“Ilusioa eta Zientzia” hitzaldi-sorta
2019-10-16 19:00 - 2019-10-30 20:30 (Europe/Madrid) | Bizkaia Aretoa UPV/EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zientzia Astearen aurreko asteetan, urriaren 15etik azaroaren 3ra, Euskal Herriko Unibertsitateak ilusioen mundua ardatz izango duen hitzaldi-sorta bat antolatu du. Neurobiologia, neurozientzia kognitiboa eta matematikak izango dira hitzaldien haria eta hauetan, bestelako ikuspuntu batetik, ilusio optiko eta sentsorialek zientziarekin duten harremana plazaratuko da. Horrela, hizkuntzaren ilusioak, ikusi edo sentitzen dugunari buruzko ilusio sentsorialak edota paradoxikoak diruditen buruketa geometriko jakin batzuk sortzen dituzten desilusioak plazaratuko dituzte hizlariek.Hitzaldiak Bizkaia Aretoko Oteiza egongelan izango dira eta arratsaldeko 19:00etan hasiko dira. Hitzaldietarako sarrera librea eta doakoa izango da, lekuak bete arte.

Programa

Urriaren 16an – “Las ilusiones del lenguaje” – Manuel Carreiras.

Manuel Carreiras, Ikerbasque ikertzailea Basque Center on Cognition, Brain and Language – UPV/EHUn, hizkuntzaren bidez ziriak sartu eta ilusioak sor daitezkeela erakutsiko du. Hitzaldian azalduko du nola argitu daitezkeen hizkuntzaren sekretuak ilusioen bidez.

Urriaren 22an – “Tu cerebro te engaña: un viaje desde la sensación hasta las ilusiones sensoriales” – Amanda Sierra.

Amanda Sierra, Ikerbasque ikertzailea Achucarro Basque Center for Neuroscience – UPV/EHUn, galdera zehatz batzuk erantzungo ditu: ikusi eta sentitzen dugun guztia benetakoa al da? Edo burmuinak gure inguruneaz egiten duen interpretazioaren menpe bizi al gara? Errealitatea eta pertzepzioa zertan, Neurobiologiaren ikuspuntutik errealitatea eta pertzepzioa zertan desberdintzen diren azalduko digu ikertzaileak.

Urriaren 30ean – “El chocolate infinito y otras des-ilusiones” – Pedro Alegría.

Pedro Alegría, UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea, Matematika Saileko kideak paradoxaren bat duten disekzio geometrikoei lotutako problema batzuen ibilbide historikoa azalduko du.

Sarrera

Hitzaldietarako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte.Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldia streaming bidez jarraitzeko aukera izango dute Kosmos EiTB bidez.

"Hezkuntza-frogak" jardunaldia Gasteizen
2019-10-18 09:00 - 13:00 | Centro de investigacion Micaela Portilla -UPV/EHU, Justo Vélez de Elorriaga, 1, Gasteiz
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Gasteizen egingo da lehenengo aldiz urriaren 18an Hezkuntza-frogak deritzon ekitaldia, hezkuntza arloko hainbat gai ebidentzia zientifikoaren ikuspegitik aztertzea xede duen jardunaldia. Euskadiko Eskola Kontseiluak eta UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatuta, UPV/EHUren Arabako hiriburuko Campusean kokatuta dagoen Micaela Portilla Ikerketa Zentroko Ekitaldi Aretoan egingo da.

Aurreko edizioetan Bilbo eta Donostia bisitatu ondoren, ekitaldiak laugarren edizioa beteko du aurten Euskadin, zenbait adituk jendaurrean hezkuntzarekin lotutako hainbat gai ikuspuntu zientifikotik azal ditzaten. Horretarako, hezkuntza arloko adituak izango ditu partaide.

Sarrera doakoa izango da lekuak bete arte, baina ekitaldian parte hartzeko, mezua bidali behar da huiseek@euskadi.eus helbidera, parte-hartzailearen izen-deiturak eta lantokia azalduz. Izena emateko epea urriaren 1ean irekiko da.

Hitzaldiak

Jardunaldia 9:00etatik 13:00etara bitartean egingo da eta, bost hitzaldiren bitartez, errendimendu akademikoa, ikasketa-metodoak eta hezkuntza-berrikuntza izango ditu aztergai, besteak beste. Mintegia Marta Ferrero Psikologiako doktoreak zuzenduko du. Jardunaldiaren barruan, 20 eta 30 minutu bitarteko bost hitzaldi antolatuko dira, hainbat hezkuntza-praktika egungo ebidentzia zientifikoaren arabera aztertzeko.

Hasteko, ekitaldia zuzentzen duen Marta Ferrero Psikologiako doktoreak irakasleen artean dauden hezkuntzari buruzko uste okerrak aztertuko ditu, hainbat hezkuntza-metodoren eraginkortasunari buruzko azterlanetan aurkitutako akatsak barne hartuz. Horren harira, egungo ikasgeletan oso zabalduta dauden bi metodoren “letra txikia zehatz-mehatz irakurtzea” izango da hitzaldi honen helburua: proiektuetan oinarritutako ikasketa, eta ikasketa berrietarako adimen anizkoitzen teorian inspiratutako esku-hartzeen aplikazioa.

Bestalde, Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean Ekonomian doktoratu zen María Gil adituak eskola lidergoaz eta ikasleen errendimendu akademikoaz hitz egingo du. Honen esanetan, hezkuntza-sistemako baliabideen eraginkortasuna gehitzea eta ikasleen errendimendu akademikoa hobetzea dira hezkuntza-agintarien lehentasunezko bi helburuak. Ahalegin horretan, ikastetxeetako liderrek eginkizun garrantzitsua dutela frogatzen saiatuko da.

Ondorengo aurkezpenean, USCn Irakasle-Ikasketetan diplomatu, UNEDen Filosofian eta Hezkuntza-Zientzietan lizentziatu eta USCn Didaktikan eta Berrikuntzan doktoratu den Fátima Garcíak eguneroko berriek hezkuntza arloko berritasunei buruz eragiten diguten albiste-bonbardaketa argitu eta, hizkuntzaren gaineko erabakiak hartzerakoan, historiaren ikuspegia erabat lagungarria izan daitekeela azalduko du.

Hainbat azterlan zientifikoren emaitzak tarteko dituen albiste-bonbardaketa horren aurrean, Miguel A. Vadillo Madrilgo Unibertsitate Autonomoko Oinarrizko Psikologia Saileko Cognition, Attention and Learning Lab deritzonaren zuzendariak argi eta garbi adierazi digu, zenbait kasutan, ondorengo emaitzek azterlan horiek ukatzen dituztela. Ildo horretan, hitzaldian, zientziak erakunde bezala duen funtzionamendua argituko du, zientziatik zer espero daitekeen eta zein epetan azalduz.

