EHUko Kultura Zientifikoko Katedra

Eboluzioari eta neurozientziari buruzko IV. jardunaldi nazionala
2022-04-28 16:00 - 2022-04-29 13:30 (Europe/Madrid) | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Benetan diseinatuta gaude besteekin konektatzeko? Hala bada, zergatik daude oraindik psikopatak? Paranoia eta eldarnioak tarteko dituzten bestelako nahasmenduak tratatu ahal dira eboluzioaren ikuspegitik? Eta nola aldatu da sexu-erakarpena gure ‘aitona-amona’ hominidoen garaietatik hona?

Galdera hauei eta giza-portaeraren bilakaeraren inguruko beste batzuei erantzuten saiatuko dira UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bizkaiko Osasun Mentaleko Sareak apirilaren 28tik 29ra bitartean UPV/EHUren Bilboko Bizkaia Aretoan antolatuko duten Eboluzioari eta Neurozientziari buruzko IV. Jardunaldi Nazionalean.

Jardunaldi honen lehen edizioa 2017an antolatu zuten Bizkaiko Osasun Mentaleko Sareko zenbait psikiatrak, eta harez geroztik, hitzordua ezinbesteko topagune bilakatu da psikiatria, psikologia, biologia, filosofia eta bestelako esparru zientifikoetako profesionalentzat, betiere baterako interes honen inguruan: giza-portaera ikuspegi eboluzionistatik aztertu eta horren dibulgazio zientifikoa egitea publiko guztiei egokitutako eta erabat eguneratutako formatu zorrotz eta atseginean.

Jardunaldi honen bitartez, aurreiritzirik gabeko ikuspegi zorrotz eta atsegina eskaini nahi da, mendez mende giza-portaeraren bilakaera markatu eta oraindik markatzen jarraitzen duten eboluzioari lotutako zenbait alderdiren inguruan. Ekitaldia irekia da eta landu beharreko gaietan interesa duen orori dago zabalik.

Izen-ematea

Sarrera doan, aretoaren edukiera bete arte, baina bertaratu nahi izanez gero izen-ematea gauzatu behar da martxoaren 21etik aurrera, kzk.ehu@gmail.com helbidera mezua bidaliz honako datuekin: izen-abizenak eta lantokia adieraziz.

Programa

Apirilaren 28a

16:00 – 16:30 – Aurkezpena – Eva Garnica de Cos, psikiatra eta jardunaldietako zuzendarikidea eta Juan Ignacio Perez Iglesias, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrako zuzendaria.

1. Mahai-ingurua: Naturatik gorputzera

16:30-17:00 – Marcos Vazquez, ingeniaria: “Ejercicio para des-autodomesticarnos” (Gure burua etxekotzeari uzteko ariketa)

17:00-17:30 – Fernando Valladares, biologoa: “Desde el ejercicio hacia la ecología (¿o al revés?)” (Ariketatik ekologiarantz (edo alderantziz?))

17:30-18:00 – Atsedenaldia

2. Mahai-ingurua: Gorputzetik makinara

18:00-18:30 – Helena Matute, psikologoa: “Sesgos cognitivos e inteligencia artificial” (Isuri kognitiboak eta adimen artifiziala)

18:30- 19:00 – Santiago Sanchez-Migallon, filosofoa: “Filosofía de la inteligencia artificial” (Adimen artifizialaren filosofia)

19:00-19:30 – Eztabaida eta galderak

Apirilaren 29a

3. Mahai-ingurua: Konektatutako garunak

9:00-9:30 – Manuel Martin Loeches, psikobiologoa: “Carácter emocional e hipersocial del cerebro” (Garunaren izaera emozionala eta hipersoziala)

9:30-10:00 – Laura Moran, psikologoa: “Evolución de la atracción sexual” (Sexu-erakarpenaren eboluzioa)

10:00-10:30 – Emiliano Bruner, biologoa: “Habitar un cuerpo: cognición corporal y evolución humana” (Gorputza habitatzea: gorputz-kognizioa eta giza eboluzioa)

10:30-11:00 – Atsedenaldia

4. Mahai-ingurua: Des-konektatutako garunak

11:00-11:30 – Jose Miguel Martinez, neuropsikologoa: “¿Por qué siguen existiendo los psicópatas?” (Zergatik daude oraindik psikopatak?)

11:30-12:00 – Luis Caballero, psikiatra: “Trastornos de ideas delirantes desde una perspectiva evolucionista” (Eldarniozko ideiak tarteko dituzten nahasmenduak, ikuspegi eboluzionistatik)

12:00-12:30 – Julio Sanjuan, psikiatra: “El mono creativo: sueños, alucinaciones y locura” (Tximino sortzailea: ametsak, haluzinazioak eta eromena)

12:30-13:00 – Eztabaida eta galderak

13:00-13:30 – Itxiera – Pablo Malo, BOSMeko (Bizkaiko Osasun Mentaleko Sarea) psikiatra eta jardunaldietako zuzendarikidea, eta Jose Juan Uriarte, BOSM-Osakidetzako Kudeaketa Klinikoaren Unitateko burua.

Hitzaldi bakoitzak ordu erdi inguruko iraupena izango du eta horietarako sarbidea librea eta doakoa baina izen-ematea gauzatu behar da. Bertaratzeko aukerarik ez dutenek zuzenean ikusi ahal izango dituzte, streaming bidez, EiTBren Kosmos kanalaren bitartez.

“Hezkuntza-frogak” jardunaldia Bilbon
2022-05-20 09:00 - 13:30 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Bilbao volverá a acoger el próximo 20 de mayo el acto “Las pruebas de la educación”, una jornada que abordará diversas cuestiones educativas con la evidencia científica existente. Esta quinta edición de la jornada está organizado por la Cátedra de Cultura Científica de la UPV/EHU y la Fundación Promaestro con la colaboración del Consejo Escolar de Euskadi, y se celebrará el próximo viernes 20 de mayo en el edificio Bizkaia Aretoa – UPV/EHU de la capital vizcaína.

La jornada, que tendrá lugar entre las 9:00 y las 13:30 horas, contará con un total de cinco ponencias de media hora de duración en la que se debatirán temas como la problemática relacionada con los juegos de azar en el ámbito escolar, el impacto de la inmigración en el rendimiento del alumnado o el debate sobre la jornada escolar continua o partida, entre otras cuestiones. La dirección del seminario correrá de nuevo a cargo de la doctora en Psicología, Marta Ferrero, profesora de la Facultad de Formación del Profesorado y Educación de la Universidad Autónoma de Madrid.

El acceso al seminario es libre y gratuito hasta completar el aforo. Sin embargo, para poder asistir es necesario inscribirse enviando un e-mail a la dirección kzk.ehu@gmail.com con los siguientes datos: nombre, apellidos y el lugar de trabajo.

Una mirada científica a la educación

Para dar comienzo a la sesión, el profesor de la Universidad Complutense de Madrid Juan Francisco Navas abordará la problemática de los juegos de azar, actividad con un gran potencial adictivo, en el ámbito escolar y sobre cómo el ofrecer información al alumnado de las trampas y riesgos que conlleva esta actividad puede ser la base para que desarrollen las herramientas necesarias que les ayuden a no apostar.

Lucas Gortazar, director de Educación del Centro de Políticas Económicas de Esade, por su parte, tratará de resolver “el puzle de la repetición”, medida, según el matemático, “poco efectiva, cara y desigual” a partir de datos administrativos de decenas de miles de alumnos vascos de Educación Primaria y la ESO.

Durante su presentación Rocío García Carrión, investigadora Ikerbasque y Ramón y Cajal en la Universidad de Deusto, hablará sobre el impacto de la inmigración en el rendimiento escolar y se debatirá, desde la mayor evidencia científica disponible, si dependen o no los resultados educativos de la proporción de alumnado inmigrante que haya en cada aula.

El hecho de que un gran porcentaje de docentes de Educación Primaria sufran un rechazo por las Matemáticas condicionan su manera de abordarla. En la ponencia de Rocío Garrido-Martos, profesora de Didáctica de las Matemáticas en la Universidad Autónoma de Madrid (UAM), se analizarán algunas de las posibles razones de este rechazo y los asistentes podrán conocer cómo condiciona la dimensión afectiva en el aprendizaje y enseñanza de estas ciencias.

Por último, la directora del seminario, Marta Ferrero, pondrá sobre la mesa la nueva tendencia que apuesta por la jornada escolar continua, creciente tras la pandemia, en detrimento de la jornada partida y arrojará algunos datos e investigaciones en términos académicos, sociales y de salud del alumnado.

El programa se completará con un coloquio final, en el que los asistentes y ponentes podrán compartir sus diferentes puntos de vista e intercambiar dudas y opiniones.

Inscripciones

El acceso al seminario es libre y gratuito hasta completar el aforo. Sin embargo, para poder asistir es necesario inscribirse enviando un e-mail a la dirección kzk.ehu@gmail.com con los siguientes datos: nombre, apellidos y el lugar de trabajo.

Quien no pueda acudir a las conferencias de manera presencial, tendrá la posibilidad de seguirlas en directo y vía streaming a través del canal Kosmos de EiTB.

Programa

09:15: Presentación

9:30: Juan Francisco Navas, psicólogo: “Los problemas con el juego de azar en el ámbito escolar: piezas clave para su prevención”

10:05: Lucas Gortazar, matemático: “El puzle de la repetición. Evidencia a partir del País Vasco”

10:40: Rocío García Carrión, psicóloga educativa: “Impacto de la inmigración en el rendimiento escolar ”

11:15: Descanso

11:50: Rocío Garrido-Martos, matemática: “Dimensión afectiva de las matemáticas: ¿excusa para bajar el ‘nivel’ u oportunidad para subirlo?”

12:25: Marta Ferrero, psicopedagoga: “Jornada escolar continua o jornada partida? Algunos apuntes desde la investigación”

13:00: Coloquio

Zientziaz blai: Bilbo zientziaz bustita
2022-06-03 18:00 - 2022-06-04 20:00 | Barrio San Francisco, Barrio San Francisco, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

LOGOS elkarteak Zientziaz Blai jardunaldia antolatu du ekainaren 3 eta 4an Bilboko San Frantzisko auzoan. Zientziaz Blai izaera didaktikoa duen dibulgazio zientifikoko proiektu bat da, gizarte estigma bizi duten zonalde eta auzokideei kultura zientifikoa ezagutzera emateko helburua duena, gizarte-garapenean eta aukera-berdintasunean oinarrituta.

Zientziaz Blairen 2022ko ekitaldi ekainaren 3an eta 4an izango da Bilboko San Frantzisko auzoan eta hiru jarduera izango ditu:

ekainaren 3a, 18:00etan – Hika Ateneoan

Hitzaldia “Zientzia eta gizartea”: lau ikertzailek beraien arloko gai bat azalduko dute eta gizartean duten eragina erakutsiko digute, ondoren publikoarekin eztabaida sustatuz.

Elisa Sainz de Murieta, geologoa: “Los impactos del cambio climático y su respuesta”.

Jorge Hernández, astronomoa: “Con los pies en la Tierra. Estamos más cerca de no tener para comer que de vivir en Marte”.

Nerea Zuluaga, soziologoa: “La crisis ecológica y el siglo de la gran prueba. ¿Seremos capaces como sociedad de adaptarnos al cambio de civilización?”

Goiuri Alberdi, nutrizioan ikertzailea: “Y tú, ¿qué comes en esta era de crisis ecológica y social?”

ekainaren 4a, 12:00etan Mariaren Bihotza plazan

Ibilbide geologikoa: San Frantzisko eta Bilbo Zaharraren inguruan geologo-talde batekin ibilbidea egingo da, Bilboko itsasadarraren eta Bilboko ingurune geologikoa, historia eta industriaren eragina ezagutzeko.

Tokia: 30 parte hartzaileentzako lekua. Erreserba egiteko idatzi logoselkartea@gmail.com helbidera.

ekainaren 4a, 18:00etan Bilborocken

Aztarna ekologikoaren tailerra: aditu batek gure eguneroko jardueren ingurumen-inpaktua zer den erakutsiko du, inpaktu hau zelan kuantifikatu eta gure aztarka ekologikoa zelan gutxitu ere.

Informazio gehiago Zientziaz Blai 2022 gunean eta @logoselkartea Twitter kontuan #ZientziazBlai traolaren bidez.

Klima-aldaketa: ikuspegi bat uretatik
2022-06-15 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Ibaiak funtsezko bizitza-iturri dira Lurrean. Gizakientzat edateko uraren erreserba garrantzitsua ez ezik, planktonaren, onddo eta landareen, anfibioak eta arrainak bezalako animalien eta era askotako beste hainbat izaki bizidunen bizilekua dira. Egun, klima-aldaketaren eta honi lotutako beroketa globalaren ondorioak begi-bistako aldaketak eragiten ari dira planetako baliabide hidrikoetan, planetako hainbat eremutan sortutako lehorteak eta ur-eskasiak kasu.

Baina nolako eragina izango dute beroketa globalaren ondorioek gure ibaietan? Zeintzuk izango dira sasoirik kritikoenak? Azken batean, nolakoak izango dira gure ibaiak etorkizunean? UPV/EHUko Prozesu Hidro/Ingurumenekoen taldean galdera horiei erantzuten saiatzen dira gure inguruneko baliabide hidrikoen egungo egoeraren azterketatik abiatuta. Besteak beste, ibaiak aztertzen dituzte, toki mailan zein maila globalean aurreikusita dauden erronkei aurre egiteko. Beren azken ikerketek joera argia islatu dute datozen urteetarako: ibaien emariek behera egingo dute apurka-apurka urtaro guztietan, batez ere udazkenean.

Klima-aldaketak gure ibaien emarietan duen eragina azaltzeko, Ane Zabaleta Zientzietako doktore eta UPV/EHUko Prozesu Hidro/Ingurumenekoen taldeko ikertzaileak “Cambio climático: una visión desde el agua” (Klima-aldaketa: ikuspegi bat uretatik) izenburuko hitzaldia emango du ekainaren 15ean Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Hitzaldian, klima-aldaketak ur-baliabide hauetan izango dituen eraginak zehazteaz gain, egun klimaren aldaketen eraginez egiazta daitezkeen zenbait ondorio ere azalduko ditu. Era berean, klimaren inguruko gaietatik harantzago, mahai gainean jarriko ditu ibaien oraina eta geroa baldintza ditzaketen beste gai batzuk, hala nola, toki zein eskualde mailako erabakien arabera lurzoruaren erabileretan izandako aldaketak, baliabide natural horiek zaintzeko duten funtsezko garrantziaren harira.

