko Lehen Mailako Arreta ikerketa-unitatean egin zuen lan. Gainera\, EHUko OPIK Osasunaren Gizarte Determinatzaile eta Aldaketa Demografikoari buruzko ikerketa taldeko kidea da. \n\n\n\n\n\n\n\nBere ikerketa-eremua geruzapenak eta desberdintasun sozialak osasunean zein osasun-arretan duten eragina aztertzea da\, kasu eginez bereziki osasun-arloko genero-desparekotasunei eta osasun-arretako genero-alborapenei.
URL:https://katedra.eus/eu/agenda/agora-osasuna-eta-generoa/
LOCATION:Iurretako herri liburutegia\, Bidebarrieta kalea\, 4\, Iurreta\, Bizkaia\, 48215\, España
CATEGORIES:portada
ATTACH;FMTTYPE=image/jpeg:https://katedra.eus/app/uploads/2026/01/Agora-otsailak.jpg
END:VEVENT
BEGIN:VEVENT
DTSTART;TZID=Europe/Madrid:20260212T183000
DTEND;TZID=Europe/Madrid:20260212T203000
DTSTAMP:20260430T091738
CREATED:20260122T082353Z
LAST-MODIFIED:20260122T083006Z
UID:215521-1770921000-1770928200@katedra.eus
SUMMARY:2026ko Darwinen Eguna | Genetikak osasunean eta giza adaptazioan duen zeregina
DESCRIPTION:Xehetasunak \n\n\n\n\nData eta ordua:  \n\n\n\n\n\n\n\nHizkuntza: Gaztelania. \n\n\n\nStreaming-a: Bai. KulturguneaTB.  \n\n\n\n \n\n\n\n\n\n\n\nEgoitza \n\n\n\n\n\n\n\n\nDarwinen Egunak otsailaren 12an ospatzen du\, urtero\, eboluzioaren teoriaren “aita” den Charles Darwin biologo eta naturalista ingelesaren jaiotza. 1809an jaio zen eta zientziaren historiari lotuta geratu da\, betiko\, 1859an ‘Espezieen Jatorria’ argitaratu zuenetik. Lan horretan\, hautespen naturalaren bidezko eboluzioaren teoria formulatu zuen Darwinek. Liburu horri esker dakigu izaki bizidun guztiak arbaso komun batengandik gatozela eta espezieak denboran zehar aldatzen direla. Eboluzioa deitzen zaio horri eta hautespen naturala terminoarekin ezagutzen dugun mekanismo baten eraginez sortzen da. \n\n\n\n\n\n\n\nBere jaiotzaren urteurrena ospatzeko\, beste urte batez\, otsailaren 12an\, osteguna\, 18:30ean\, Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Zirkulu Eszeptikoak bi hitzaldiko egitaraua antolatu dute Bilboko Bidebarrietako Liburutegian\, genetikak gizakien osasunean eta gaixotasunean duen zerikusia hobeto ezagutzeko eta ingurune ezberdinetara adaptatzeko duen eraginari buruz hausnartzeko. \n\n\n\n\n\n\n\nHitzaldiak Francesc Calafell eta Neskuts Izagirre biologoek emango dituzte: Calafell Bartzelonako Pompeu Fabra Unibertsitateko Zientzia Esperimentalen eta Osasunaren Saileko irakasle titularra da eta Izagirre Euskal Herriko Unibertsitateko Genetika\, Antropologia eta Animalien Fisiologia Saileko irakasle titularra. \n\n\n\n\n\n\n\nLehenik\, Francesc Calafellek “Eboluzioak osasunari eta gaixotasunari buruz azaltzen duena” hitzaldia eskainiko du. Bertan\, eboluzioaren legeek giza gaixotasun askoren jatorria eta banaketa ulertzeko eta tratamendu posibleak bideratzeko nola lagun dezaketen aztertuko du. Bere hitzaldian\, Pompeu Fabra Unibertsitateko irakasle eta ikertzaileak azalduko du zergatik gaixotasun batzuk eremu geografiko jakin batzuetan kontzentratzen diren eta zergatik populazio isolatu batzuek gaixotasun jakin batzuen intzidentzia handiagoa duten eta\, aldiz\, beste batzuen aurrean