Azkenik, arretaren gaia aztertuko da, garrantzi handikoa baita eskola giroko ikasketarako. Charo Rueda Granadako Unibertsitateko Psikologia Esperimentaleko katedradunaren hitzaldian, zenbait ikerketa zientifikoren laguntzaz, umeen sare neuralak hezkuntza arloko esku-hartzeen bitartez hobetu ahal direla azalduko du.

Programa osatzeko antolatuko den mahai-inguruan, bertaratutakoek eta hizlariek ikuspuntuak partekatu eta zalantzak eta iritziak trukatzeko aukera izango dute.

Egitaraua

9:00 – 9:10: Sarrera

9:10 – 9:20: Aurkezpena

9:20 – 9:50: “Zenbait ikasketa metodoren letra txikia”, Marta Ferrero.

9:50 – 10:20: ”Eskola lidergoa eta ikasleen errendimendu akademikoa: gaiaren egoera “, María Gil

10:20 – 11:00: “Egungo hezkuntza-berrikuntza ikuspegi historikotik”, Fátima García

11:00 – 11:20: Atsedena

11:20 – 11:50: “Ikerketa batek zera dio…”, Miguel A. Vadillo

11:50 – 12:20: “Arreta: zer da eta nola hezi”, Charo Rueda

12:20 – 13:00: Mahai-ingurua

Izen-ematea

Sarrera doan, aretoaren edukiera bete arte, baina bertaratu nahi izanez gero izen-ematea gauzatu behar da urriaren 1etik aurrera, huiseek@euskadi.eus helbidera mezua bidaliz honako datuekin: izen-abizenak eta lantokia adieraziz.

Mugako elkarrizketak: zientzia, zinema eta efektu bisualak
2019-10-22 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zinematografoa zientziaren eskutik sortu zen, bitxikeria teknologiko bezala, eta denboraren poderioz, zazpigarren artea deritzon istorioak kontatzeko tresna ikusgarria bilakatu da. Azken hamarkadetako garapen zientifiko eta teknologikoa nahitaezkoa izan da egun ezagutzen dugun zinemara iristeko.

Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrietako Liburutegiak antolatu ohi duten hitzaldi-zikloari atxikitako “Mugako elkarrizketak” programak arteen eta zientzien arteko elkarrizketarako gunea sortzea du helburu. Horren harira, zinema bi diziplinen arteko bat-egitearen eredu bikaina da.

Horrela, urriaren 23an, Bilboko Bidebarrietako Liburutegian, “Zientzia, zinema eta efektu bisualak” izenburuko hitzaldi-solasaldia izango da efektu berezien nazioarteko zinemagintzako aitzindaria den Carolina Jiménezen eskutik. Gainera, azpimarratzekoa da Emmy sari bat irabazi berri duela Scanlinekin “Juego de tronos” telesaileko efektu bisualak sortzen egindako lanagatik. Honekin mintzatuko da UPV/EHUn irakasle dabilen Raúl Ibáñez, Kultura Zientifikoko Katedraren laguntzailea.

Hitzaldi honetan, zinemaren eta zientziaren arteko harremanak aztertuko dira, zientziak eta teknologiak zinemaren sorreran eta geroko garapenean izan zuten eginkizunetik hasi eta zinemak zientziari egindako ekarpenetaraino, zientziak filmetan duen irudia eta filmen zorroztasun zientifikoa ere aintzakotzat hartuz. Gainera, arreta berezia emango zaie zinemako efektu bereziei eta zientziak, teknologiak eta informatikak efektu horietan duten garrantziari.

Hizlaria

Carolina Jiménez García madrildarra aitzindaria da efektu berezien nazioarteko zinemagintzan eta haren lanbidea mundu gaztelaniadunean bistaratzeko ahaleginean. Horren erakusle da irabazi berri duen Emmy Saria, Scanlinekin “Juego de tronos” telesaileko efektu bisualak sortzen egindako lanagatik. Goi mailako arkitektura ikasi zuen arren, noranzkoa aldatu eta ordenagailu bidezko animazioan eta efektu bisual digitaletan murgildu zen. Egun, Kanadan bizi da eta Layout Artist bezala lan egiten du Scanline VFX konpainian. Ridley Scott, George Miller, Peter Jackson eta Tim Burtonen esanetara lan egin du, eta haren filmografian, Prometheus, El Hobbit, Star Trek Beyond, Tomb Rider, El planeta de los simios eta Terminator 6 filmak nabarmen daitezke, besteak beste.

Sarrerak

Hitzaldirako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapena eskuratu behar da liburutegian bertan. Gonbidapenak urriaren 18tik aurrera eska daitezke astelehenetik ostiralera, goizez zein arratsaldez, 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 20:00etara bitartean.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldia streaming bidez jarraitzeko aukera izango dute KulturguneaTB bidez.

2019-10-24 19:00 - 20:30 | Bizkaia Aretoa UPV/EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Itsutasuna da desgaintasunaren lehen kausa mundu mailan. Hala ere datu hau ezezaguna da askorentzat, izan ere, kasu askotan gaixotasun honek bizitza normal antzeko bat gauzatzea gaitzen baitu. Baina itsutasuna ez dago sufrimendutik salbu pairatzen duenarentzako ezta haren familiarentzako eta, bestalde, kostu sozial handia du.

Erretinaren herentziazko distrofiek, 300 gene baino gehiagotan mutazioak dituzten eta gutxi gailetzen diren gaitz multzoa osatzen dute. Distrofia hauek dira, besteak beste, itsutasunaren jatorrietako bat eta ez badira maiztasun handikoak ere, 15.000 pertsonek estatuan eta bi milio gizakik munduan zehar jasaten dute itsu utziko dituen erretinaren prozesu neurodegeneratiboa.

Zientziaren ikuspegitik interes handikoa da ulertzea zelan 300 geneetan ematen diren mutazioek bat egiten duten ikusmena galtzera daraman prozesu bakarrean. Erronka honetatik harago, gaixotasunaren oinarri molekularren eta zelularren ezagupenak, ikusmenaren galera atzeratu dezakeen estrategiaren diseinua ahalbidetu lezake.