Sarrera

Hitzaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloari dagokio. Aurrez aurre ikusi ahal izango da, baita streaming bidez ere, KulturguneaTB kanalaren bitartez. Sarrera librea da, ez da gonbidapenik eskuratu behar aurretiaz, eta lekuak bete arte sartu ahal izango da.

Hizlaria

Ane Zabaleta Lopetegui Geologian lizentziatu eta Zientzietan doktoratu zen Euskal Herriko Unibertsitatean. Horrez gain, UPV/EHUko Prozesu Hidro/Ingurumenekoen taldeko ikertzailea da, eta honen barruan, arroen hidrologia, ibaietako sedimentuen dinamika, klima-aldaketa, estaldurak lurzoruan dituen ondorioak eta baliabide hidrikoekin lotutako bestelako gaiak izan ditu ikerketa-jardunaren ardatz. Zientzia-dibulgazioari dagozkion hainbat jardueratan ere parte hartu du, mahai-inguruak edo prentsa eta irratiko kolaborazioak tarteko direla, besteak beste.

Harrotasuna zientzian
2022-06-29 19:00 - 20:30 | Biblioteca Bidebarrieta, Calle Bidebarrieta, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

La ciencia es una herramienta que permite al conjunto de la sociedad investigar a favor del bienestar de las personas desde diferentes aproximaciones. Pero incluso en el ámbito científico, hay colectivos, como el LGTBIQA+, que sufren discriminación y situaciones violentas en su día a día, que llevan a que personas de este grupo tiendan a abandonar sus estudios en mayor proporción que pertenecientes a otros.

Sin embargo, la ciencia tiene mucho que aportar a la sociedad en cuestiones sobre diversidad sexual y de género, como pueden ser en el ámbito de la asistencia sanitaria a personas transexuales o en cómo construir entornos amigables y abiertos a la diversidad.

Para abordar la diversidad sexual y de género desde la ciencia, la Cátedra de Cultura Científica, la asociación LGBTI Ortzadar y la Dirección de Igualdad de la UPV/EHU han vuelto a organizar el evento “Orgullo en ciencia”, que tendrá lugar el próximo 29 de junio, un día después de que se celebre el día internacional del Orgullo LGTBIQA+, en la Biblioteca Bidebarrieta de Bilbao. La iniciativa, que se enmarca dentro del programa Bilbao Bizkaia HARRO, cuenta con la colaboración del DIPC (Donostia Physics Center), el CFM (Materials Physics Center) y Bidebarrieta Kulturgunea.

Programa:

19:00 – 19:15 – Bienvenida al público asistente y presentación del acto acto a cargo de la Rectora de la UPV/EHU, Eva Ferreira.

19:15 – 19:30 – Daniel Ruiz Gabarre, neurocientífico: “Diversidad LGTBIQA+ en Ciencia: situación actual y acciones por la igualdad”

19:30 – 19:45 – Gracia Trujillo, socióloga: “Pensando más allá de los binarismos sexo- genéricos en el ámbito educativo”

19:45 – 20:00 – Daniel García Abiétar, médico: “La asistencia sanitaria a personas trans como producción material e identitaria”

20:00 – 20:15 – Aitzol Garcia-Etxarri, físico: “El reto de diversificar la ciencia”

20:15 – 20:20 – Cierre y despedida

«Orgullo en ciencia. Jornada sobre diversidad sexual y de género en el ámbito científico» se celebrará en la Biblioteca Bidebarrieta de Bilbao. Comenzará a las 19:00 del 29 de junio y la entrada será libre hasta completar el aforo (no se requerirá de previa adquisición de entradas o invitaciones). Todas aquellas personas que no puedan acercarse a la Biblioteca Bidebarrieta podrán seguir el acto vía streaming a través del canal KulturguneaTB.

Contenido:

El evento consta de cuatro conferencias cortas de 15 minutos de duración en las que se desgranarán diferentes cuestiones relacionadas con la diversidad sexual y de género desde el punto de vista de la sociología, la medicina o las neurociencias, entre otros campos científicos.

La primera charla, titulada “Diversidad LGTBIQA+ en Ciencia: situación actual y acciones por la igualdad”, correrá a cargo del neurocientífico Daniel Ruiz, quien tratará de ofrecer un enfoque global sobre la situación de las personas LGTBIQA+ en el entorno científico, resaltando la discriminación a la que estas se ven sometidas ocasionalmente, y para impulsar el cambio que permita alcanzar la igualdad real de todas las personas en ciencia.

Después será el turno de la socióloga Gracia Trujillo, quien, a través de su ponencia “Pensando más allá de los binarismos sexo-genéricos en el ámbito educativo” explicará cómo las epistemologías o fundamentos y métodos del conocimiento queer y feministas han abierto una nueva manera pensar en educación, un espacio copado habitualmente de normas y regulaciones, en donde también se generan iniciativas de cambio social.

Le seguirá la conferencia “La asistencia sanitaria a personas trans como producción material e identitaria”, de la mano del médico Daniel García, en la que reflexionará sobre cómo desde la creación del diagnóstico de la transexualidad, el discurso biomédico se ha centrado, en su opinión, en “obsesiones paternalistas” como “ayudar”, “asistir” o “tratar” a la persona trans.

Por último, en “El reto de diversificar”, el físico Aitzol Garcia-Etxarri se centrará en el desafío de tratar la diversidad desde la ciencia, una rara avis hoy en día en el mundo de la investigación científica, a través de su experiencia personal como miembro del colectivo LGTBIQA+.

La entrada al evento será libre hasta completar aforo. Además, se podrá seguir vía streaming a través del canal KulturguneaTB.

Conferenciantes:

Daniel Ruiz Gabarre es farmacéutico y neurocientífico e investiga mecanismos moleculares de la enfermedad de Alzheimer en el CBMSO (Centro de Biología Molecular Severo Ochoa), en Madrid. Es vocal de la unidad de igualdad del CBMSO y participa activamente en PRISMA, asociación para la diversidad afectivo-sexual y de género en Ciencia, Tecnología e Innovación.

Gracia Trujillo Barbadillo es Doctora en Sociología, profesora en la Universidad Complutense de Madrid y activista transfeminista. Sus investigaciones giran en torno al estudio de los movimientos feminista y lgtbi – queer. Entre sus últimas publicaciones está la coedición del volumen Queer epistemologies in education. Luso- Hispanic dialogues and shared horizons (Palgrave), y El feminismo queer es para todo el mundo (Ed. Catarata).

Daniel García Abiétar es médico residente de Salud Pública en Barcelona y estudiante del grado de Filosofía por la UNED. Ha escrito el ensayo “¿Sólo dos? La medicina ante la ficción política del binarismo sexo-género” (2019, Local Cambalache).

Aitzol Garcia-Etxarri es doctor en Ciencias Físicas por la Universidad del País Vasco UPV/EHU. Su tesis doctoral fue galardonada con el premio extraordinario de doctorado de 2010. Posteriormente trabajó en la Universidad de Stanford durante 4 años como investigador postdoctoral. Actualmente, lidera el grupo de nano-fotónica del DIPC, desde donde estudia la interacción de la luz con objetos en la escala nanométrica.

Uda ikastaroa: "Todo lo que quisiste saber sobre el cáncer y nunca supiste a quién preguntar"
2022-07-18 09:00 - 2022-07-19 14:00 | Palacio Miramar, Paseo Miraconcha, 48, Donostia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Uztailaren 18an eta 19an, UPV/EHUren Uda Ikastaroen barruan, “Todo lo que quisiste saber sobre el cáncer y nunca supiste a quién preguntar” ikastaroa eskainiko da Donostiako Miramar Jauregian 9:00etatik 14:00etara.

“Todo lo que quisiste saber sobre el cáncer y nunca supiste a quién preguntar” minbiziari buruzko zientzia-dibulgazioko ikastaro bat da, interesa duen edonori zuzendua, eta bertaratzeko ez da beharrezkoa gaiari buruzko ezagutza zientifikorik izatea. Ikastaro honen helburua da gaixotasun honen oinarri zientifikoak publiko orokorrari hurbiltzea. Horretarako, bi egunetan, minbiziaren jatorria, izaera eta gaitzaren aurkako terapia azaltzen duten kontzeptuak modu erraz eta sinplean plazaratuko dira.

Hainbat arlotan diharduten profesionalek eta adituk aurkeztuko dituzte gaiak: Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eta ikertzaileak, CicBiogune eta BioCruces ikerketa-zentroko ikertzaileak, Osakidetzako medikuak eta tumoreen aurkako terapietan diharduten Onena Medicines edo PolymerBio enpresako kideak.

Egitaraua

uztailaren 18a, astelehena

09:00 – 09:25 – Aurkezpena

09:25 – 10:00 – Cáncer. Una enfermedad asocial de las células – Iker Badiola Etxaburu – EHU – Irakaslea

10:00 – 10:45 – Los errores genéticos y epigenéticos – Ainhoa Iglesias Ara – EHU – Irakaslea

10:45 – 11:00 – Laburpena

11:00 – 11:30 – Atsedena

11:30 – 12:15 – ¿Qué le pasa al sistema inmunitario? – Cristina Eguizabal Argaiz – BioCruces – Ikertzailea

12:15 – 13:00 – Y si resulta que el cáncer tiene células madre – Maider Zabala Ugalde – Onena medicines – Ikertzailea eta fundatzailea

13:00 – 13:30 – Laburpena

uztailaren 19a, asteartea

09:15 – 10:00 – El cáncer es lo que come – Arkaitz Carracedo Pérez – CICBiogune – Ikertzailea

10:00 – 10:45 – La célula tumoral y compañía: el microambiente tumoral – Gorka Larrinaga Enbeita – EHU – Irakaslea

10:45 – 11:00 – Laburpena

11:00 – 11:30 – Atsedena

11:30 – 12:15 – Combatiendo el cáncer – Isabela Díaz de Corcuera Frutos – Galdakaoko Ospitalea – Osakidetza – Medikua

12:15 – 13:00 – El futuro. Hay esperanza – Yurena Polo Arroyabe – PolymerBio – Ikertzailea

13:00 – 13:40 – Laburpena eta amaiera – Iker Badiola Etxaburu – EHU – Irakaslea

Informazio gehiago eskuratzeko edo izena-emateko jo ikastaroaren orrialdera: «Todo lo que quisiste saber sobre el cáncer y nunca supiste a quién preguntar».

Bilbo Zientzia Plaza
2022-09-12 10:00 - 2022-09-30 22:00 | Bilbo, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Bilbo Zientzia Plaza jaialdiaren bosgarren edizioa izango da irailaren 12tik 30era, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatuta. Zazpi ekitaldi biltzen ditu programak, hainbat ikuspegi landuta publiko anitzari zientzia hurbiltzeko:

Erakusketak. Bi erakusketa biltzen ditu jaialdiak: Ibilbide bat nanomunduan barrena eta Zientzia kalean.

Ibilbide bat nanomunduan. (Irailak 12-24, Bizkaia Aretoa). Nanozietziako eta nanoteknologiako egileak, lanak eta tresnak aurkezten dira. Irudiek “nanomunduaren begi” bihurtu diren instrumentu harrigarriek hartu dituzte.

Zientzia kalean. (Irailak 15 – 18, Euskalduna Jauregiko zabalgunea; irailak 26 – urriak 9, Arriaga plaza eta Metro Bilbaoko Moyua geltokia). Telefono mugikorraren, ogiaren, garagardoaren, sukaldeko plakaren, kotxearen eta egunero erabili ohi diren beste elementu batzuen atzean dagoen zientzia guztia bistaratu nahi die herritarrei erakusketak.

Ciencia Show. (Irailak 15, Euskalduna Jauregia).Big Vanek antolatu eta Bigarren Hezkuntzako ikasleak protagonista dituen bakarrizketa lehiaketaren azken gala, gazteei zientzia eta teknologia modu atseginean eta zuzenean hurbiltzea helburu duena.

Naukas Pro. (Irailak 15, Euskalduna Jauregia).Zientzialari profesionalek eta ikerketa-zentroetako kideek 20 minutuko hitzaldietan partekatuko dituzte zientziaren arloan dituzten esperientziak, beren lana zertan datzan azalduko dute eta beren berrikuntzarik deigarrienak publiko orokorrari jakinaraziko dizkiote. Aurten, gainera, Garapen Jasangarrirako Helburuen inguruan egindako ikerketak izango ditu ardatz.

Naukas Bilbao. (Irailak 16 eta 17, Euskalduna Jauregia).Ezagutza zientifikoa modu erraz eta lotsagabean zabaltzeko gaztelaniaz egin den zientzia-dibulgazioko ekitaldirik handienak hamar urte baino gehiago daramatza Bilbon. Bi eguneko ikuskizuna da, publiko guztiari zuzendua, eta 10 minutuko hitzaldiak eta ikuskizunak izango dira.

Naukas Kids. (Irailak 18, Bizkaia Aretoa).Tailerrak, esperientziak eta ikuskizuna, gaztetxoenek zientzia hurbilenaz eta atseginenaz gozatzeko aukera izan dezaten.

Bidebarrieta Zientifikoa. (Irailak 21, Bidebarrieta Liburutegia).Maia García Vergniory ikertzailea (DIPC) eta Kepa Acero surflariak Historia de una ola hitzaldia egingo dute Bidebarrieta Liburutegian surfarekin eta itsasoarekin zerikusia duten zenbait galderei erantzuteko, adibidez: surfean egiteko olatuetan zer paper duten mareek, haizeak edo itsas hondoak.

Ibilbide gidatuak. Ibilaldi bat nanomunduan barrena erakusketarekin batera, bi bisita gidatu egingo dira:

Irailaren 22an euskaraz.

Irailaren 23an gazteleraz.