erresistentzia. \n\n\n\n\n\n\n\nOndoren\, Neskuts Izagirrek “Darwinen ondoren: hautespen naturala eta introgresio genetikoa gizakiengan” hitzaldia emango du. Bertan\, hautespen naturalak Indonesiako bajau herriaren ezaugarriak eta hazpegiak nola modelatu dituen azalduko du: larruazalaren pigmentazioa\, laktasaren iraunkortasuna eta apnea edo urpekaritza librea egiteko aparteko gaitasuna\, besteak beste. \n\n\n\n\n\n\n\nEra berean\, introgresio genetikoaren papera azalduko du Izagirrek eta baita beste hominido-espezie batzuekin izandako geneen transferentzia ere. Neandertalek\, esate baterako\, patogeno berrien aurrean erresistentzia eman ziguten\, eta denisovanoen geneak ezinbestekoak dira Tibeteko populazioak garaiera handiko bizimodura egokitzeko duen gaitasuna azaltzeko. Horietako ezaugarri batzuk\, ordea\, ingurune modernoetan okerreko moldaerak ere bihur daitezkeela kontatuko digu EHUko biologoak\, hala nola gaixotasun autoimmune batzuk\, alergiak eta obesitatea. \n\n\n\n\n\n\n\n2026ko Darwinen Eguna Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoaren Katedrak\, Bidebarrietako Liburutegiak eta Zirkulu Eszeptikoak antolatu dute\, Eusko Jaurlaritzako Zientzia\, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailaren eta “El Correo” egunkariaren laguntzarekin. Ekitaldia otsailaren 12an izango da\, 18:30ean\, Bilboko Bidebarrietako Liburutegian. \n\n\n\n\n\n\n\n2007tik izen handiko adituek hartu dute parte Darwinen Egunean; besteak beste\, Francisco J. Ayala eta José María Bermúdez de Castro biologoek\, Juan Luis Arsuaga eta María Martinón-Torres paleoantropologoek\, Itziar Laka hizkuntzalariak eta Helena Matute psikologoak. Horri esker\, zientzia eta kultura maite dutenentzat ezinbesteko hitzordu bilakatu da ekitaldi hau Bilbon. Sarrera doakoa izango da lekua bete arte\, eta streaming bidez ere jarraitu ahal izango da KulturguneaTB kanalaren bidez. \n\n\n\n \n\n\n\nHizlariak\n\n\n\n \n\n\n\nFrancesc Calafell Majó Biologian doktorea da (Bartzelonako Unibertsitatea). 1998tik Pompeu Fabra Unibertsitateko Medikuntza eta Bizitza Zientzien saileko irakasle titularra da. Gainera\, Biologia Ebolutiboko Institutuko (CSIC-UPF) Indibidualtasunaren Genomikako Laborategiko ikertzaile nagusia da. 200 artikulutik gora argitaratu ditu egilekide bezala\, batez ere populazioen genetikaren esparruan. Giza aniztasun genetikoa atzertzen du\, hiru ikuspegi hauetatik begiratuta: populazioena\, gaixotasunena eta indibiduala\, arreta berezia jarriz aldaketa genetikoaren egitura geografikoan. \n\n\n\n\n\n\n\nNeskuts Izagirre Arribalzaga Biologian doktorea da (Euskal Herriko Unibertsitatea) eta Antropologia irakaslea EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Genetika\, Antropologia eta Animalien Fisiologia sailean. Bere ikerketa antzinako gorpuzkietatik berreskuratutako DNAren azterketan oinarritzen da. Gaur egun\, egungo giza populazioen datu genomikoak aztertzen ditu\, haien eboluzio-historia berrosatzeko. Era berean\, beste lankidetza bat hasi berri du metagenomikaren esparruan\, irradiazio ultramorearen intentsitatearekin lotutako larruazalaren bakterio-konposizioaren analisian oinarrituta.