Enrique J. de la Rosa Biologian doktoreak eta CSICeko Ikerketa Biologikoen Zentroko Laboratorio 3D: Desarrollo, Diferenciación y Degeneración guneko arduradunak, Erretinaren herentziazko distrofiak: ezagutu zaindu ahal izateko hitzaldian erretinaren distrofian egindako lana azalduko du. Horrez gain, mundu mailan gaitz honen inguruan eman diren garapen teraupetikoak ezagutzera emango ditu. Erretina nerbio-sistema zentraleko parte izanik, erretinaren distrofiei aurre egiteko pausuek eragina izan dezakete prebalentzia handiago duten gaixostasun neurodegeneratiboetan, adibidez, Alzheimerren gaixotasunean.

Hitzaldia urriaren 24an izango da, arratsaldeko 19:00etan Bizkaia Aretoan eta Achucarro neurozientziako euskal ikerketa-zentroak antolatu du UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren, Eusko Jaurlaritzaren, Euskal Herriko Unibertsitatearen (UPV/EHU) eta EiTBren lankidetzaz.

Sarrera

Hitzaldia doakoa da eta sarrera librekoa baina aldez aurretik izena eman behar da forum@achucarro.org helbidera mezua bidaliz edo 94 601 81 35 telefonora deituz.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldia streaming bidez jarraitzeko aukera izango dute Kosmos EiTB kanalaren bidez.

Zientzia Astean… Jakinduriek mundue erreko dau!
2019-11-07 18:30 - 2019-11-09 20:30 | Bizkaia Aretoa (Bilbo), Tabakalera (Donostia), Bibat Museoa (Gasteiz), Bilbo, Donostia, Gasteiz
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Azaroaren 6tik 10era Euskal Herriko Unibertsitatearen eskutik XIX. Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren Astea izango dugu. Tailerrak, txangoak, erakusketak, hitzaldiak, ikuskizunak eta beste hainbat ekitaldiz osatuta egongo da egitaraua, non zientziaz gain, umorea, musika eta bertsolaritza ere izango dira protagonistak “Jakinduriek mundue erreko dau!” bertsozientzia ekitaldien bidez.Kike Amonarrizek gidatuko duen “Jakinduriek mundue erreko dau” ikuskizunaren hiru saio egingo dira Zientzia Astean: Bilbon bat, beste bat Donostian eta hirugarrena Gasteizen. Hiru zientzialarik gai bat hartu eta horren inguruko azalpen laburrak emango dituzte, hamar minutuko hitzaldi laburretan hainbat kontzeptu azalduta. Kike Amonarriz aurkezle eta soziolinguistaren laguntzaz bertsolariek informazioa deskodetu eta doinua eta errima jarriko dute ondoren, zientziaren gakoak bertsotan kantatzeko.

Egitaraua:

BILBOn: azaroaren 7a, 18:30etan, UPV/EHUko Bizkaia Aretoan.Bertsolariak: Uxue Alberdi eta Igor Elortza.Hizlariak:

Koldo Garcia (genetista): “Bakailaoa bere gene-saltsan.”

Inma Hernaez (ingeniaria): “Aizu, Robota, kantaidazu zeozer!”

Jon Larruskain (kirol zientzien arloko ikertzailea): “Futboleko lesioen lezioak.”

DONOSTIAn: azaroaren 8a, 19:00etan, Tabakaleran.Bertsolariak: Sustrai Colina eta Alaia Martin.Hizlariak:

Iker Badiola (biologoa): “Metastasia: superzelularen istorioa.”

Elena Lazkano (informatikaria): “Robot lagunak, lagun izatetik urrun oraindik!”

Josu Lopez-Gazpio (kimikaria): “Atera trapu zikinak!”

GASTEIZn: azaroaren 9a, 19:00etan, Bibat Museoan.Bertsolariak: Onintza Enbeita eta Julio Soto.Hizlariak:

Oskar Gonzalez (kimikaria): “Zure begiek mintzen naute.”

Bittor Rodriguez (nutrizionista): “Barazkiak jateko!”

Onintze Salazar (meteorologoa): “Eguraldiaren soinuak.”

Sarrera:

Ekitaldietako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte. Zatoz jakinduriaz eta bertsoz osatutako txapela janztera… eta ibili munduan!

Itsasoa, lurra eta zerua hizpide Ondarroan BertsoZientzia saioan
2019-11-13 18:30 - 20:00 | Bekoizini, Iparragirre kalea, 10, Ondarroa
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Bertsoak eta zientzia? Zientziarekiko interesa pizteko komunikazioa ezinbesteko tresna da eta lan horretan bidelagunak aurkitzea eta askotariko esparruak uztartzea beharrezkoa da. Uztarketa horren fruitua da azaroaren 13an, Ondarroako Beikozinin izango den ekitaldia: “Jakinduriek mundue erreko dau!” bertsozientzia emanaldia.

Kike Amonarrizek gidatuko duen “Jakinduriek mundue erreko dau” saioan, bi bertsolari eta hiru zientzialari izango dira oholtza gainean: alde batetik, Nerea Ibarzabal eta Jon Maia bertsolariak eta, bestetik, Eider Bilbao biologoa, Joanes Lizarraga kosmologoa eta Oier Suarez geologoa. Hamar minutuko hitzaldi laburretan itsasoa, lurra eta zerua izango dute hizpide zientzialariok. Eider Bilbaok itsasoa plastikoen gotorlekua zergatik bihurtu den azaldu du. Joanes Lizarragak zulo beltzetan ez gaitezen erori gida bat emango digu eta Oier Suarezek Lurraren bihotzeraino tunel bat zulatuko du.

Zientzia eta bertsolaritza, bertsolaritza eta zientzia izango ditugu bidelagun UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedra, Zientziaren Giltzak Elkartea, Ondarroako Udala eta Bertsutan bertso eskolaren eskutik “Jakinduriek mundue erreko dau” saioan azaroaren 13an. Sarrera librea eta doakoa da.

Zatoz bertso eta jakinduriez osatutako txapela janztera… eta ibili munduan!

Zientzia eta Gizartearen artean zubiak eraikiz. Zer egiten du zugatik zientziak?
2019-11-22 16:30 - 2019-11-23 13:30 | Tabakalera, Plaza de las cigarreras, 1, Donostia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Gizartea eta zientziaren arteko zubiak eraikitzeko asmoz Basque Center on Cognition, Brain and Language (BCBL) zentroak SOMMa-rekin batera, 100xCiencia.4 ekitaldia antolatu du azaroaren 22 eta 23an Donostiako Tabakaleran. “Zer egiten du zugatik zientziak?” izenburua duen ekitaldiak bi helburu nagusi ditu, zientzia gizartera hurbiltzea eta egunerokotasunean honen duen eragina erakustea.