Biak ala biak arratsaldeko seietan eta Ibon Santiago ikertzailearen eskutik. Bisita gidatuetara joan nahi ezkero, bidali mezu elektroniko bat kzk.ehu@gmail.com helbidera eta adierazi intereseko eguna, izen-abizenak eta harremanetarako telefonoa.

Bilbo Zientzia Plazako jarduera guztiek sarrera libre eta doakoa izango dute. Horretaz gain, Naukas Pro eta Naukas Bilbao streaming bidez ikusgai izango dira Kosmos EITB kanalean eta Bidebarrieta Zientifikoaren hitzaldia zuzenean jarraitu ahal izango da Kulturgunea TB kanalaren bidez.

Jaialdiaren inguruko informazio eta xehetasun guztiak bzp.eus webguneak daude ikusgai.

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatutako ekimena da Bilbo Zientzia Plaza, Naukas plataformarekin batera. Bilboko Udala, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila eta Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritza dira babesleak eta Petronor, DIPC, Euskampus, CIC nanogune eta Metro Bilbao kolaboratzaileak dira.

"Ibaizabal itsasadarra zientziak eta teknologiak ikusita" erakusketa Rialia Museoan
2022-09-27 10:00 - 2022-11-20 18:00 | Rialia, Industria Museoa, Canilla ibilbidea, z/g, Portugalete
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Rialia Portugaleteko Industria Museoak «Ibaizabal Itsasadarra zientziak eta teknologiak ikusita / La Ría del Nervión a vista de ciencia y tecnología» erakusketa jarri du ikusgai irailaren 27tik azaroaren 20ra. Ibaizabal ibaiaren itsasadarra eta haren ingurune metropolitarra zientziaren begiekin erakusten dituzten hamar infografia-panelen bildumak osatzen du erakusketa.

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren eskutik datorren erakusketa hau berriz ere ikus daiteke Rialia Museoaren laguntzari esker. Honen helburua da itsasadarra eta bere inguru metropolitarra zientziaren eta teknologiaren begiez erakustea, egunero begi-bistan ditugunak sakonago ikusten laguntzeko. Panelen eta bideo-sorta baten bidez, itsasadarraren garapen historikoa, ingurunearen geologia, ekologia, saneamenduaren ondorioak, Bizkaiko zubia, metroak itsasadarraren sakoneran egiten duen ibilbidea eta beste elementu batzuk aurkezten dira.

Geologia olerkari, despistatu eta miopeentzat: "Arrisku naturalak: arriskuak, bai; naturalak?"
2022-10-17 16:30 - 2022-10-19 20:00 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Uholdeak, lehorteak, lurrikarak, sumendiak eta bestelako arrisku geologiko naturalak jabetzen gaineko kalteak eta giza-galerak ere eragiten dituzten muturreko fenomenoak dira. Baina noraino dira naturalak? Noraino daude lotuta gizakiaren esku-hartzearekin?

Hainbat diziplina geologikotatik arrisku horien ikerketaren inguruan landu diren hurbilketak ezagutzera emateko, urriaren 17, 18 eta 19an “Geologia olerkari, miope eta despistatuentzat | Arrisku naturalak: arriskuak, bai; naturalak?” izenburuko dibulgazio-jardunaldiak egingo dira. Ekitaldia arratsaldeko 16:30ean hasiko da UPV/EHUren Bilboko Bizkaia Aretoko Baroja Gelan, eta zuzenean ikusi ahal izango da, baita streaming bidez ere, EiTBren Kosmos kanalaren bitartez.

Ekimen honen laugarren edizioa Euskal Herriko Unibertsitateko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Prozesu Hidro-Ingurumenekoen (HGI) ikerketa-taldeak antolatu du, Bizkaiko Campuseko Errektoreordetzaren, Euskal Kostaldeko Geoparkearen eta UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren lankidetzaz.

Izen-ematea:

Jardunaldiak doakoak dira eta sarrera librea izango da lekuak bete arte. Hala ere, komenigarria da aldez aurretik izena ematea formularioa hau betez. Bestalde, bisita gidatura joateko ezinbestekoa da izena ematea, plazak mugatuak baitira.

Informazio gehiago nahi dutenak antolatzaileekin harremanetan jar daitezke helbide honen bitartez: j.geologiamiopes@gmail.com.

Egitaraua

Astelehena, urriak 17: Riesgos extremos del agua (Uraren muturreko arriskuak)

Alfredo Ollero, Fernando Solsona eta Ane Zabaleta geologoek uraren muturreko arriskuen (lehorteak eta uholdeak kasu) inguruko hitzaldi bana emango dute. Hitzaldien ondoren, mahai-inguru bat antolatuko da.

1.- “Crecidas e inundaciones: el proceso geomorfológico y el conflicto en el territorio fluvial” (Ur-goraldiak eta uholdeak: ibai-lurraldeko prozesu geomorfologikoa eta gatazka)

Ur-goraldiak dira ibaien dinamikaren eragilea eta ibaien leheneratzearen oinarria, eta uholdeak, berriz, ibaien autoerregulazio-sistemak. Bi prozesu horiek ezinbestekoak dira ibaiak behar bezala funtziona dezaten. Hitzaldi honetan, arriskuaren kudeaketari buruzko gezurrezko mito batzuk aztertuko dira, garbiketak eta dragatzeak kasu. Era berean, ibaiak kudeatzeko moldagarritasun-proposamen bat egingo da.

Alfredo Ollero Ojeda Geografia Fisikoko irakasle titularra da Zaragozako Unibertsitatean eta Aragoiko Ingurumen Zientzien Unibertsitate Institutuko (IUCA) “Klima, Ura, Aldaketa Globala eta Sistema Naturalak” erreferentziazko taldeko ikertzaile nagusia. Ikerketa-lana ibaien geomorfologia, ibilgu eta ibaiertzetako ingurumen-aldaketeta, uholde-arriskuak eta ibaien lehengoratzea dira haren ikerketa-jardunaren ardatzak.

2.- “La evaluación y la gestión de la inundabilidad en la CAPV. Camino recorrido y perspectivas de futuro” (Uholde-arriskuaren ebaluazioa eta kudeaketa EAEn. Egindako bidea eta etorkizuneko ikuspegiak)

Fernando Solsonak, Uholdeen Zuzentaraua ezarri arte EAEko uholde-arriskuaren kudeaketan egindako ibilbideari buruzko errepaso labur eta azkarra egingo da hitzaldiaren lehen zatian, eta bigarrenean, zehatzago aztertuko ditu handik hona uholde-arriskuaren ebaluazioan eta kudeaketan eman diren aurrerapenak, Zuzentarauaren hurrengo zikloari begira aurreikusi diren jarduketak aurreratuz.

Fernando Solsona geologoa eta URA Uraren Euskal Agentziako uholdeen prebentziorako teknikaria da. Azaleko zein lurpeko hidrologian espezializatuta dago, eta bere ikerketa-jardunak ibai, akuifero eta iturburuen funtzionamendu du ardatz, nagusiki.

3.- “Desde la sequía a la inundación ¿Somos un@s inadaptad@s?” (Lehortetik uholdera. Moldatu gabekoak al gara?)

Uholdeak oihartzun mediatiko handia eragiten duten gertakariak dira, denbora laburrean sortutako irudien inpaktuaren ondorioz. Lehorteak, berriz, epe luzeagoan gertatzen diren fenomenoak dira: motelagoak dira, baina iraunkorragoak. Hitzaldi honetan aztertuko denez, etorkizunean bi fenomeno horiek ohikoagoak izango dira klimaren eta ziklo hidrologikoaren areagotzearen ondorioz, eta horietara egokitu beharko dugu nahitaez.

Ane Zabaleta UPV/EHUn Zientzietan (Hidrologia) doktoratutako geologoa da. Egun, UPV/EHUko Prozesu Hidro-Ingurumenezkoen Ikertalde Finkatuan ikertzaile dabil, eta aldi berean, Matematikaren eta Zientzia Esperimental eta Sozialen Didaktika Saileko irakaslea da.

Asteartea, urriak 18: Bestelako arrisku geologikoak

Bestelako arrisku geologikoak jorratuko dira, hala nola erupzio bolkanikoak, lurrikarak edo elur-jausiak, berotze globalaren ondorioekin oso lotuta daudenak. Hitzaldi hauetan, Janire Prudencio, Antonio Aretxabala eta Jon Apodaka geologoek bertatik bertara frogatuko dute nola lortu duen gizarteak arrisku horiekin batera bizitzea.

1.- “¿Qué fue primero…? Los volcanes y su influencia en la sociedad” (Zer izan zen lehenengo…? Sumendiak eta gizartean duten eragina)

La Palma uhartean gertatu berri den erupzioak ageri-agerian utzi ditu sumendi batek eragin ditzakeen kalteak. Palmako biztanleentzat suntsitzaileak izan diren arren, kalte horiek tokikoak baino ez dira izan. Hala ere, erupzio batzuen kalteak 10.000 km-tik gorako distantzian ere antzeman daitezke, kliman aldaketak eraginez. Hitzaldian, gizateriaren historia behin-betiko aldarazi duten erupzio bolkaniko handienetako batzuk azteztuko dira.

Janire Prudencio geologoa eta Granadako Unibertsitateko irakaslea da. Lanean jardun du 20tik gora sumendi aktibotan, Japoniatik Antartikaraino, Islandian eta La Palman (Kanariar Uharteak) gertatutako azken erupzioak barne. Bere lanak sumendien barne-egituraren azterketa du ardatz, erupzio bolkanikoak aurretiaz identifika ditzaketen adimen artifizialeko teknikak aplikatu ahal izateko.

2.- “Análisis interactivo entre las organizaciones humanas y los terremotos. Un viaje temblando desde Altamira hasta nuestros días” (Giza-erakundeen eta lurrikaren arteko analisi interaktiboa. Altamiratik gaurdainoko bidaia dardartia)

Lurrikarak gizakia, hiriak eta mega-hiriak agertu baino askoz ere lehenagotik gertatzen diren fenomeno naturalak dira. Hitzaldi honetan, lehen zibilizazioek lurrikaren eragina mugatzeko hartu zituzten neurriak aztertuko dira: eraikitzeko eremuak ondo aukeratzetik diseinuraino. Gaurdaino iritsi diren korronte eta moda batzuk ere emango dituzte ezagutzera.

Antonio Aretxabala geologoa, ikertzailea eta zientzia-dibulgatzailea da, bereziki giza-kulturen eta Lurreko Zientzien arteko interakzioaren arloan. Egun, aholkulari independentea da eta prestakuntza ematen die obra zibilaren eta ingeniaritzaren sektoreko profesionalei, Zaragozako Unibertsitatearekin lankidetzan jarduteaz gain.

3.- “Guerra fría: la gestión desafiante de los aludes de nieve” (Gerra hotza: elur-jausien kudeaketa erronkaz betea)

Mendi elurtuetan zehar proposatutako bidaia honek elur-jausiak deritzen fenomeno konplexuaren ezaugarriak izango ditu aztergai, baita lurraren, meteorologiaren zein elurrak espazioan eta denboran duen aldakortasunaren garrantzia ere. Arintze-neurri nagusiak eta arriskua murrizteko funtsezko alderdiak azalduko dira, klima-aldaketak elurrean duen eraginari buruzko zenbait ondoriorekin batera.

Jon Apodaka geologoa eta doktorego-aurreko ikertzailea da Andorrako Unibertsitatean (UdA) eta Andorra Research + Innovation (Andorra RI) ikerketa-zentroan. Arrisku Geologikoen Kudeaketan espezializatuta, hainbat arrisku natural eta bereziki elur-jausiak aurreikusi, ebaluatu eta arintzeko eragiketa eta proiektuetan aditutako aholkulari teknikoa izan da.

Asteazkena, urriak 19: Bisita gidatua

Gorlizerako landa-irteera egingo da, eta bertan, ezponden ezegonkortasunaren inguruko adituek bertatik bertara azalduko dute nola aztertzen dituzten prozesu horiek eta zer egin daitekeen horien inpaktua arintzeko. Bisita honetarako izen-ematea doakoa da eta Bilbotik behaketa-guneetara autobusez joateko aukera dago. Gehieneko aforoa 25 pertsonakoa da. Bisita Tomas Morales eta Jon Ander Clemente geologoek gidatuko dute.

Bisitaldian, Plentziatik Gorlizerainoko ibilbidea egin eta aztertuko da: herri eta hirien azpian dauden material geologikoen izaeratik arrokaren gainean eraikitzeak dakartzan abantaila eta arazoetaraino, hareak eraikuntza-ingurunetzat duen garrantzia ere aintzakotzat hartuz, besteak beste.

Tomás Morales Juberías geologoa eta UPV/EHUko irakasle titularra da, baita Prozesu Hidro-Ingurumenekoen (HGI) ikertaldeko kidea ere. Bere ikerketak hidrogeologia, ingurumena, ingeniaritza geologikoa eta klima-aldaketa ditu ardatz, besteak beste, eta artikulu zientifiko eta dibulgatibo ugari argitaratu ditu gai horien inguruan.

Jon Ander Clemente geologoa eta doktorego-aurreko ikaslea da UPV/EHUn. Bere tesiak kostaldeko itsaslabarretako ezegonkortasunaren azterketa du ardatz, babes-estrategien garapenerako oinarritzat. Ikerketa-egonaldiak egin ditu Erroman (Italia), Liguriako Kostarako espedizioetan parte hartzeaz gain.

Oharra:

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldia streaming bidez jarraitzeko aukera izango dute Kosmos EiTB kanalaren bidez.

Kimika zirkularra: nola eraiki ekonomia berri bat eskala molekularrean
2022-11-02 19:00 - 20:30 | Biblioteca Bidebarrieta, Calle Bidebarrieta, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Ekonomia zirkularra, denboran zehar, klima-aldaketaren egungo eta etorkizuneko ondorioei aurre eginez, hazkunde jasangarria sustatzen duen ekoizpen eta kontsumoko eredua da. Baliabideen optimizazioa eta lehengaien kontsumoaren murrizketa sustatzen ditu, besteak beste, baita hondakinen aprobetxamendua ere, hondakinak birziklatuz edo bizitza berri bat emanez produktu berriak sortzeko. Egun, era guztietako materialak birziklatzen dira, batzuk besteak baino arrakasta handiagoarekin. Hala ere, gizarteak arlo honetan aurrera egin duen arren, material konposatuen eta bestelako hondakinen birziklapenak erronka izaten jarraitzen du.