URL:https://katedra.eus/eu/agenda/2026ko-darwinen-eguna/
LOCATION:Bidebarrieta Liburutegia\, Bidebarrieta kalea\, 4\, Bilbao\, Bizkaia
CATEGORIES:portada
ATTACH;FMTTYPE=image/jpeg:https://katedra.eus/app/uploads/2026/01/Dia-de-Darwin-2026_EUS-scaled.jpg
END:VEVENT
BEGIN:VEVENT
DTSTART;TZID=Europe/Madrid:20260220T100000
DTEND;TZID=Europe/Madrid:20260531T193000
DTSTAMP:20260430T091738
CREATED:20260211T110203Z
LAST-MODIFIED:20260423T111335Z
UID:215680-1771581600-1780255800@katedra.eus
SUMMARY:Erakusketa | Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea
DESCRIPTION:Xehetasunak \n\n\n\n\nData eta ordua:  \n\n\n\n\n\n\n\nHizkuntza: Ingelesa\, euskara eta gaztelania. \n\n\n\n\n \n\n\n\n\n \n\n\n\n\n\n\n\nEgoitza \n\n\n\n\n\n\n\n\nInfografia ezinbesteko tresna da zientziaren komunikazioan. Informazio konplexua ulergarri egin dezake eta hori lortzeko hainbat elementu erabil ditzake: ilustrazioak\, diagramak\, mapak edo grafikoak\, betiere era ulergarri batean baina zehaztasunari uko egin gabe. Arrazoi honengatik\, ilustratzaile zientifikoaren lana funtsezkoa da begiratu batean ikusezinak diren prozesuak ulertzeko eta zientzia modu argi\, bisual eta erakargarrian kontatzen laguntzeko. \n\n\n\n\n\n\n\nFernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea erakusketa Bilbora bueltan dator mundu mailan ezagunenetakoa den zientziaren ilustratzaile honen lana erakusteko. Fernando G. Baptista Euskal Herriko Unibertsitatean Arte Ederretako lizentziaduna da eta National Geographic Magazine ospetsuan infografiako editore seniorra. EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Laboratorium Museoak antolatu dute jarduera hau Arkeologia Museoaren laguntzailarekin.  \n\n\n\n\n\n\n\nErakusketak ilustratzailearen publikaziorik adierazgarrienak biltzen ditu. SND (Society for News Design) nazioarteko erakundeak munduko diseinatzailerik onena izendatu du bilbotarra\, National Geographic Magazine aldizkarian egindako lanagatik eta bere sorkuntza-prozesuagatik: dokumentazioa eta ikerketa\, hasierako zirriborroak eta azken emaitza. \n\n\n\n\n\n\n\nDibulgazio-aldizkari entzutetsuan egindako lanen artean\, gerlari bikingoei buruzko azala edo lehen orrialdea ikusi ahal izango da (Vikingos\, 2017ko martxoa)\, jatorriz Maurizio Irletakoak ziren dodo hegaztiei buruzko teoria berri bat ilustratzen duen seriea (La nueva apariencia del dodo\, 2020ko uztaila)\, erromatarren talentu arkitektonikoaren adierazgarri handienetako baten eraikuntza-prozesuaren berreraiketa bisuala (La columna de Trajano\, 2015eko apirila) edo historian zehar egin diren kupularik ospetsuenen eta handienen konparaketa grafikoa (Redefiniendo la cúpula\, 2024ko otsaila).  \n\n\n\n\n\n\n\nErakusketa otsailaren 20tik apirilaren 24an egongo da ikusgai Bilboko Zazpikaleetako Arkeologia Museoan\, Mallona gelan\, ordutegi honetan: asteartetik larunbatera\, 10:00etatik 14:00etara / 16:00etatik 19:30era. Igandeak eta jaiegunak (goizez bakarrik)\, 10:30tik 14:00etara. Erakusketaren sarrera museoko sarrerarekin barne dago.   \n\n\n\n\n\n\n\nEgileari buruz\n\n\n\nFernando G. Baptista (Bilbo\, 1965) Arte Ederretan lizentziatua da Euskal Herriko Unibertsitatean. Hainbat urtez ilustratzaile lanetan freelance aritu ondoren\, El Correo egunkarian hasi zen lanean. 2007az geroztik\, National Geographic Magazine aldizkariko langilea da\, editore senior gisa. Bere ibilbidean 250 sari baino gehiago jaso ditu\, horien artean Peter Sullivan sari ospetsua\, infografia arloko sari nagusia\, eta Emmy sarietarako bi izendapen. \n\n\n\n\n\n\n\nGaur egungo infografista garrantzitsuenetakotzat jotzen da\, eta 2025ean SND (Society for News Design) erakundeak munduko diseinatzailerik onena izendatu du bere sarien 46. edizioan. Bere lana\, beraz\, erreferentea da informazioa bistaratzeko orduan.
URL:https://katedra.eus/eu/agenda/erakusketa-fernando-g-baptista-infografia-zientifikoaren-esploratzailea/
LOCATION:Arkeologia Museoa\, Mallona galtzada\, 2.\, Bilbo\, Bizkaia\, 48006
CATEGORIES:portada
ATTACH;FMTTYPE=image/png:https://katedra.eus/app/uploads/2026/04/KARTELA-Erakusketa-2026.png
END:VEVENT
END:VCALENDAR