Hainbat jardueraz osatuta egongo den ekitaldia sarrera librekoa eta doakoa izango da eta hurbiltzen den ororentzat ateak zabalik izango ditu. “Zer egiten du zugatik zientziak?” ekitaldia azaroaren 22an hasiko da 16:00etan eta azaroaren 23an, goizez, izango du jarraipena. Bertan hainbat arloetako 13 standak egongo dira, nanomedikuntza, neurozientzia, fisika, matematika, klima-aldaketa edota errealitate birtuala oinarri izango duten erakusleihoak. Horrez gain, 10 minutuko 18 hitzaldiak emango dira bi egunean zehar. Standak eta hitzaldiak hainbat ikerketa zentroko ikertzaileen eskutik gauzatuko dira eta erakutsiko hauen bidez jakitera emango dute zer-nolako inpaktua duen beraien ikerketak gizartean. Erakustaldiak, jarduera interaktiboak eta muntaia bisualez osatuko dute feria eta aproposa izango da ere familiarekin batera zientziaz gozatzeko.

Egitaraua:

2019ko azaroak 22, ostirala.

16:00-17:00 100xCiencia.4 irekiera ekitaldia

16:00-16:15 – Manuel Carreiras, BCBL zentroko zuzendariaren ongietorria.

16:15-16:30 – Luis Serrano, SOMMa-ko presidentea.

16:30-16:45 – Cristina Uriarte, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailburua.

16:45-17:00 – Pedro Duque, Espainiako Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitateen Ministroa (konfirmatzeke).

17:00-20:00 Standen azoka

17:00-20:00 Hitzaldiak

17:00-17:10 – BCBL, Neureclinic, ikerketa eta bikaintasun-zentro batek sustatutako Euskadiko lehen klinika.

17:10-17:20 – BCAM, Matematikak gizartearen zerbitzuan.

17:20-17:30 – IFIC, Berrikuntza fisikako ikerkuntza zentroan.

17:30-18:00 –Atsedena-

18:00-18:10 – CNIO, Telomeroen mozketak eragindako gaixotasunei zuzendutako terapia genikoa.

18:10-18:20 – CIC bioGUNE, Gaixotasun arraroentzako sendagaien garapena / Atlas Molecular Pharma.

18:20-18:30 – CRG, Txertoen aro berria.

19:00-19:10 – IN Alicante, Saguaren malkoetatik 600 milioi pertsonen begi lehorretara. AVX Pharma-ren historia

19:10-19:20 – BSC, ELEM Biotech: gizaki birtualen faktoria.

19:20-19:30 – IAA-CSIC, Espazioa esploratzetik teknologiaren transferentziara.

19:30-20:00 Hitzaldi laburren bukaera itxi arte.

2019ko azaroak 23, larunbata.

10:00-13:30 Standen azoka

10:00-13:30 Hitzaldiak

10:10-10:20 – IBEC, Lesio kronikoentzako apositu adimendunak.

10:20-10:30 – ICMAT, Adimen artifizialaren erabilerak, onurak eta arriskuak.

10:30-11:00 -Atsedena-

11:00-11:10 – ICMAB-CSIC, Nanomedikuntzarako liposomak.

11:10-11:20 – IFT-UAM-CSIC, IFT, Youtuber institutua.

11:20-11:30 – CRAG, Laborategitik mahaira, jaten dugun genomika.

11:30-12:00 -Atsedena-

12:00-12:10 – CIC biomaGUNE, Asparia Glycomics – oinarrizko zientziak eskainitako aukera komertziala.

12:10-12:20 – BC3, Poloetako Zulaketa Sakona eta milioi bat urteko izotzaren ikerketa.

12:20-12:30 – GEM-DCM2, Afrikako zientziaren garapena eta hezkuntza zientifikoa sustatzeko lankidetza.

12:30-13:00 -Atsedena-

13:00-13:10 – IFCA, Zerbitzu klimatikoen ko-garapena: zientziatik herritarrengana.

13:10-13:20 – CBGP (UPM-INIA), Laborategitik merkatura: nekazaritza jasangarria, landareen osasuna eta hobekuntza begetala.

13:30: Azoka eta 100xCiencia.4-ren amaiera

Sarrera:

“Zientzia eta Gizartearen artean zubiak eraikiz. Zer egiten du zugatik zientziak?” ekitaldia sarrera libre eta doakoa izango da, beraz ez da beharrezkoa izen-ematerik gauzatzea.

Geologia olerkari, miope eta despistatuentzat: Geologiak ere badu bere Fisika
2019-11-27 16:00 - 2019-11-28 19:30 | Bizkaia Aretoa UPV/EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Geologiaz hitz egitean fosilak, mineralak edota arrokak soilik etortzen zaizkigu burura, baina fisikak ere lotura handia du geologiarekin. Izan ere, fisikaren oinarria giltzarri da ozeanoan nahiz lurrazaleko zenbait geologia-prozesu azaldu ahal izateko.

Geologia eta fisikaren arteko harremana mahai gainean jartzeko asmoz, azaroaren 27 eta 28an “Geologia olerkari, miope eta despistatuentzat: Geologiak ere badu bere Fisika” dibulgazio-jardunaldia egingo da. Ekitaldia Bilboko Bizkaia Aretoko Baroja aretoan egingo da.

Ekimen honen bigarren edizioa UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Prozesu Hidro/Ingurumenekoen Ikertaldeko (HGI) zenbait kidek antolatu dute, Bizkaiko Campuseko Errektoreordetza, Euskal Kostaldeko Munduko Geoparkea eta UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren laguntzarekin.

Hala, geologo, ikertzaile eta adituek, zenbait geologia-prozesuren oinarri fisikoak eta horiek lurrazalean uzten dituzten aztarnak azalduko dituzte. Lurrazaleko aztarnen ondorioz, arroketan ere ematen dira aldaketak eta horiek ere izango dituzte hizpide; hala nola, lurreko orbitan, eremu magnetikoan edota grabitatean izan daitezkeen aldaketak.

Gainera, ozeanoetako hondoak ikertzeko edota aztarna arkeologikoak dituzten sedimentuen adina ezagutzeko erabiltzen diren oinarri fisikodun teknikak erakutsiko dituzte. Horretaz gain, pelikuletan lurrikaren inguruan aurkezten diren egiak eta gezurrak aztertuko dituzte hizlariek.

Guztira, zortzi hitzaldi izango dira, eta jardunaldietarako sarbidea doakoa izango da lekuak bete arte. Nolanahi ere, aldez aurretik izena ematea komeni da formularioa bete eta j.geologiamiopes@gmail.com helbidera bidaliz.