Mundu mailako arazoa da, izan ere, zenbait birziklatze-zikloren ondoren gero eta zailagoa da hondakinei bizitza berri bat ematea, zikinkerien pilaketaren eta propietateen galeraren ondorioz. Ildo horretan, ekonomia zirkularrak eraginkorra izaten jarrai dezan, beharrezkoa da berrerabilitako materialek planteatzen dituzten arazoei heltzea, eta kimika zirkularra soluzio bideragarria izan daiteke horretarako.

Publikoari kimika zirkularra zer den eta nolako onurak eskaintzen dituen azaltzeko, Javier Garcia Alacanteko Unibertsitateko Kimika Ez-organikoko katedradun eta bertako) Nanoteknologia Molekularreko Laborategiko zuzendari eta Kimika Puru eta Aplikatuaren Nazioarteko Batasuneko (IUPAC) presidenteak “Kimika zirkularra: nola eraiki ekonomia berri bat eskala molekularrean” hitzaldia emango du azaroaren 2an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Hitzaldian, kimika zirkularraren ezaugarri nagusiak deskribatzeaz gain egiazko adibideen bitartez azalduko du hondakina baliabide bihurtu eta horren laguntzaz klima-aldaketaren aurkako borrokan laguntzeko prozesua.

Hitzaldi-solasaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren barruan antolatu da, Espainiako Kimikako Errege Elkartearen (RSEQ) eta AVEQ-Kimikaren laguntzaz.

Sarrera

Hitzaldia aurrez aurre ikusi ahal izango da, baita streaming bidez ere, KulturguneaTB kanalaren bitartez. Ekitaldia Bidebarrieta Liburutegiko auditorioan izango da eta sarrera librea da lekuak bete arte.

Hizlaria

Javier Garcia Martinez Kimikan doktorea da eta Alacanteko Unibertsitateko Kimika Ez-organikoko katedraduna. 2022ko urtarrilaz geroztik, Kimika Puru eta Aplikatuaren Nazioarteko Batasuneko (IUPAC) presidentea da, postu horretara iritsi den lehen espainiarra delarik. Zientziaren aldeko Gadea Fundazioko patroia ere bada, eta 2022ko ekainean Ohorezko Errioxarraren titulua eman zion Errioxako Autonomia Erkidegoak.

Txiokatu tesia 6 mezutan: Txiotesia lehiaketa azaroaren 22an
2022-11-22 09:00 - 21:00 | Twitter, #txiotesia6
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

“Txiokatu zure tesia 6 mezutan” lehiaketaren 6. edizioa izango da azaroaren 22an. Txiotesia izenez ezagutzen den egitasmoak, tesia egiten ari diren edo defendatu berri duten ikertzaileen lana gizarteratzea du helburu. UEUren Unibertsitatea.net atariak abian jarri zuen 2013an, eta aurten 6. edizioa antolatu du UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren laguntzaz.

Lehiaketa ikertzaileei zuzenduta dago, 2019tik-2022ra bitartean doktorego-tesia egin zutenei zein une honetan tesia egiten ari diren ikertzaileei hain zuzen ere. Edozein jakintza-arlori dagokion ikerlana ezagutzera emateko hitzordua izango dute parte-hartzaileek, Twitterren azaroaren 22an. Goizeko 9:00etatik gaueko 21:00ak arte egongo dira zabalik ateak eta tarte horretan 6 txiotan publikatu ahalko dira lanen nondik norakoak, euskaraz eta #txiotesia6 traola erabiliz.

Parte-hartzaileen artean bi sari banatuko dira: bata, Txiolari ulergarrienarentzat izango da, eta 500 euro jasoko ditu irabazleak; bestea, Txiolari originalenarentzat izango da, eta 300 euro hartuko ditu garaileak.

Lehiaketaren xehetasunak eta informazio guztia Unibertsitatea.net atarian.

Nola lortzen da energia olatuetatik?
2022-12-14 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Energiaren gaia azken urteetako eztabaidagai nagusietako bat bilakatu da. Izan ere, beharrizan energetikoei aurre egiteko erronkak energia-iturri ezberdinen inguruko ikerketa bultzatu du.

Zabalkunde handiagoa izan duten energia lortzeko beste bide batzuekin alderatuz itsasoko olatuetatik eratorritakoek, agian, oihartzun gutxiago izan dute. Hala ere, itsaso zabalean zein kostaldean abian jarritako ekimen eta proiektuek agerian utzi dute olatuetatik eratorritako energiak baduela potentziala eta aukera erreala direla energia lortzerako orduan.

Esaterako, kostaldean jarritako teknologia horren adibide agerikoena eta hurbilena Mutrikuko portuan dago kokatua. Bertako olatu-horman eraikitako egiturak ahalbidetu du 16 turbinaz osatutako olatu planta horrek 2011. urtetik gaur arte modu jarraituan martxan egotea, mundu mailan horrela funtzionatzen duen egitura bakarra izanik eta momentura arte 2 gigawatt orduko energia produzituz.

Teknologia mota horiek eskaini ditzaketen aukerak azaltzeko, Paula Serras Malillos Bilboko Ingeniaritza Eskolako Ingeniaritza Energetikoa saileko irakasleak eta EOLO ikerketa-taldeko kideak “Nola lortzen da energia olatuetatik?” hitzaldia eskainiko du abenduaren 14an, arratsaldeko 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Hitzaldi-solasaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak sustatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren barruan antolatu da. Hitzaldia aurrez aurre ikusteko aukera egongo da eta baita streamingez ere, KulturguneaTB kanalaren bitartez. Sarrera librea da aforoa bete arte.

Hizlaria

Paula Serras Malillos Ingeniaritza Kimikoko ikasketak egin zituen Bilboko Ingeniaritza Eskolan eta, ordutik, ikerketaren hainbat alorretan aritu izan da. Hasieran araztegietako (CEIT Gipuzkoa) hondakin-uretako usainak kentzeko ikerketan aritu zen eta, gerora, energiaren biltegitzerako material arloan egin zuen doktore-tesia (UPV/EHU-ko Leioako FCT/ZTF Kimika Ez-organikoko sailean). Gaur egun EOLO ikerketa disziplina anitzeko ikerketa taldeko kidea da eta bertan, beste gai batzuez gain, Mutrikuko olatu-energia plantako datuak aztertzen ditu.

Kozinatzeak egin gintuen gizaki
2022-12-16 18:30 - 20:00 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Gizakien eboluzioaren gakoak eta inflexio puntuak zehaztea eta ulertzea ikerkuntza arloan behin eta berriro errepikatu den helburua izan da. Une garrantzitsu horien artean bat aipatu da azken urteetan eta planteatu da eboluzioaren gako hori elikagaiak kozinatzean emandako urrats ebolutiboarekin lotura estua daukala.

Izan ere, gordin dauden elikagaiak jatetik prestatutakoak jatera emandako pausuak berebiziko garrantzia izan omen zuen gizakiaren eboluzioan. Prestatutako elikagaiak digeritzeko eta xurgatzeko erak ondorio sakonak izan zituen, adibidez, kozinatutako elikagaiek digestio-sistema txikiagoa behar dutelako eta gure arbasoek horretan aurreztutako energia enzefaloaren hazkundera bideratu ahal izan omen zutelako.

Richard Wrangham-ek planteatutako hipotesi horretatik tiraka, Juan Ignacio Pérez Iglesias biologoak, Euskal Herriko Unibertsitatean fisiologian katedradunak eta Kultura Zientifikoko Katedrako zuzendariak “Kozinatzeak egin gintuen gizaki” hitzaldi-solasaldia eskainiko du abenduaren 16an.

Hitzaldia 18:30an izango da Durangoko Bizenta Mogel liburutegian, UPV/EHU-ko Kultura Zientifikoko Katedrak eta bibliotekak antolatzen duten Zientziaren Ertzetik zikloaren barnean. Sarrera librea izango da aforoa bete arte. Hitzaldi-solasaldia streaming-ez jarraitzeko aukera ere egongo da EiTB Kosmos kanalean.

Hizlaria

Juan Ignacio Pérez Iglesias biologia eta Euskal Herriko Unibertsitatean fisiologiako katedraduna da. Horretaz gain, UPV/EHU-ko Kultura Zientifikoko Katedrako zuzendaria da eta 2004ko maiatzetik 2009ko urtarrilera arte Euskal Herriko Unibertsitateko errektorea izan zen. 2019an Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Humanitate, Kultura, Artea eta Gizarte Zientzietako saria jaso zuen.

Zer dira muturreko gertakari meteorologikoak?
2023-01-13 18:30 - 20:00 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Atzean utzi berri dugun urtean kazkabar erasan handiak, uholdeak eta bero boladak albiste izan dira. Are gehiago, bero boladen ondorioz serie historikoan beroena izan da 2022. urtea.

Horrelako muturreko gertakari meteorologikoak mundu mailan ere gertatzen dira. Horren adibide izan dira, adibidez, azken asteetan Ipar Amerikan izandako ezohiko tenperatura hotz zein uda hasieran Kanadan erregistratutako 49,6º graduko tenperatura beroak. Egoera horren aurrean zientzialariek ohartarazi dute gero eta ohikoagoak izango direla muturreko gertakari meteorologikoak eta bide beretik doa egoera deskribatzeko Glasgoweko klimaren konferentzian “normaltasun berriaz” hitz egin zuen Nazio Batuen Erakundea (NBE).

Azken hilabeteetan albiste izan diren gertakari horiek abiapuntu hartuta, Onintze Salazar Perez fisikari eta Euskalmeteko meteorologoak “Zer dira muturreko gertakari meteorologikoak?” hitzaldi-solasaldia eskainiko du.

Hitzaldia 18:30an izango da Durangoko Bizenta Mogel liburutegian, UPV/EHU-ko Kultura Zientifikoko Katedrak eta bibliotekak antolatzen duten Zientziaren Ertzetik zikloaren barnean. Sarrera librea izango da aforoa bete arte. Hitzaldi-solasaldia streaming-ez jarraitzeko aukera ere egongo da EiTB Kosmos kanalean.

Hizlaria

Onintze Salazar Perez Tecnaliako energia eta ingurumen saileko ikertzailea da eta Euskalmeten dihardu meteorologo gisa. Horretaz gain, fisikaria eta komunikatzailea da. Hain zuzen ere, EiTB taldeko hainbat komunikabideetan parte hartzen du. Zientzia-dibulgazioan bide luzea egindako profesionala da eta Eusko Jaurlaritzako Larrialdiei Aurre Egiteko eta Meteorologiako Zuzendaritzako aholkularia ere bada.

Hitzaldi-solasaldia: “Zer dira muturreko fenomeno meteorologikoak?”

Hizlaria: Onintze Salazar Perez fisikaria da, meteorologia arloan espezializatua. Ingurumen Ingeniaritzako Masterra egin zuen Bartzelonako Unibertsitate Politeknikoan eta EHU eta NUPeko Kultura Zientifikoko Masterra ere gauzatu du. Tecnaliako energia eta ingurumen saileko ikertzailea da eta Euskalmeten dihardu meteorologo gisa. Zientzia-dibulgazioan bide luzea egindako profesionala da eta Eusko Jaurlaritzako Larrialdiei Aurre Egiteko eta Meteorologiako Zuzendaritzako aholkularia ere bada.

Intsektuen desagerpenerantz? Egoera kezkagarriaren aurrean zenbait proposamen
2023-01-25 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Ekosistemen funtzionamenduan eta biziraupenean ezinbestekoak dira intsektuak. Hala ere, behin menderaezinak ziruditen izaki hauek modu kezkagarrian iraungitzen eta desagertzen ari dira eta horrek ingurumenean eragin zuzena izan dezake. Izan ere, kontuan izan behar da, esaterako, gizakion landare-kultiboen %75 inguruk dutela intsektuek egindako polinizazioaren beharra.

Egoera hori abiapuntu hartuta, Unai Ugalde biologoa, Mikrobioen Biokimikan doktorea eta UPV-EHUko Biokimika eta Biologia Molekularrean irakasle titularra izandakoak “Intsektuen desagerpenerantz? Egoera kezkagarriaren aurrean zenbait proposamen” hitzaldia eskainiko du urtarrilaren 25ean, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Ugaldek intsektuen arloan gerta daitekeen kolapsoaren arrazoiak eta ondorioak aztertuko ditu eta izaki bizidun hauekin elkarbizitza orekatua lortzeko proposamenak planteatuko ditu.

Sarrera

Hitzaldi-solasaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak sustatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren barruan antolatu da. Hitzaldia aurrez aurre ikusteko aukera egongo da eta baita streamingez ere, KulturguneaTB kanalaren bitartez. Sarrera librea da aforoa bete arte.

Hizlaria

Unai Ugaldek (Caracas, 1956) Exeterreko Unibertsitatean Biologia ikasi zuen (1977) eta Mikrobioen Biokimikan doktore (1982) bihurtu zen. Euskal Herriko Unibertsitatean (1984) Biokimika eta Biologia Molekularrean irakasle titularra izan zen Donostiako Kimika Fakultatean 2021era arte. Bere ibilbidean, 57 artikulu zientifiko, liburu kapitulu eta patente baino gehiago argitaratu ditu onddoen biologia eta hartzidurari buruz.

Fakultateko Dekanorde (1993-1995), Dekano (1996-1999) eta Eusko Jaurlaritzako Zientzia Politikarako Zuzendari (1999-2002) lanetan ere jardun da.

2008an fungizida organikoen diseinuan aritzen den Biofungitek S.L. enpresaren sorreran parte hartu zuen. Haren produktuak Ipar eta Hego Ameriketan eta Afrikan banatzen dira.

Zientziaren ertzetik: “Mugikorretik sukaldeko plakara: eguneroko teknologia”
2023-02-02 18:30 - 20:00 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Aurrerapen teknologikoek egunerokotasuna neurri handi batean erraztu dute. Aurrerapen horiek eguneroko errutinaren parte izanda ere, askotan, oharkabean pasatzen dira.