Egitaraua:

Asteazkena, azaroaren 27a

16.00-16.15 Irekiera ekitaldia eta aurkezpena

16.15-17.00 “Urpeko oihartzunak: geologia-egituren irudiak”, Gemma Ercilla – CSICeko ikertzailea Itsasoaren Zientzien Institutuan (Bartzelona)

17.00-17.45 “Hiriko geotermia”, Iñigo Arrizabalaga – Telur Geotermia y Agua S.A.-ko Zuzendari Nagusia (Durango).

17.45-18.15 Etenaldia

18.15-19.00 “Betikotasuna hondar ale batean”, Miren del Val – Teknikaria lumineszentzia datazioaren laborategian, Giza Eboluzioari buruzko Ikerketa Zentro Nazionalean (CENIEH, Burgos).

19.00-19.30 “Lurrikarak pantaila handian: zenbait egi eta hainbat gezur”, Arturo Apraiz – UPV/EHUko Geodinamika saileko irakaslea

Osteguna, azaroaren 28a

16.00-16.45 “Iraganeko itsasaldien irakurketa gaur egungo arroketan”, Isabel Emma Quijada – Oviedoko Unibertsitateko Geologia saileko irakaslea

16.45-17.30 “Irakur dezagun poesia astronomikoa arroketan!”, Aitor Payros – UPV/EHUko Estratigrafia eta Paleontologia saileko irakaslea

17.30-18.00 Etenaldia

18.00-18.45 “Fisika, ingeniaritza eta etika hegaletako irristatzeen azterketan”, Antonio Casas – Zaragozako Unibertsitateko Lurraren Zientzien saileko irakaslea

18.45-19.30 “Lurreko eremu magnetikoa filmetako hondamendiez haratago: arroken kantu magnetikoa”, Juan José Villalaín – Burgoseko Unibertsitateko Fisika saileko irakaslea

Izen-ematea:

Jardunaldiak doakoak dira eta sarrera librea izango da lekuak bete arte. Hala ere, komenigarria da aldez aurretik izena ematea formularioa bete eta j.geologiamiopes@gmail.com helbidera bidaliz.

"Ibaizabal Itsasadarra zientziak eta teknologiak ikusita" erakusketa
2019-12-16 09:00 - 2020-02-29 21:00 | Estaciones de Metro Bilbao: Moyua, Indautxu y Portugalete, Bilbao y Portugalete
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Ibaizabal Itsasadarra zientziak eta teknologiak ikusita / La Ría del Nervión a vista de ciencia y tecnología erakusketa Moyuako metro-geltokian izango da abenduaren 16tik urtarrilaren 1era, ondoren Indautxuko geltokira joango da eta otsailean Portugaletekora. Itsasadarra eta bere inguru metropolitarra zientziaren eta teknologiaren begiez erakusten duten infografia bilduma batek osatzen du erakusketa. Ekimenak egunero begi-bistan ditugunak sakonago behatzeko aukera ematen du.

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Metro Bilbaok sustatutako ekimenak egunero begi-bistan ditugunak sakonago behatzeko aukera ematen du.

NorArte estudioak gauzatu ditu infografiak eta bakoitzak alor zehatz bat deskribatzen du. Hala, Bilboko itsasadarraren historia eta bilakaera, inguruko geologia, meatzaritzaren eragina eta itsasadarraren garraiobide papera, uraren kalitatearen hobekuntza, bizia zelan bueltatu den bertara, faunaren berreskurapena, planktona, flora eta hauen bilakaera Abran eta Metroaren eta itsasadarren arteko harremana.

Infografien edukia hainbat adituren laguntzarekin gauzatu da: UPV/EHUko Geodinamika, Estratigrafia eta Paleontologia, Landare Biologia eta Ekologia, eta baita Zoologia eta Animalien Zelulen Biologia sailetako ikertzaileak, AZTI Tecnaliakoak, Energiaren Euskal Erakundeko adituak (EEE), Bilbao Bizkaia Ur Partzuergoko ikertzaileak, Metro Bilbaoko ingeniariak, Bilboko Portuko adituak, Bizkaia Zubiko aholkulari teknikoak eta Ekoetxea Meatzaldea-Peñas Negraseko hezitzaileak.

Gabonetan Moyuako metro-geltokian ikusgai egongo den erakusketa hau, Kultura Zientifikoko Katedrak 2020. urtean betetzen duen hamargarren urteurrenaren lehen egitasmoa da eta haren ibilbidea ospatzeko proiektu zabala, gizarteari itsasadarrari buruz dakizkigun gauza interesgarriak ezagutzeko, eta, oro har, bizi garen ingurua hobeto ulertzeko aukera ematen baitio.

1969: Ilargira iritsi eta Internet asmatu genuen urtea
2019-12-18 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

1969. urteak iraganaren eta etorkizunaren arteko muga finkatu zuen. Urte hartan, lehendabiziko aldiz, lurraz kanpoko astro bat zapaldu zuen gizakiak: Ilargia. Une historikoa izan zen, zalantza izpirik gabe. Baina, hilabete batzuk geroago, gure mundua goitik behera aldarazi duen zerbait gertatu zen: Estatu Batuetako ingeniari talde batek fabrikatzaile desberdinetako bi ordenagailu harremanetan jartzea lortu zuen, Internet izango zenaren jatorria finkatuz. Gertakari honetaz ez zen inor ohartu momentu horretan, baina gizakia Ilargira iristea baino mugarri garrantzitsuagoa izan zen.

Javier Pedreira “Wicho”, A Coruñako Museo Zientifikoen Informatika arloko arduraduna eta Microsiervos blogeko zientzia-dibulgatzailea, zientzia eta teknologiaren zale amorratua da eta gure munduan iraultza eragin zuten bi une historiko horiek jarriko ditu mahai gainean.

Hartara, “1969: Ilargira iritsi eta Internet asmatu genuen urtea” izenburuko hitzaldiak 60ko hamarkadari dagozkion bi gertakari horien errepasoa egingo du abenduaren 18an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Ekitaldi hau Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak hilero ezagutza zientifikoa sustatu eta ezagutzera emateko antolatzen duten “Bidebarrieta Zientifikoa” zikloari atxikita dago.

Hitzaldi guztietarako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, abenduaren 13tik aurrera. Gonbidapenak goizez zein arratsaldez jaso daitezke, 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 20:00etara bitartean, astelehenetik ostiralera.

Hizlaria

Javier Pedreira, “Wicho” goitizenaz ezagunagoa, A Coruñako Museo Zientifikoen Informatika arloko arduraduna da duela ia 15 urtez geroztik, baita espainieraz gehien irakurtzen diren zientzia eta teknologiari buruzko blogen artean sailkatutako Microsiervos delakoaren sortzaileetako bat ere. Gainera, hainbat komunikabidetan lan egin ohi du. Pedreirak Naranjitoren urtean ekin zion ordenagailuen artean ibiltzeari eta InfoVia abiarazi baino lehen murgildu zen Interneten. Ordenagailuen, Interneten eta, oro har, teknologia eta zientziaren zale amorratua da “Wicho”.