Ostiralean, otsailak 10, Eduardo Ogando Arregui fisikari eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakasleak “Mugikorretik sukaldeko plakara: eguneroko teknologia”(“Del móvil a la placa de cocina: tecnología del día a día”) hitzaldia eskainiko du. Bertan zientziak teknologiaren garapenean zer nolako eragina izan duen eta eguneroko bizitza nola erraztu duen azalduko du.

Sukaldeko plaka eta mugikorra adibidetzat hartuta, teknologia horien oinarri diren kontzeptu zientifikoak azalduko ditu. Gailu horien izaera izango da abiapuntua energiari, tenperaturari, eremu magnetikoei edo erradiazioari buruz ikasteko eta gure inguruan etengabe dauden oinarrizko propietate horiek hobeto ezagutzeko.

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Durangoko Bizenta Mogel Liburutegiak antolatutako Zientziaren Ertzetik zikloaren parte den hitzaldi-solasaldia liburutegi horretan izango da. Sarrera librea izango da edukiera bete arte. Horrez gain, solasaldia streaming bidez jarraitu ahal izango da EiTB Kosmos atarian.

Hitzaldi-solasaldia: Mugikorretik sukaldeko plakara: eguneroko teknologia

Hizlaria: Eduardo Ogando Arregui Fisikan doktorea da. 2004 eta 2019 urteen artean UPV/EHUko SGIker Ikerketa Zerbitzu Orokorretako Konputazio Zerbitzuko goi-mailako teknikari gisa lan egin du. Txema Mercero doktorearekin batera, superordenagailuaren eta, oro har, zerbitzuaren kudeaketaren arduraduna izan da. Hainbat ikerketa-proiektutan parte hartu du ikertzaile nagusi bezala eta argitalpen zientifiko ugariren egilea da. Nanofotonika eta atomo-kalkuluak dira bere ikergaiak. 2019az geroztik, Euskal Herriko Unibertsitateko Fisika saileko irakaslea da eta Farmazia Fakultatean irakasten du.

Darwin Eguna: burmuinaren eta landareen etxekotzearen eragina giza eboluzioan
2023-02-13 18:30 - 20:00 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Burmuinak zer nolako eragina izan du gizakien eboluzioan? Nola funtzionatzen du eta zerk bihurtzen du aparteko organoa? Landareen etxekotzeak ondoriorik izan zuen giza eboluzioan? Galdera horietatik abiatuz egingo da aurtengo Darwin Eguna, otsailaren hamahiruan Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Charles Darwin naturalista, geologo eta biologo ingelesaren jaiotzaren urteurrena ospatzeko asmoz Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak, Círculo Escéptico eta El Correorekin elkarlanean, eboluzioaren inguruko bi hitzaldi antolatu ditu.

Alde batetik, Amaia Arranz Otaegui Euskal Herriko Unibertsitatera elkartutako Ikerbasque ikertzailea eta Arkeobotanikan doktoreak landareen etxekotzeaz eta lehen soroen garapenean sakonduko du “Nekazaritzara trantsizioa, iraultza ala eboluzioa?” (La transición a la agricultura: ¿evolución o revolución?) hitzaldian. Arranzek historian une erabakigarria izan den aldaketaren inguruan ikuspegi berriak eskainiko ditu eta une horretan gizakiak izan zuen rolaren inguruko zenbait ideia desmitifikatuko ditu.

Beste alde batetik, Manuel Martin-Loechesek Madrilgo Konplutentse Unibertsitateko Psikobiologian katedradunak gizakien garuna osatzen duten atalen, zirkuituen eta sistemen inguruan hitz egingo du “Gizakien burmuina eboluzioaren argitan. Zerk egiten du apartekoa? (El cerebro a la luz de la evolución:¿qué lo hace único?)” hitzaldian. Martin-Loechesek gizarte-tolerantzia handiagoa izaten laguntzen dizkiguten eta milioika urteetan zehar garatu ditugun egituren funtzionamendua azalduko du.

Hitzaldi-solasaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak sustatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren barruan antolatu da. Hitzaldia aurrez aurre ikusteko aukera egongo da eta baita streamingez ere, KulturguneaTB kanalaren bitartez. Sarrera librea da aforoa bete arte.

Hizlariak

Amaia Arranz Otaegui

Amaia Arranz Otaegui Ikerbasque ikertzailea da eta UPV/EHUko Geografia, Historiaurrea eta Arkeologia irakaslea. Arkeobotanikan (hazi, fruitu, ikatz edo janari soberakinen analisia) aditua da eta bere ikerketaren esparru zabal bat Asiako hego-mendebaldean (Siria, Libano, Jordania, Iran eta Israel) egin ditu. Bere ikerketen muina Epipaleolitoko ehiztari-biltzaile herrien trantsizioa eta Neolitoko lehen gizarte abeltzainak dira. Bere ikerketa gaien artean landareen erabilera eta ustiapena, etxekotze-prozesua, dieta begetala eta Pleistozeno eta Holozenoko paleopaisaiaren berreraikitzea daude.

Manuel Martin-Loeches

Gaur egun Madrilgo Konplutentse Unibertsitateko Psikobiologian katedraduna da eta Coloradoko Unibertsitatean artearen neurokognizioaren eta bere eboluzioaren inguruan irakasten du. Bere ikerkuntzek hainbat gai jorratzen dituzte, betiere garuna eta giza kognizioaren inguruan, osasuntsu dauden pazienteen zein eskizofrenia pairatzen dutenen kasuan. Bere ikerketek arreta bisuala, laneko memoria, emozioak, sinesmen erlijiosoak, estetika eta artea eta, batez ere, giza hizkuntza jorratzen dituzte. Hori guztia ikuspegi eboluzionista inoiz galdu gabe.

Bertsozientzia: zientzia eta errimen topagunea
2023-02-24 19:30 - 21:00 | Aiaraldea Ekintzen Faktoria, Errotari Kalea 4-8, Laudio
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zeruko izarretara, ziztatzen gaituzten eltxoei edo aurrean daukagun beirazko edalontziari begira ikuspegi zientifikotik bertsotan aritzeko materiala aurkitu daiteke. Horren erakusle da otsailaren 24an, Laudioko Aiaraldea Ekintzen Faktorian, egingo den Bertsozientzia ekimena.

Euskal Herriko Kultura Zientifikoko Katedrak «Bertsozientzia: jakinduriek mundue erreko dau» izenburupean antolatutako saioak zientzia eta bertsoa batuko ditu beste behin ere. Oraingoan hiru zientzialarik eta bi bertsolarik hartuko dute parte.

Zientzialarien artean Oskar Gonzalez Mendiak ikuspegi kimikotik beiraren benetako kolorea zein den zehaztuko du «Beiraren kolorea (eta kolore eza)» hitzaldian. Itziar Garate Lopezek, berriz, Gliese 486 izarraz hitz egingo du. Nazioarteko Astronomia Elkarteari izar hori eta bere exoplaneta izendatzeko proposamenaren harira, «Gliese 486 eta Gliese 486b. Aukeran, Gar eta Su nahiago» berbaldia eskainiko du. Azkenik, Aitor Cevidanes Miranda ikertzaileak «Ziztadatik haratago» hitzaldian eltxoen eta akainen ekologiaz hitz egingo du eta, zoonosiaren ondorioz, animalien eta gizakien artean transmititzen diren gaixotasunen inguruan sakonduko du.

Hiru gai horiei bertsoak jartzeko lana Uxue Alberdi eta Miren Artetxe bertsolariek hartuko dute bere gain.

Bertsozientzia: jakinduriek mundue erreko dau

Eguna: Otsailak 24

Ordua: 19:30

Lekua: Aiaraldea Ekintzen Faktoria, Laudio

Parte-hartzaileak

Oskar Gonzalez Mendia: Kimika analitikoan doktorea da. Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea izan ondoren, gaur egun UPV/EHUko Arte Ederretako Fakultateko Kultura Ondareen Kontserbazio eta Zaharberritzeari buruzko graduan irakasten du. Dibulgatzailea da eta Zientzia Kaiera eta Cuaderno de Cultura Científica bezalako blogetan idazten du.

Itziar Garate Lopez: Fisikan doktorea da eta astrofisikan aditua, Frantziako Ikerketa Espazialeko Nazio-zentroko doktorego-ondoko ikertzaile moduan aritu zen Pierre eta Marie Curie Unibertsitatean. Gaur egun UPV/EHUko Bilboko Ingeniaritza Eskolako Fisika Aplikatua sailean irakaslea da.

Aitor Cevidanes Miranda: Albaitaritzan lizentziatua eta Kontserbazioaren Medikuntzan doktorea. Gaur egun doktorego-ondoko ikertzailea da NEIKER BRTAn eta bere ikerketa-lerroa Osasuna Bakarraren ikuspegitik aldaketa globalaren eta zoonosien eta gaixotasun batzuen arteko erlazioa ulertzera bideratua dago.

Uxue Alberdi Estibaritz: Kazetaritzan lizentziatua, idazlea eta bertsolaria da. Besteak beste, narrazioak, eleberriak eta saiakerak argitaratu ditu eta bi aldiz irabazi du Euskadi Saria Besarkada eta Kontrako Eztarritik lanengatik eta 111 akademia saria Jenisjoplin eleberriarekin.

Miren Artetxe Sarasola: Euskal Filologian lizentziatua da eta Soziologia, Antropologia eta Gizarte eta Kultur Geografian doktorea. Bertsolaria eta ikertzailea da eta EHUko Hizkuntzaren eta Literaturaren Didaktika Saileko irakaslea. Argia eta Jakin hedabideetako kolaboratzailea da.

Droneak: mendeetako ametsak eta orainaldiko erronkak
2023-03-01 19:00 - 20:00 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Azken urteetan ohikoa bihurtu da zeruan droneak ikustea. Lanari zein aisialdiari lotutako tresna gisa normalizatu dira gure inguruan. Are gehiago, adimen artifizialarekin batera, droneekin erlazionaturiko teknologia aipatuenen artean dago azken urteetan.

Droneak, urruneko kontrolaren bidez gidatzen diren aireontziak, hainbat funtzio dituzten tresnak dira, hala nola, aire-zaintzarako, janariaren zein odol-poltsen garraiorako edo gerrarako arma bezala erabiltzen dira.

Paradoxikoki, antzinako zibilizazioek amesten zuten bezala aireko espazioa menderatzea lortu denean, teknologia mota horren balizko gorakadak erronka ugari ekarri dizkio gizarteari.

Droneen teknologiaren eta horiek eragindako erronken inguruan hitz egingo du Julián Estévez Sanzek Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak, Bidebarrieta Liburutegiarekin batera, antolatutako «Drones: los sueños de siglos y los retos del presente» («Droneak: mendeetako ametsak eta orainaldiko erronkak») hitzaldian, Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren barnean.

Estévez Gipuzkoako Ingeniaritza Eskolako irakaslea da, Informatika Ingeniaritzan doktorea eta UPV/EHUko Adimen Konputazionala Taldeko ikertzailea da. Horretaz gain, zientzia eta teknologia dibulgatzailea da.

Hitzaldia martxoaren batean, asteazkena, arratsaldeko zazpietan izango da Bilboko Bidebarrieta Liburutegian. Sarrera librea izango da edukiera bete arte eta streaming bidez jarraitu ahal izango da Bidebarrieta Kulturgunean.

Hizlaria

Julián Estévez Sanz UPV/EHUko Ingeniaritza Mekanikoko Saileko irakaslea da Gipuzkoako Ingeniaritza Eskolan, Informatika Ingeniaritzan doktorea eta Euskal Herriko Unibertsitateko Adimen Konputazionala Taldeko ikertzailea da. 2021etik aurrera, Adimen Artifiziala Hezkuntzan Aplikatzeko Europako Batzordearen aditu taldeko kide da. Gainera, hainbat enpresekin kolaboratzen du robotikako eta datuen analisirako proiektuetan. Urteak dira droneek eta horien aukerek erakarri zutela eta horretara bideratu du bere ikerketaren esparru handi bat azken urteetan. Zientzia eta teknologiaren dibulgatzaile aktiboa da sare sozialetan, prentsa eta ekitaldi publikoetan.

Cajal Urtea ospatzen: bere ondarearen oraina eta etorkizuna
2023-03-09 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

2022ko irailaren 28an «2022 Santiago Ramón y Cajal ikerketa-urtea» inauguratu zen. Cajal Urtea joan den 2022an hasi zen eta 2025era arte luzatuko da. 1906ko Medikuntzako Nobel saria jaso zuen zientzialariaren ondarea ezagutaraztea du helburu ekimenak.

Santiago Ramón y Cajalek nerbio-sistemaren ikerketa modernoaren oinarriak ezarri zituen eta neurozientziari bide eman zion, neuronaren doktrina deitu zaion teoria berritzaile baten garapenari esker. Teoria horrek adierazten zuen, garai hartan uste zena ez bezala, neuronak garuneko zelula indibidualak direla eta ez ehun konektatua.

Martxoaren 9an, 19:00etan,Bilboko Bidebarrieta liburutegian, «Cajal Urtea ospatzen: bere ondarearen oraina eta etorkizuna» mahai-ingurua izango da. Lau neurozientzialarik, Santiago Ramón eta Cajalen planteamenduetatik hurbil daudenak, egungo neurozientziaren figura aitzindariak lortutako aurkikuntzen indarra plazaratuko dute.

Egitaraua:

19:00 – 19:15: «Cajal: presente y futuro» – Carlos Matute, Achucarro Basque Center for Neuroscience eta UPV/EHUko ikertzailea.

19:15 – 19:30: «Cajal en el siglo XXI» – José Javier Lucas, «Severo Ochoa» Biologia Molekularreko Zentroko (CSIC) ikertzailea.

19:30 – 19:45: «Cajal y los procesos mentales»– Javier de Felipe, CSICeko Cajal Instutuko ikertzailea.

19:45 – 20:00: «La única incógnita de Cajal: la neurogénesis adulta» – Isabel Fariñas, Valentziako Unibertsitatearen Neurobiologia Molekularreko Unitateko ikertzailea.

20:00 – 20:30: Mahai-ingurua

Carlos Matutek eta José Javier Lucasek Ramón y Cajalen lanaren baliotasunari so egingo diote, baita eta honek dituen etorkizuneko aukerei ere. Bestalde, Javier de Felipek prozesu mentalen oinarri neuronalak azalduko ditu, Cajalek hasitako garuneko arkitekturatik abiatuta. Azkenik, Isabel Fariñasek helduen artean nerbio-birsorkuntza posible den azalduko du, arlo honetan Cajalek plazaratutako ezezaguna argitzeko.

Hizlariak:

Javier de Felipe ikerketa-irakaslea da CSICeko (Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Gorena) Cajal Institutuan, Madrilen. Zentro horrek ikerketa biologikoen laborategian du jatorria, eta lehen zuzendaria Cajal bera izan zen. Garun-azalaren antolaketa mikroanatomiko eta neurokimikoaren analisian eta garuna aztertzeko teknologia informatikoen garapenean oinarritzen dira bere ikerketak.

Isabel Fariñas Biologia Zelularreko katedraduna eta Valentziako Unibertsitateko Neurobiologia Molekularreko Unitateko zuzendaria da. Gure garunetan dauden eta neurona berriak sortzeko ardura duten zelula amen portaeraren azpian dauden mekanismoak ulertzean oinarritzen da bere egungo ikerketa.

José Javier Lucas ikerketa-irakaslea da CSICeko “Severo Ochoa” Biologia Molekularreko Zentroan, Madrilen. Bere ikerketak gaixotasun neurologiko eta neurodegeneratiboen azpian dauden mekanismo molekularrak ezagutzera bideratuta daude, sagu transgenikoak sortuz ibilbide patogenikoak baliozkotzeko eta estrategia terapeutiko berriak probatzeko.

Carlos Matute katedraduna da UPV/EHUko Neurozientzien Sailean, eta Achucarro Zentroko zuzendari zientifikoa izan da. Aitzindaria izan da glia zelulen azterketan, Cajalek eta haren laguntzaileek aipatu zituzten garuneko beste zeluletan. Bere ikerketak zelula horietan dauden neurotransmisoreen hartzaileen garrantzi funtzional eta patologikoan kokatzen dira.

Sarrera librea:

Hitzaldi-solasaldi hau UPV/EHUk eta Achucarro Basque Center for Neuroscience zentroak antolatu dute; ciberNEDen babesarekin eta Bidebarrietako Liburutegiaren eta UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren laguntzarekin. Sarrera librea da edukiera bete arte eta streaming bidez jarraitu ahal izango da KulturguneaTB kanalaren bidez.

"Zientziaren ertzetik" hitzaldi-solasaldien zikloa
2023-03-10 18:30 - 20:00 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zientziaren ertzetik zientzia-dibulgazioan oinarritzen den hitzaldi-solasaldiaren zikloa da. Durangoko Bizenta Mogel Bibliotekak eta EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatu dute eta urritik martxora bitartean hilabetero hitzaldi bat eskainiko da. Hitzaldiak Durangoko Liburutegiaren hirugarren solairuan izango dira, arratsaldeko 18:30ean.

Zientziaren ertzetik gertuko eta gaurkotasuna duten gaiak hurbildu eta azaltzea du helburu, orain arte zientzia eman dizkigun ezagutza eta ebidentziak ardatz hartuta. Horrez gain, hitzaldi-solasaldi zikloak elkarrizketa sustatu nahi du, adituen eta herritarren arteko elkarrizketak bideratuz, iritziak trukatuz, kezkak bilduz eta ikuspuntuak bateratuz.

Programa:

Urriaren 7a, ostirala – 18:30: “Mujeres, salud y ciencia: ¿perjudica la medicina la salud de las mujeres?” – Amaia Bacigalupe, soziologoa (UPV/EHU)

Amaia Bacigalupe de la Hera soziologoa da eta UPV/EHUko Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultateko irakaslea. Osasun Publikoan doktoratu zen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan eta urte askoz unibertsitate-irakaskuntza eta Eusko Jaurlaritzako Osasun Saileko Ikerketa eta Ikerketa Sanitarioko Zerbitzuan egin du lan, bi arloak uztartuz. Horrez gain, osasun publikoa ardatz izan dituen ikerketa proiektuak eraman ditu aurrera.

Azaroaren 4a, ostirala – 18:30: “Klima-aldaketa guztioi dagokigun arazoa” – Elisa Sainz de Murieta, geologoa (UPV/EHU eta BC3)

Elisa Sainz de Murieta Zugadi geologoa da eta UPV/EHUko Ekonomia Aplikatua Saileko irakaslea. Basque Centre for Climate Change (BC3) zentroan egin zuen doktorego-tesia, itsas mailak euskal kostaldean izan dituen aldaketen eragin ekonomikoak aztertuz. 2017tik 2019ra, Grantham Research Instituteko (London School of Economics) ikertzaile bisitaria izan zen eta BC3ko ikertzailea ere. Bertan, klima-aldaketaren eraginak eta egokitzeko neurriak ikuspegi sozioekonomikotik aztertu ditu.

Abenduaren 16a, ostirala – 18:30: “Kozinatzeak egin gintuen gizaki” – Juan Ignacio Pérez Iglesias, biologoa (UPV/EHU eta Jakiunde)

Juan Ignacio Pérez Iglesias biologoa da, UPV/EHUko Fisiologiako katedraduna, unibertsitate horretako Kultura Zientifikoko Katedraren zuzendaria eta bertako Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea ere. Jakiunde, Zientzia, Artea eta Letren Akademiako presidentea da eta zientzia komunikazioan eta dibulgazioan ibilbide luzea egin du. 2019an, Humanitate, Kultura, Arte eta Gizarte Zientzien arloko curriculum onenarentzako Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa saria jaso zuen.

Urtarrilaren 13a, ostirala – 18:30: “Zer dira muturreko gertakari meteorologikoak?” – Onintze Salazar, meteorologoa ( Euskalmet – Tecnalia)

Onintze Salazar Pérez fisikaria da, meteorologia arloan espezializatua. Ingurumen Ingeniaritzako Masterra egin zuen Bartzelonako Unibertsitate Politeknikoan eta EHU eta NUPeko Kultura Zientifikoko Masterra ere gauzatu du. Tecnaliako energia eta ingurumen saileko ikertzailea da eta Euskalmeten dihardu meteorologo gisa. Zientzia-dibulgazioan bide luzea egindako profesionala da eta Eusko Jaurlaritzako Larrialdiei Aurre Egiteko eta Meteorologiako Zuzendaritzako aholkularia ere bada.

Otsailaren 10a, ostirala – 18:30: “Del móvil a la placa de cocina, tecnología del día a día” – Edu Ogando, fisikaria (UPV/EHU)

Eduardo Ogando Arregui fisikaria da eta UPV/EHUko Fisika Aplikatua II Saileko irakaslea. «Quantum size effects and stability of nanostructures» tesia gauzatu zuen eta Helsinkiko Aalto Unibertsitatean eta Argentinako Centro Atómico Bariloche-n egonaldiak egin ditu ikertzaile gisa. 2019ra arte UPV/EHUko Ikerketa Zerbitzu Orokorretako SGIker Konputazio Zientifikoko goi-mailako teknikaria izan zen, zerbitzuko superordenagailuen eta bestelako baliabideen kudeaketaz arduratzen zen.

Martxoaren 10a, ostirala – 18:30: “Euskal Herriko Neandertalak” – Asier Gómez Olivencia, paleontologoa (UPV/EHU)

Asier Gómez Olivencia ornodunen arloko paleontologoa da, giza-eboluzioan aditua. Egun, Ramon y Cajal kategoriako ikertzailea da UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultatean. Atapuercako Ikerketa Proiektuari lotuta dago 2001az geroztik eta FECYTen doktoretza ondoko ikertzailea izan da University of Cambridgen (2010-2012) eta Marie Curie kategoriako ikertzailea Parisko Musée de l ‘Hommen (2013-2014).

Sarrera:

Sarrera librea da, ez da gonbidapenik eskuratu behar ezta izenik eman behar aurretiaz. Publikoa lekuak bete arte sartu ahal izango da. Aurrez aurre ikusiz gain streaming bidez ere ikusteko aukera egongo da EiTBko KOSMOS kanalaren bidez.

Martxoaren 14an BCAM NAUKAS 2023 ekitaldia, Matematikaren Nazioarteko Eguna ospatzekon BCAM NAUKAS 2023
2023-03-14 09:30 - 20:30 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

π letra grekoaz irudikatzen den Pi zenbakia, munduan dauden konstante matematikorik garrantzitsuenetakoa da, gizakiek duela 4.000 urte baino gehiagoz geroztik ikertzen dihardutena. Seguruenik Pi dugu historiako zenbakirik ospetsuena. Zirkunferentziaren luzeraren eta diametroaren arteko erlazioa zehazten duen zenbaki irrazional hau fisika, ingeniaritza eta geologia bezalako diziplina zientifikoei lotuta dago eta harritzeko moduko aplikazio praktikoak ditu eguneroko bizimoduan.

Zenbaki honek mendez mende eragin duen lilura handiaren ondorioz, horri eskainitako eguna ere aurki dezakegu egutegian, martxoan baitugu Pi zenbakiaren Eguna ospatzeko data.

Nazioarteko ekitaldi hau Larry Shaw fisikari estatubatuarraren eskutik sortu zen, izan ere, 1988an efemeride hau ospatzeko proposamena egin zuen. Ingelesez eta euskaraz, martxoaren 14a idazteko modua bat dator konstante matematiko ezagunaren lehenengo hiru digituekin: 3-14 martxoak 14, euskaraz / 3-14 March 14th, ingelesez. Azken urteotan, Pi Egunaren ospakizuna zabalduz joan da, eta 2019ko azaroaren 26an UNESCOk martxoaren 14a Matematikaren Nazioarteko Eguna izendatu zuen.

Aurten ere, Basque Center for applied Mathematics (BCAM) zentroak eta UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak ospakizunarekin bat egin eta BCAM NAUKAS ekitaldiaren laugarren edizioa antolatuko dugu martxoaren 14an UPV/EHUren Bizkaia Aretoan. Goizean, BCAM NAUKAS 2023 jardunaldiak matematika-tailerrak eskainiko ditu, lehen eta bigarren hezkuntzako ikasleei matematika modu ludiko eta erakargarrian hurbiltzeko asmoz.

Arratsaldean, 15 minutuko hitzaldi zientifikoak, dinamikoak eta hurbilekoak, Bizkaia Aretoko Mitxelena aretoan. Hitzaldi horien bidez, besteak beste, Pi zenbakiak eguneroko bizitzan dituen propietateak eta aplikazioak ezagutuko ditugu.

BCAM Naukas 2023 ekitaldiaren programa

Goizez – 9:30 – 14:00- Matematika-tailerrak

Lehen Hezkuntzako azken mailetako eta Bigarren Hezkuntzako ikasleentzako tailerrak. Gazteei matematika era ludiko eta erakargarrian hurbiltzea dute helburu, zientzia honekiko jakin-mina pizteaz gain.

LH5–6LH5–6DBH1-2DBH1-2DBH3–4DBH3–49:30– 10:30Eskuak Matera: hurbilketa fraktala(Andrea Kali)-euskaraz-Papiroflexia(Jose Ignacio Royo)-euskaraz-Juegos Gigantes(Pedro Alegría – Raúl Ibáñez)Problemas manipulativos para el Día de Pi (Antonio Fernández-Aliseda)Math mystery box(Nerea Casas)-euskaraz-La Banda de Möbius y otras superficies retorcidas (Juan Miguel Ribera)11:00 – 12:00 Eskuak Matera: hurbilketa fraktala(Andrea Kali)-euskaraz- Papiroflexia(Jose Ignacio Royo)-euskaraz-Juegos Gigantes(Pedro Alegría – Raúl Ibañez)Problemas manipulativos para el Día de Pi (Antonio Fernández-Aliseda)Math mystery box(Nerea Casas)-euskaraz-La Banda de Möbius y otras superficies retorcidas (Juan Miguel Ribera)12:30 – 13:30Eskuak Matera: hurbilketa fraktala(Andrea Kali)-euskaraz-Papiroflexia(Jose Ignacio Royo)-euskaraz-Juegos Gigantes(Pedro Alegría – Raúl Ibáñez)Problemas manipulativos para el Día de Pi (Antonio Fernández-Aliseda)Math mystery box(Nerea Casas)-euskaraz-La Banda de Möbius y otras superficies retorcidas (Juan Miguel Ribera)

Tailerrak doakoak dira eta gehienez 35 pertsonako edukiera dago bakoitzean. Ikasleek parte hartuko dute tailerretan eta ikastetxe gehiagok parte hartu ahal izateko, ikastetxe batek gehienez bi tailerretan parte hartu ahal izango du. Parte hartu nahi duten ikastetxeek otsailaren 22tik aurrera inskribatu daitezke mezu bat bidaliz kzk.ehu@gmail.com helbidera, datu hauek adieraziz:

Parte hartu nahi den tailerraren izena

Tailerraren ordutegia

Parte-hartzaile kopurua

Irakaslearen izen-deiturak

Ikastetxea

Harremanetarako telefonoa

Arratsaldez – 18:30 – 20:30 – BCAM Naukas hitzaldi laburrak

15na minutuko hitzaldi labur, bizi eta hurbilak izango dira Bizkaia Aretoko Mitxelena Aretoan. Hitzaldi hauen bitartez, besteak beste, bertaratutakoei matematiken izaera liluragarria bistaratzeaz gain, Pi zenbakiaren propietateak eta eguneroko bizimoduan dituen aplikazioak emango dira ezagutzera.

18:30 – 18:40: BCAM-NAUKAS ekitaldiaren aurkezpena

18:45 – 19:00: Irantzu Barrio (UPV/EHU): “Fotografía con lente matemática”.

19:00 – 19:15: Víctor Manero (Zaragozako Unibertsitatea): “Un paseo por el firmamento, de la mano de la Geometría”.

19:15 – 19:30: Verónica Álvarez (BCAM): “¿Pueden las máquinas cambiar de opinión a lo largo del tiempo?”.

19:30 – 19:45: Anabel Forte (Universitat de València): “Defendiendo a Newton”.

19:45 – 20:00: Miguel Camarasa (BCAM): “Cómo calcular el número π a hostias”.