Sarrera: librea, doakoa baina gonbidapenarekin

Hitzaldi guztietarako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, abenduaren 13tik aurrera. Gonbidapenak jasotzeko ordutegia 10:00etatik 14:00etara bitartekoa da goizez eta 16:00etatik 20:00etara bitartekoa arratsaldez, astelehenetik ostiralera.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldiak streaming bidez ikusi ahal izango dute KulturguneaTB bitartez.

Neandertalak eta cromagnonak: bi gizateria, bi patu
2020-01-15 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Ezohiko unea bizi dugu gizakion eboluzioari dagokionez. Hainbat giza-espezie bizi izan dira Lurrean ehunka mila urtez. Egun, ordea, Lurrean bizi den giza leinuko espezie bakarra gurea da (Homo sapiens).

Neandertalak ia milioi erdi urtez bizi izan ziren kontinente zaharrean. Ondoren, gure espezieak hartu zion lekukoa, Europara duela 45.000 urte eskas iritsi zenak. Bi espezie hauek Ekialde Hurbilean elkartu ziren, eta milaka urtez antzeko teknologiak erabili eta kultur ezaugarri bertsuak izan zituzten. Bien arrastoak aurki daitezke Euskal Herrian. Gaur egun, klima-aldaketa bezalako erronka garrantzitsuak ditugunean esku artean, ez dago soberan gogoratzea gizateria ez dagoela suntsipenetik salbu.

Asier Gómez Olivencia Giza Paleontologian doktoreak bi espezieen arteko antzekotasunak eta desberdintasunak aztertuko ditu “Neandertalak eta cromagnonak: bi gizateria, bi patu” hitzaldian, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrietako Liburutegiak hilabetero gaurkotasunezko gai zientifikoak dibulgatzeko antolatzen duten “Bidebarrieta Zientifikoa” zikloaren barruan. Saioa urtarrilaren 15ean izango da, 19:00etan, Bilboko Bidebarrietako Liburutegian. “Bidebarrieta Zientifikoa” zikloko hitzaldi hau, Kultura Zientifikoko Katedraren hamargarren urteurreneko lehenengo ekitaldia izango da, aurten 10 urteko ibilbidea betetzen baitu 2010.ean sortu zen erakundeak.

Hitzaldi guztietarako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, urtarrilaren 10etik aurrera. Gonbidapenak goizez zein arratsaldez jaso daitezke astelehenetik ostiralera, 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 20:00etara bitartean.

Hizlaria

Asier Gómez Olivencia Giza Paleontologiako doktorea eta garezur-osteko hezurduren analisian trebatutako aditua da. Ikertzaile ibili da Camdridgeko Unibertsitatean eta Frantziako Historia Naturalaren Museo Nazionalean. Ramón y Cajal programako ikertzailea da eta 2014an Ikerbasqueko ikertzaile gisa hasi zen lanean UPV/EHUko Estratigrafia eta Paleontologia Sailean. Ikertzaile eta taldeko buru gisa parte hartu du nazioarteko ikerketa-taldeetan. Egindako ikerketen artean, berariaz nabarmen daitezke Pleistozenoan Iberiar Penintsulan elur-oreinik ba ote zegoen zehaztea xede zuena edota, Kebarako (Israel) aztarnategiko arrasto fosiletatik abiatuta, neandertal baten toraxa 3Dan berregitea lortu zuena.

Sarrera: librea, doakoa baina gonbidapenarekin

Hitzaldi guztietarako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, urtarrilaren 10etik aurrera. Gonbidapenak jasotzeko ordutegia 10:00etatik 14:00etara bitartekoa da goizez eta 16:00etatik 20:00etara bitartekoa arratsaldez, astelehenetik ostiralera.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldiak streaming bidez ikusi ahal izango dute KulturguneaTB bitartez.

Energia… iluna?
2020-01-29 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Unibertsoaren etorkizuna aurresan dezakegu? Harrigarria ematen duen arren, baietz dirudi. Hala ere, aurresanen bidean “energia iluna” deritzogunaren efektuarekin topo egiten dugu. Uler dezakegu energia ilunaren efektu hori nondik datorren ala berau onartzea besterik ez dugu?

Galdera handien aurrean aurkitzen gara. Horien inguruan hausnartzeko eta erantzunak emateko asmoz, “Energia… iluna?” hitzaldia emango du Marcos Pellejero fisikariak, Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloan urtarrilaren 29an, 19:00etatik aurrera, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian. Marcos Pellejero Ibáñezek, Donostia International Physics Centerreko (DIPC) doktoretza ondoko ikertzaileak, Unibertsoa edo hutsunea bezalako gaiak jarriko ditu mahai gainean Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren baitan kokatutako hitzaldi honetan.

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak antolatzen dute zikloa eta saio hau Euskal Filmotekak, Donostia International Physics Center eta Donostiako Zinemaldiak antolatutako zinema- eta zientzia-zikloaren hirugarren edizioan barruan egingo da. Hala, 2020ko urtarriletik martxora bitartean zineaz eta zientziaz gozatzeko aukera izango da, zientzialari eta zientzialariekin batera. Otsailean Bidebarrieta Liburutegira bueltatuko da programa hau eta proiekzioak izango dira Bilboko Arte Ederren Museoan ere, gaurkotasuna duten gaietan sakontzeko.

Bidebarrieta Liburutegiak hartuko duen hitzaldi honetarako, hain zuzen ere, sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, urtarrilaren 24tik aurrera. Gonbidapenak goizez zein arratsaldez jaso daitezke astelehenetik ostiralera, 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 20:00etara bitartean.

Hizlaria

Marcos Pellejero Ibáñez doktoretza ondoko ikertzailea da Donostia International Physics Center-en (DIPC). Zaragozako Unibertsitatean fisikan lizentziatu zen eta, ondoren, Londresko Imperial Collegen ikasi zuen. Han, eredu kosmologiko estandarraren ordezko teorien ezagutzan sakondu zuen. Eskala kosmiko handienen egiturari buruzko doktoretza egin zuen Kanarietako Astrofisika Institutuan (IAC).

Sarrera: librea, doakoa baina gonbidapenarekin

Hitzaldi guztietarako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, urtarrilaren 124tik aurrera. Gonbidapenak jasotzeko ordutegia 10:00etatik 14:00etara bitartekoa da goizez eta 16:00etatik 20:00etara bitartekoa arratsaldez, astelehenetik ostiralera.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldiak streaming bidez ikusi ahal izango dute KulturguneaTB bitartez.