20:00 – 20:15: Laura Toribio (CIEMAT): “Las sencillas matemáticas de nuestro universo”.

BCAM NAUKAS 2023 hitzaldietarako sarbidea librea eta doakoa izango da aforoa bete arte. Bertaratzerik ez dutenek hitzaldi guztiak zuzenean eta streaming bidez ikusteko aukera izango dute EiTBren Kosmos kanalaren bitartez.

Zatoz Pi Eguna ospatzera martxoaren 14ean Bizkaia Aretora, eta ezohiko matematika egunaz gozatzeko aukera izango duzu!

Landareekiko itsutasuna: gehienoi eragiten digun fenomenoa
2023-04-26 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Landareek gure inguruan eta eguneroko bizitzan berebiziko garrantzia daukaten arren, horien inguruan daukagun ezagutza urria da. Sarritan ez dugu erreparatzen inguruan landarerik dugun edo, asko jota, deigarriak gertatu ez eta atzealdean geratzen diren elementuak dira. Zer dela eta gertatzen zaigu hori landareekin eta ez animaliekin? Landareez osatutako paisaia ia monokromatikoak zerikusirik dauka?

Fenomeno horri “landareekiko itsutasun” deitu zioten James H. Wandersee eta Elisabeth Schussler botanikariek 1999. urtean eta, ordutik, hainbat ikerketa egin dira fenomeno hori ulertzeko.

Landareekiko itsutasunaren arrazoien artean faktore biologiko eta soziokulturalak aipatu dira. Alde batetik, gizakien ikusmen sistema deseroso sentitzen da begirada puntu zehatz batean ezin duenean finkatu; bestetik, uste da gizakiaren garuna eta ikusmena animaliak landareak baino azkarrago detektatu ahal izateko garatu zirela.

Horrek guztiak ondorioak izan ditu eta, adibidez Euskal Herriko Unibertsitateak eta Aranzadik egindako ikerketak agerian uzten duen bezala, gaur egun gazteek 10 animalia izendatzeko arazorik ez duten bitartean, %7a baino ez da gai hamar landare izendatzeko.

Horren inguruan arituko da Ainara Achurra ikertzailea “La ceguera a las plantas: un fenómeno que sufrimos la mayoría” (Landareekiko itsutasuna: gehienoi eragiten digun fenomenoa) hitzaldian Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak antolatutako Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren barnean.

Ainara Achurra Biologian doktorea eta Euskal Herriko Unibertsitateko Gasteizko Hezkuntza eta Kirol Fakultatean irakaslea da.

Hitzaldia apirilaren 26an, asteazkena, arratsaldeko zazpietan izango da Bilboko Bidebarrieta Liburutegian. Sarrera librea izango da edukiera bete arte eta streamingez jarraitu ahal izango da Bidebarrieta Kulturgunean.

Hizlaria

Ainara Achurra Biologian doktorea da eta zoologiaren arloan doktoratu ondoko ikerketan aritu zen Frantziako Zientzia Ikerketarako Gunean (CNRS). Gaur egun, Euskal Herriko Unibertsitateko Hezkuntza eta Kirol Fakultatean irakaslea da Gasteizen. Horretaz gain, KOMATZI taldeko kidea da eta landareekiko itsutasunaren inguruan ikertzen du.

“Iragana ilustratzen: Mauricio Anton eta paleoartea” erakusketa ikusgai maiatzaren 2tik 28ra UPV/EHUko Bizkaia Aretoan
2023-04-28 08:00 - 2023-05-02 17:00 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Euskal Herriko Unibertsitateak eta Laboratorium Bergara Zientzia Museoak, Madrilgo Erkidegoko Museo Arkeologiko eta Paleontologikoarekin elkarlanean, Iragana ilustratzen: Mauricio Anton eta paleoartea erakusketa jarriko dute maiatzean UPV/EHUko Bizkaia Aretoko Axular erakusgelan.

Erakusketan, Mauricio Anton Ortuzar Bilbon jaiotako paleoartistaren lanen bitartez, gaur egun existitzen ez diren hominino espezieak eta beste animaliak irudikatzeko prozesua ikusi ahal izango da maiatzaren 2tik aurrera. Maiatzaren 8an, berriz, ilustratzaile paleontologikoa Bilbon izango da, Gorka Moreno Bizkaiko Campuseko errektoreordearekin, Enrique Baquedano Madrilgo Erkidegoko Museo Arkeologiko eta Paleontologikoko zuzendariarekin eta Rosa Errazkin Laboratorium Bergara Zientzia Museoko zuzendariarekin batera erakusketa aurkezteko.

Iragana ilustratzen: Mauricio Anton eta paleoartea erakusketak mundu osoko museoetan esposizioak egin dituen ilustratzaile paleontologikoaren lanak biltzen ditu. Erakusketa osatzen duten olio-pintura, marrazki, eskala handian egindako erreprodukzio digital, bideo eta fosilekin bisitariak iraganeko bizidunak eta haien ingurua nolakoak ziren ezagutu ahalko ditu. Horretaz gain, ilustratzaile paleontologikoaren lanaren prozesu zientifikoa nolako den ere ikusi ahal izango du.

Paleoartean autore garrantzitsua bilakatu den Antonek Madrilgo Natura Zientzien Museo Nazionaleko (CSIC) Paleobiologia Sailarekin hainbat artikulu zientifiko argitaratu ditu eta BBCrekin eta National Geographicekin lankidetzan aritu da dokumental paleontologikoak produzitzen. 2006an, Society of Vertebrate Paleontologyren Lanzerdorf saria irabazi zuen ilustrazio zientifiko onenagatik. 2020an, berriz, G. Basler Chair of Excellence-a lortu eta paleoarte eskolak eman zituen East Tennessee State Universityn.

Ikastetxeentzako bisita gidatuak

Publiko orokorraz gain, erakusketako antolatzaileek ikastetxeentzako bisita gidatuak ere aurreikusi dituzte.

Erakusketak iraun bitartean astearte eta ostegunetan Lehen Hezkuntzako ikasleentzat bina pase erreserbatuko dira. Bisita bakoitzean 25 ikaslek parte hartu ahal izango dute eta, gainera, Ni ere paleoartista naiz lehiaketan parte hartu eta EHU Dendako 100 euroko bonoa irabazteko aukera izango dute.

Interesa duten ikastetxeek mezu bat bidali behar dute kzk.ehu@gmail.com helbidera ikastetxearen izena, maila, ikasle kopurua eta irakaslearen izen-abizenak eta kontakturako datuekin.

Euskal Herriko Unibertsitateak eta Laboratorium Bergara Zientzia Museoak, Madrilgo Erkidegoko Museo Arkeologiko eta Paleontologikoarekin elkarlanean, Iragana ilustratzen: Mauricio Anton eta paleoartea erakusketa jarriko dute maiatzean UPV/EHUko Bizkaia Aretoko Axular erakusgelan.

Erakusketan, Mauricio Anton Ortuzar Bilbon jaiotako paleoartistaren lanen bitartez, gaur egun existitzen ez diren animalia eta homo espezieak eta horiek irudikatzeko prozesua ikusi ahal izango da maiatzaren 2tik aurrera. Maiatzaren 8an, berriz, ilustratzaile paleontologikoa Bilbon izango da, Gorka Moreno Bizkaiko Campuseko errektoreordearekin, Enrique Baquedano Madrilgo Erkidegoko Museo Arkeologiko eta Paleontologikoko zuzendariarekin eta Rosa Errazkin Laboratorium Bergara Zientzia Museoko zuzendariarekin batera erakusketa aurkezteko.

Iragana ilustratzen: Mauricio Anton eta paleoartea erakusketak mundu osoko museoetan esposizioak egin dituen ilustratzaile paleontologikoaren lanak biltzen ditu. Erakusketa osatzen duten olio-pintura, marrazki, eskala handian egindako erreprodukzio digital, bideo eta fosilekin bisitariak iraganeko bizidunak eta haien ingurua nolakoak ziren ezagutu ahalko ditu. Horretaz gain, ilustratzaile paleontologikoaren lanaren prozesu zientifikoa nolako den ere ikusi ahal izango du.

Paleoartean autore garrantzitsua bilakatu den Antonek Madrilgo Natura Zientzien Museo Nazionaleko (CSIC) Paleobiologia Sailarekin hainbat artikulu zientifiko argitaratu ditu eta BBCrekin eta National Geographicekin lankidetzan aritu da dokumental paleontologikoak produzitzen. 2006an, Society of Vertebrate Paleontologyren Lanzerdorf saria irabazi zuen ilustrazio zientifiko onenagatik. 2020an, berriz, G. Basler Chair of Excellence-a lortu eta paleoarte eskolak eman zituen East Tennessee State Universityn.

Ikastetxeentzako bisita gidatuak

Publiko orokorraz gain, erakusketako antolatzaileek ikastetxeentzako bisita gidatuak ere aurreikusi dituzte.

Erakusketak iraun bitartean astearte eta ostegunetan Lehen Hezkuntzako ikasleentzat bina pase erreserbatuko dira. Bisita bakoitzean 25 ikaslek parte hartu ahal izango dute eta, gainera, Ni ere paleoartista naiz lehiaketan parte hartu eta EHU Dendako 100 euroko bonoa irabazteko aukera izango dute.

Interesa duten ikastetxeek mezu bat bidali behar dute kzk.ehu@gmail.com helbidera ikastetxearen izena, maila, ikasle kopurua eta irakaslearen izen-abizenak eta kontakturako datuekin.

“Iraganerako leihoak: nola egiten du lan paleoartista batek” hitzaldia eskainiko du Mauricio Anton ilustratzaile paleontologikoak Bilbon
2023-05-08 19:00 - 20:00
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Garai batean nagusi izan ziren dinosaurioak edo desagertutako homininoen espezieak eta beste animaliak irudikatzea da paleoartistaren lana. Irudi horiei esker, mamutak edo smilodonak (sable hortzdun tigreak) haien ingurune naturalean ikus ditzakegu.

Lan hori, hala ere, ez da arlo artistikora mugatzen. Irudi horien atzean jardun zientifikoa dago. Izan ere, ilustratzaile paleontologikoak fosilak aztertzen ditu, horietan oinarrituz hezurdura, muskulatura eta azala marrazten ditu eta, azkenik, irudikatutako izakia bere inguru naturalean aurkezten du.

Mauricio Anton (Bilbo, 1961) ilustratzaile paleontologikoak lan horren prozesua azalduko du Iraganerako leihoak: nola egiten du lan paleoartista batek (Ventanas al pasado: cómo trabaja un paleoartista) hitzaldian maiatzaren 8an, 19:00etan Bizkaia Aretoa-UPV/EHUko Arriaga gelan.

Sarrera librea izango da eta, hitzaldiaz gain, maiatzaren 28ra arte ilustratzaile paleontologikoaren lanak eta horiek sortzeko prozesua biltzen dituen erakusketa ikusgai egongo da Bizkaia Aretoa-UPV/EHUko Axular erakusgelan.

Euskal Herriko Unibertsitateak eta Laboratorium Bergara Zientzia Museoak, Madrilgo Erkidegoko Museo Arkeologiko eta Paleontologikoarekin elkarlanean antolatutako erakusketa 8:ooetatik 20:00etara ikus daiteke astelehenetik ostiralera, 10:00-14:00/16:00-20:00 ordu tarteetan larunbatetan eta 10:00etatik 14:00etara igandeetan.

Hizlaria

Paleoartean autore garrantzitsua bilakatu den Antonek Madrilgo Natura Zientzien Museo Nazionaleko (CSIC) Paleobiologia Sailarekin hainbat artikulu zientifiko argitaratu ditu eta BBCrekin eta National Geographicekin lankidetzan aritu da dokumental paleontologikoak produzitzen. 2006an, Society of Vertebrate Paleontologyren Lanzerdorf saria irabazi zuen ilustrazio zientifiko onenagatik. 2020an, berriz, G. Basler Chair of Excellence-a lortu eta paleoarte eskolak eman zituen East Tennessee State Universityn. Horretaz gain, UPV/EHUko Ilustrazio Zientifikoko Berezko Masterrean irakaslea da.

Eboluzioa eta neurozientziaren arteko harremana aztergai bosgarren jardunaldi nazionalean
2023-05-11 16:00 - 2023-05-12 13:30 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Parasitoek animalien portaeran daukaten eragina, ama diren ugaztunen jarreran ematen diren aldaketak edo zein gaixotasun eragiten dion gehien gizakiari eta, heriotzaren aurrean, noiztik hasi zen hiletarekin lotutako errituak egiten izango dira, beste askoren artean, aztergai Eboluzioari eta neurozientziari buruzko V. jardunaldi nazionalean.

Izan ere, eboluzioaren eta neurozientziaren inguruan hausnartzeko helburuarekin, hainbat aditu bilduko dira Bizkaia Aretoan Eva Garnica eta Pablo Malo Bizkaiko Osasun Mentaleko Sarearen kideek gidatutako eta erakunde horrek, Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrarekin batera, maiatzaren 11rako eta 12rako antolatutako ekitaldian.

2017an lehen aldiz antolatu zen ekimena ezinbesteko topagune bilakatu da psikiatria, psikologia, biologia eta beste hainbat esparru zientifikoetako adituentzat. Horretaz gain, giza portaera ikuspegi eboluzionistatik aztertzeko eta publiko guztiei egokitutako dibulgazioa egiteko tresna ere bada.

Izen ematea

Sarrera doakoa izango da, baina hitzaldiak bertatik bertara jarraitu nahi badira izena eman behar da. Inskripzioa egiteko epea apirilaren 17an zabalduko da eta kzk.komunikazioa@ehu.eus helbidera mezua bidali behar da izen-abizenak eta lantokia zehaztuz.

Horretaz gain, jardunaldia streamingez jarraitzeko aukera ere egongo da EITBren Kosmos kanalaren bitartez.

Maiatzak 11, osteguna

16:00-16:30: Jardunaldiaren irekiera. Juan Ignacio Pérez Iglesias, Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrako zuzendaria eta Eva Garnica de Cos, psikiatra, Bizkaiko Osasun Mentaleko Sarearen Irakaskuntza Unitate Multiprofesionaleko burua eta jardunaldiaren zuzendarikidea.

1. MAHAIA. Animalien portaera parasitoen eraginpean

16:30-17:30: “Patogenoak eta animalien portaera: inurriak eta gizakiak”.

Antonio J. Osuna Mascaró, Biologian eta Kognizio Konparatuan doktorea eta Messerli Research Institute-ko (Vetmed Uni, Viena) ikertzailea.

Carmen Mascaró Lazcano, Granadako Unibertsitateko Parasitologian katedradun ohia eta biologoa.

17:30-18:00: Atsedenaldia

2. MAHAIA Ugaztunak (ama-fetala)

18:00- 18:30: “Ama zaintzailea, ama defendatzailea: ugaztunen ama-portaeraren neurobiologia”

Carmen Agustín Pavón, Neurozientzietan doktorea eta Valentziako Unibertsitateko irakasle kontratatua.

18:30-19:00: “Zure erloju(a) (zirkadianoa) orduan dago?”

Mariana Astiz Cadenas, Biokimikan doktorea eta Ikerbasque ikertzailea Achucarro Basque Center for Neurosciencen.

19:00-19:30: Lehenengo eta bigarren mahaien inguruko galderak eta eztabaida

Maiatzak 12, ostirala

3. MAHAIA Psikopatologia, drogak eta eboluzioa

9:00-9:30: “Substantzia psikodelikoak, ohar eboluzionistak”

Luis Caballero Martinez, psikiatra, Puerta de Hierro Unibertsitate Ospitaleko atalburu eta Madrilgo Unibertsitate Autonomoko (UAM) irakasle elkartua.

9:30-10:00: “Adikzioa: ohiko gosea?”

Gerardo Sabio Fernandez, psikologo klinikoa eta ASFEDROko (Ferroleko Droga-mendekotasun Elkartea) zuzendari teknikoa.

10:00-10:30: Atsedenaldia

4. MAHAIA Gaixotasunak eta giza heriotzak

10:30-11:00: “Zerk gaixotzen gaitu?”

Sari Arponen, Zientzia Biomedikoetan doktorea eta barne medikuntzan espezialista. Irakaslea eta dibulgatzailea.

11:00-11:30: “Heriotza kulturaren sorburua gizakien leinuan aztertuz”

Nohemí Sala, Paleontologian doktorea eta Ramon y Cajal ikertzailea CENIEHn (Giza Eboluzioari buruzko Ikerketa Zentro Nazionala).

11:30-12:00: Lehenengo eta bigarren mahaien inguruko galderak eta eztabaida

12:00-12:30: Atsedenaldia

12:30-13:15: Itxiera hitzaldia

“Sinkroniari aurre egin zion tximinoa”

Julio Sanjuan Arias, psikiatra eta Valentziako Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko irakasle titularra. INCLIVAko Psikiatria arloko ikerketen koordinatzailea eta CIBERSAMeko (Osasun Mentaleko Sareko Ikerketa Biomedikoko Zentroa) ikertzaile nagusia.

13:15-13:30: Amaiera ekitaldia

Pablo Malo Ocejo, Bizkaiko Osasun Mentaleko Sarearen psikiatra eta Evolución y Neurociencias blogeko egilea eta Eva Garnica de Cos, psikiatra, Bizkaiko Osasun Mentaleko Sarearen Irakaskuntza Unitate Multiprofesionaleko burua eta jardunaldiaren zuzendarikidea.

Multiprofesional de la Red de Salud Mental de Bizkaia y codirectora de la jornada.

IKUR hitzaldi kuantikoak: "Simulagailu kuantikoen hurrengo hamarkada"
2023-05-17 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroa – sala Bastida, Plaza Arriquibar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Maiatzaren 17an, arratsaldeko 19:00etan, Bilboko Azkuna Zentroan “Simulagailu kuantikoen hurrengo hamarkada” hitzaldia eskainiko du, informazio eta optika kuantikoa ikerlerro dituen, Maciej Lewenstein fisikariak.

Simulagailu kuantikoak teknologia kuantiko emergente bat dira. Hauek, besteak beste, materialen zientzia, farmakologia eta kimika bezalako eremuak goitik behera aldatzeko gaitasuna dute, aurkikuntza zientifikoen eta berrikuntza teknologikoen aro berri bati bide emanez.

Irudia: Maciej Lewenstein fisikaria. (Argazkia: ©ICFO / V. Montero)

Simulagailu kuantikoek ordenagailu konbentzionalen ahalmena nabarmen gainditzen duten sistema kuantiko konplexuak modeliza ditzakete. Hori dela eta, tresna ezin hobea izango dira material berriak garatu, erreakzio kimikoak optimizatu edo oinarrizko partikulen dinamika deskribatzen duten ekuazioak ebatziz unibertsoaren sekretuak argitu nahi dituzten ikertzaileentzat. Horrez gain, potentzia handitu eta haren erabilera orokortu ahala, simulagailu kuantikoek zientziaren hainbat alorretako ikertzaileen arteko lankidetza sustatuko dute, eta horrek lehen ezinezkotzat jotzen ziren aurkikuntza eta aurrerapenak ekarriko ditu.

Aipatutakoak izango ditu hizpide Maciej Lewenstein fisikariak maiatzaren 17an Bilboko Azkuna Zentroan arratsaldeko 19:00etan emango duen hitzaldian: “Simulagailu kuantikoen hurrengo hamarkada“. Horrez gain, simulagailu kuantikoen etorkizuna eta hauen aukera liluragarriak aztertuko ditu eta amaieran solasaldia egongo da, entzuleen galderei erantzuteko tartea zabalduz.

Hitzaldia, IKUR Hitzaldi Kuantikoak zikloaren lehena da eta teknologia kuantikoen oinarriak ezagutzera emateko helburua du ekimenak. Hitzaldi-sorta Euskal Herrian teknologia kuantikoetan adituak diren Geza Giedke, Donostia International Physics Center (DIPC), Enrique Rico, Euskal Herriko Unibertsitatekoa (UPV/EHU) eta Jean Bernard Bru, Basque Center for Applied Mathematics (BCAM-UPV/EHU) zentroan diharduten Ikerbasque ikertzaileek koordinatzen dute.

Hizlaria

Maciej Lewenstein (Varsovia, 1955) fisikaria da eta ekarpen garrantzitsuak egin ditu hainbat eremutan, hala nola optika kuantikoan eta informazio kuantikoan. Gaur egun, ikerketa-talde bat zuzentzen du Kataluniako Institut de Ciències Fotòniques (ICFO) institutuko ICREA ikerketa-irakasle gisa.

Lewensteinen ekarpen garrantzitsuenetako bat atomo ultra-hotzen bidezko simulazio kuantikoa da. Haren lanak frogatu du gas atomikoak erabil daitezkeela, bestela, ordenagailu estandarrentzat tratatu ezinak izango liratekeen sistemen gorputz askoren dinamika kuantikoa imitatzeko. Informazio kuantikoaren arloan ere ekarpen garrantzitsuak egin ditu, batez ere gurutzaketaren teorian.

Seiehun artikulu eta sei liburu baino gehiago argitaratu ditu, eta hainbat sari jaso ditu, besteak beste, Nauki Polskiej Fundazioaren “Nobel poloniarra” saria, Optika Kuantiko eta Elektronikoko EPS saria eta Willis Lamb saria. Poloniako Zientzia Akademiako atzerriko kidea eta Europako Akademiako kidea da. Hiru ERC Advanced Grants ere jaso ditu, eta “Highly Cited researcher” (ikertzaile oso aipatua) izan da zazpi urtez jarraian, 2014tik 2020ra.

Hitzaldia zuzenean eta streaming bidez

Hitzaldia Azkuna Zentroaren Bastida aretoan izango da, maiatzaren 17an, 19:00etan. Hizlariak ingelesez emango ditu azalpenak baina aldibereko itzulpena egongo da euskarara zein gaztelaniara. Joaterik ez duenak streaming bitartez jarraitu ahal izango du hitzaldia DIPCko Youtube kanalean.

Zientziaz Blai: osasuna, gizartean
2023-06-02 18:30 - 2023-06-03 20:00 | Barrio San Francisco, Barrio San Francisco, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Logos Elkarteak Zientziaz Blai ekimenaren edizio berria antolatu du. Ekimen horren oinarrian kultura zientifikora iristeko zailtasun handienak dituzten auzoetako herritarren gizarte-garapena eta aukera berdintasuna dago eta, aurten, osasunaren garrantzia gizartean izango du hizpide nagusi.

Zientziaz Blai ekimenaren edizio berria ekainaren 2tik 3ra egingo da Bilboko San Frantzisko auzoan, eta honako jarduera hauek izango ditu:

Ekainak 2, ostirala, 18: 30ean. Hika Ateneoa.

Zientzia eta gizartea izenburupean hitzaldi saioa egingo da osasuneko 4 profesionalekin eta solasaldira bertaratutakoekin.

Leticia Arribas: 0 km-ko osasuna; auzoa eta bertako jendea osasun komunitarioaren ardatz (Salud km. 0; el barrio y sus gentes como eje de salud comunitaria)

Nany Pérez-Hoyos: Diagnostikoa: minbizia… borrokatu edo elkarBIZI? (Diagnóstico: cáncer… ¿combatir o conVIVIR?)

Julia Fernández: Nola eragiten du auzoak gure jarduera fisikoan? MugiBIL proiektu herritarra (¿Cómo influye el barrio en nuestra actividad física? Proyecto ciudadano MugiBIL)

Marc Ruiz de Minteguía: Asegabetasun-tsunamia. Sare sozialak eta elikadura-portaeraren nahasmendua (Un tsunami de insatisfacción. RRSS y TCA)

Ekainak 3, larunbata, 12: 00etan. Mariaren Bihotza plaza.

Gure inguruko osasuna: ibilbide gidatua Bilboko erdigunetik eta itsasadarraren inguruetatik. Bertan, bi geologok eta LOGOS Elkarteko bi kidek ingurunearen ezaugarriak, ustiapena, zaintza eta gure bizimoduan eta osasunean duten eragina azalduko dituzte. Aldez aurreko izena eman behar da logoselkartea@gmail.com helbidean.

Ekainak 3, larunbata, 18: 00etan. BBK Kuna.

“Lehen mailako jarduera bat” sorospeneko tailerra: lehen sorospenak behar dituzten egoerak antzeztuko dira tailerrean eta, osasuneko profesional baten laguntzarekin, jarduketan nola jokatu eta akatsak nola saihestu identifikatuko da. Edukiera mugatua da. Izena eman behar da logoselkartea@gmail.com helbidean.

Jarduera guztiak doakoak dira

Zientziaz Blai 2023 LOGOS Elkarteak antolatzen du, Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrarekin, Bilbo Zaharra, San Frantzisko eta Zabalako taldeen koordinatzailearekin, BCMaterials ikerketa-zentroarekin, Hika Ateneorekin eta 5001 Bilbao Aseguru Artekaritzarekin lankidetzan.

Zientzia Kalean erakusketa ikusgai dago Bergarako Laboratorium Museoaren sarreran
2023-06-06 08:00 - 2023-07-28 17:00 | Laboratorium Bergara Zientzia Museoa, Juan Irazabal pasealekua, 1, Bergara
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

“Zientzia kalean” erakusketa Bergarako Laboratorium museoaren sarreran bisitatu daiteke jada. Esposizioa Gipuzkoan jartzen den lehen aldia da eta ikusgai egongo da uztailaren Z8ra arte.

Hamaika infografiaz osatutako erakusketa ibiltaria da eta irudi horietan egunero inguruan ditugun, erabiltzen edo kontsumitzen ditugun produktuen azalpen zientifikoa eskaintzen da. Infografien bitartez mugikorren, barra kodeen, txertoen, iturriko uraren eta sukaldeko plaken funtzionamendua azaldu da. Horretaz gain, jogurten, garagardoaren, zuhaitzen hostoen, ogi barren edo fruituen konposizioaren inguruko azalpenak ere eskaini dira.

Gorka Artola Bergarako alkateak ezagutza zabaltzearen garrantziaz hitz egin du: “Mota honetako ekimenak oso baliagarriak dira zientzia gizarteratzeko: ezagutza kalera atera eta zuzenean herritarren eskura jartzen dutelako”.

Era berean, nabarmendu du “oso pozgarria” dela Gipuzkoan erakusketa jasotzen duen lehen herria Bergara izatea eta gogoratu du “etenik gabe” egiten dutela lan herritarrei zerbitzurik onenak emateko.

Irudiak deskargatzeko aukera

Erakusketa bisitatzeaz gain, irudiak deskargatzeko aukera dago infografietan dagoen QR kode baten bitartez.

Erakusketa Euskal Herriko Unibertsitatearen Kultura Zientifikoko Katedraren eta Nafarroako Unibertsitateko Zientzia Museoaren egitasmoa da eta UPV/EHUko Ikerketa Gizartera Zabaltzeko Zuzendaritzak eta Euskampus Fundazioak jarri dute martxan.

Minbiziaren mutazioak aztertzeko software berria
2023-06-06 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroko Medialab aretoa, Arrikibar plaza, 4, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Gure organismoko proteinetan gertatzen diren mutazioek minbizia sortu dezakete, beste hainbat gaixotasunez gain. UPV/EHUko genetista eta ingeniari talde batek programa informatiko berezia sortu du, minutu batean 40.000 proteina ikertzeko gai dena, eta baita proteina horietan gerta daitezkeen mutazioak ere. Honela, oso denbora laburrean informazio kopuru izugarria kudeatzeko gai da. Mota honetako aplikazio bioinformatikoek geroz eta garrantzia handiagoa dute minbiziari buruzko ikerkuntzan, eta oso lagungarriak izango dira gaixotasun honen kontrako borrokan.

Asier Fullaondo UPV/EHUko Genetika irakaslea programa hau garatu duen taldearen parte da, eta bere erabilgarritasuna azalduko du “Minbiziaren mutazioak aztertzeko software berria” izeneko hitzaldian. Ekitaldi hau Zientziateka programaren baitan dago eta euskaraz egingo da ekainaren 6an Bilboko Azkuna Zentroan.

Zientziateka UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko hilean bitan antolatzen duten ekimena da.

Gonbidapenak Azkuna Zentroko informazio-gunean hartu behar dira. Sarrera doanekoa da.