Wuhango koronabirusa, zer dakigu orain arte?
2020-02-06 19:00 - 20:30 | Bizkaia Aretoa UPV/EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Urtarrilaren hasieraz geroztik, Wuhango pneumonia izenaz ere ezagutzen den Wuhango koronabirusa nonahi agertzen da egunkarietan zein telebistako albistegietan. Etengabeko informazioa jasotzen dugu infektatu berriei buruz, sintomei buruz, prebentzio-neurriei buruz, balizko sendabideei buruz, heriotza-tasari buruz… Informazio-zurrunbilo honetan, zaila da birus horren inguruko errealitatea ezagutzea. Zeintzuk dira benetako sintomak? Kutsatzeko arriskuan gaude bertatik irten gabe ere?

Ignacio Lopez Goñi, Nafarroako Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko Mikrobiologia eta Parasitologia saileko ikertzailea, gai horiek argitzen saiatuko da, eta “Wuhaneko koronabirusa, zer dakigu orain arte?” izenburuko hitzaldian, orain arte ziurtasun osoz ezagutzen den guztiaz hitz egingo du.

EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren ekimenez antolatutako hitzaldia Bilboko Bizkaia Aretoko Mitxelena Gelan (Abandoibarra Etorbidea, 3) izango da ostegunean, otsailak 6, 19:00etatik aurrera. Sarrera librea eta doakoa izango da, lekuak bete arte.

Hitzaldia zuzenean ikusteko aukerarik ez dutenek streaming bidez jarraitzeko aukera izango dute Kosmos EiTB kanalaren bidez.

Hizlaria

Ignacio López Goñi Nafarroako Unibertsitateko Mikrobiologiako katedraduna eta Mikrobiologia eta Parasitologia Saileko ikertzailea da, baita Nafarroako Unibertsitateko Zientzia Museoko zuzendaria ere. Ikertzaile gisa, hainbat ikerketa-ildotan lan egiten du; besteak beste, patogenizitate bakterianoa edo birulentzia-faktoreen karakterizazio molekularra, txertoak, diagnostikorako teknika berrien garapena eta tipifikazio molekularra.

Gainera, Lopez Goñik gogor lan egiten du zientziaren dibulgazio eta komunikazioaren arloan.

"Balearen Begia" erakusketa
2020-02-11 08:00 - 2020-02-21 20:00 | Bizkaia Aretoa UPV/EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

2019ko otsailean, balea bat lehorreratu zen Sopelako hondartzan (Bizkaia). Zere bat zen, balea urdinaren ostean egun dagoen bigarren zetazeo handiena, 16 metroko luzera eta 30 tonako pisua zuen. Euskal Herriko Unibertsitateko ikerketa-talde batek zetazeoak zuen begi bakarraren ezaugarriak aztertu zituen. Ikerketak, besteak beste, anatomia, morfologia eta erretina aztertu zituen. Ikerketak aditzera eman zuen baleek zuri-beltzean eta gardentasun gutxirekin ikusten dutela. Hala ere, ondorioztatu zuen oso garatuta dituztela argiaren intentsitatea detektatzen duten zelulak, eta, horri esker, egunez edo gauez den bereizteko gai direla.

«Balearen Begia» erakusketa ikerketa honetan ateratako argazkien bilduma da. EHUko Bizkaia Aretoko Chillida aretoan ikusi ahal izango da, otsailaren 10etik 21era, astelehenetik ostiralera.

16 irudiz osatua dagoen esposizioa, adin guztietako ikusleei zuzenduta dago eta ikusmen-urritasuna duten pertsonei egokituta dago. Argazkiekin batera, bi maketa aurkeztuko dira: balea baten maketa bat eta tamaina errealeko begi baten beste maketa bat. Horrez gain, balearen marrazki handi bat tamaina errealean eta balea lehorreratu zen hondartzan jasotako plastikoak ikusi ahalko dira. Bestalde, zereek igortzen dituzten soinuak ere entzuteko aukera egongo da.

Erakusketa osatzen duten irudiak mikroskopio mota desberdinekin eginak daude (fluoreszentziakoak, elektronikoak eta ekorketakoak), eta bisitariek azalpen-testuak izango dituzte eskura begiak eta haien gaixotasunak hobeto ezagutzeko edo argazkien estetikaz gozatzeko.

Ikastetxeetarako bisita gidatuak

Erakusketarako bisita librea da eta ordutegi jarraituan ikusi ahal izango da goizeko 8:00etatik arratsaldeko 20:00ak arte.

Bestalde, erakusketa ikusi nahi duten ikastetxeentzako bi bisita gidatu antolatu dira egunero. Bisita horiek goizez egingo dira eta Euskal Herriko Unibertsitateko Oftalmo-Biologia Esperimentaleko (GOBE) taldeko ikertzaileek egingo dituzte. Joan nahi duten eskola eta institutuek helbide elektroniko honetara idatziz egin behar dute eskaera: xandra.pereiro@gmail.com.

Gure Eguzki Sistema eta medikuntza, eboluzioaren teoriaren haritik, Darwinen Egunean
2020-02-12 19:00 - 21:00 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Darwinen Eguna 2007az geroztik antolatzen da Bizkaiko hiriburuan eta, egun, zientziazaleen egutegiko ezinbestekoa hitzordua da. Hamalau urte beteko ditu aurten ekitaldiak eta beste behin, Kultura Zientifikoko Katedrak eta Zirkulu Eszeptikoak, hautespen naturalaren bidezko eboluzioaren teoria taxutu zuen zientzialariaren jaiotzaren urteurrena ospatuko dute. Charles Darwin duela 211 urte jaio zen eta bere egunean, Eguzki Sistema eta eboluzioaren teoria eta medikuntza izango ditu ardatz 2020ko Darwinen Egunak.

Ekitaldia otsailaren 12an izango da, 19:00etatik aurrera. Bertan izango dira, alde batetik, Itziar Garate Lopez astrofisikaria, La Lagunako Unibertsitatean Fisikan lizentziatua eta Zientzia, Teknologia eta Behaketa Espazialean doktoratua UPV/EHUn. Bestalde, Luis Carlos Álvaro González neurologoa, Bilboko Basurtuko Ospitaleko medikua eta UPV/EHUko Neurozientzien Saileko irakaslea.

Itziar Garatek “Eguzki Sistemaren iragana, oraina eta etorkizuna” hitzaldia eskainiko du, Eguzki Sistemak ezkutuan dituen sekretuak argitzeko asmoz. Izan ere, sistema hau astroz osatutako familia konplexua da, non hainbat planeta, ilargi, asteroide eta kometa biraka dabiltzan apartekoa ez den izar arrunt baten inguruan. Horrez gain, hitzaldiak gure izar-auzoa nola sortu zen, ordutik hona zer aldatu den eta gaur egun norantz goazen ezagutzeko aukera ere emango du.

Medikuntza bestelako ikuspegi batetik aztertuko du Luis Carlos Álvarok “Eboluzioaren Teoria eta medikuntza: baterako bideak” hitzaldian. Arrazoi historikoen ondorioz, medikuntza eboluzioaren teoriari bizkarra emanez garatu dela azalduko du baina azken urteotan, biak bateratzeko egin diren proposamenak ere plazaratuko ditu. Proposamen hauek, mekanismo operatibo sinpleetan oinarritutako hurbilpenak ahalbidetzen dituzte, esaterako, honako gaitzak esplikatzeko: arazo degeneratiboak, patologia atxikiak dituen zahartzea, gaixotasun baskularrak, asaldura autoimmuneak edota hainbat infekzio eta migraina mota.

Ekitaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak hilabetero gaurkotasunezko gai zientifikoak ezagutzera emateko antolatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloan baitan dago.

Hizlariak

Itziar Garate Lopez La Lagunako Unibertsitatean Fisikan lizentziatu eta Zientzia, Teknologia eta Behaketa Espazialean doktoratu zen UPV/EHUn. Egun, Bilboko Ingeniaritza Eskolako (UPV/EHU) Fisika Aplikatua I Saileko irakaslea da eta unibertsitate bereko Zientzia Planetarioen Taldeko ikertzailea. Aurretik, doktoretza ondorengo ikertzailea izan zen Sorbonne Université-ko Centre National d’Études Spatiales delakoan. Lurraren antzekoak diren Artizarra eta Marte planeten dinamika atmosferikoa da ikertzaile honen ohiko jardunaren ardatz, bereziki Artizarreko poloetako zurrunbiloen sorrera eta bilakaera.

Luis Carlos Álvaro González Bilboko Basurtuko Ospitaleko mediku neurologoa eta UPV/EHUko Neurozientzien Saileko irakaslea da. Bere esparru klinikoari lotutako 100dik gora lan argitaratu ditu, dibulgazio liburu idatzi ditu, zuzentzaile-lanetan jardun du Estatuko zein nazioarteko aldizkari espezializatuetan eta argitalpen-batzorde ugariko kidea izan da. Bere esparruan egindako lanarengatik hainbat sari jaso ditu. Aipatzeko da, eboluzioaren teoria ingurune klinikoan ikertu eta aditua ez den publikoaren artean zabaltzen diharduela buru-belarri.

Gonbidapenak:

Darwin Eguneko sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, otsailaren 7tik aurrera. Gonbidapenak jasotzeko ordutegia 10:00etatik 14:00etara bitartekoa da goizez eta 16:00etatik 20:00etara bitartekoa arratsaldez, astelehenetik ostiralera.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldiak streaming bidez jarraitzeko aukera izango dute KulturguneaTBren bidez.

Zientziaren argitan, Eskoriatzan Jakinduriek mundue erreko dau!
2020-02-15 19:00 - 20:30 | Zaldibar antzokia, Santa Ana auzoa, 2, Eskoriatza
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Bigarren urtez jarraian, zientziaren dibulgazioa helburu duen zikloa antolatu du Eskoriatzako Udalak 2020ko otsailaren 12etik 18ra Zaldibar antzokian: Zientziaren argitan, egia ala gezurra? zikloa.

Ziklo honen helburua da jendeak egiazko eta kalitatezko informazio izatea, eragiten diguten gaiei buruz bereizten eta erabakitzen laguntzeko. Aurtengo programazioa askotarikoa eta osoa izango da: adituek zientziarekin zuzenean lotutako gaurkotasuneko gaiak jorratuko dituzten hitzaldiak, eta zientziaren eta dibertsioaren arteko zubiak egiten dituzten bi ikuskizun.

Otsailaren 12an, “Mikrobioak gure bizitzan: bakterioak, birusak, txertoak eta antibiotikoak” hitzaldia eskainiko du Ignacio López-Goñi mikrobiologoak. Otsailaren 14an Laura Morán sexologoak “Sexua, mitoak hausten” gaia aurkeztuko du eta otsailaren 18an, Bittor Rodriguez ikertzailea “Zer da elikadura osasungarriaren kontu hori?” galderari erantzuna emango dio.

Horrez gain, otsailaren 15ean, bertsozientzia emanaldiaren unea helduko da, Jakinduriek mundue erreko dau! saioarekin.

Itxuraz elkarren oso urruti dauden bi diziplinek, zientziak eta bertsolaritzak, lotura aurkituko dute ziklo honetan ohiko mugak gainditu eta jendartera iristeko. Ekitaldian 10 minutuko hiru hitzaldi egongo dira eta bertsolarien kantuak, guztiak Kike Amonarrizen gidaritzapean. Amonarriz izango baita gaiak proposatuko dizkienak bertsolariei.

Parte-hartzaileak eta gaiak

Bertsolariak: Uxue Alberdi eta Andoni Egaña.

Zientzialariak: Iker Badiola (Medikuntza eta Erizaintzako Fakultateko ikertzailea eta irakaslea). Eider Bilbao, (Plentziako Itsas Estazioko ikertzailea) eta Onintze Salazar ( Euskalmeteko meteorologoa).

Aurkezlea: Kike Amonarriz.

Gaiak: Serrano urdaiazpikoak jabugo bihurtzen (Iker Badiola); Itsasoa, plastikoen gotorlekua (Eider Bilbao) eta Aldapan gora (Onintze Salazar).

Sarrera

Sarrera doan da lekuak bete arte, baina eserleku kopurua dela eta, nahi duenak doako sarrera hartu ahal du aurretiaz Eskoriatzako kiroldegian.

Argi-tresnak: zientzia-fikziotik film molekularretara
2020-02-26 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Laser-izpiek aukera ugari eskaintzen dituzte gure egungo munduan, baina duela hamarkada gutxi sortu ziren. 1960an aurkitu zirenetik, laser-izpiak zientzia-fikziozko film eta serieen inspirazio izan dira, baina gerora garatutako teknika berriei esker, fantasia horietako batzuk gauzatu egin dira. Izan ere, oso erabilgarriak izan diren argi-tresna ahaltsuak sortu ahal izan dira biologian, medikuntzan, industrian, telekomunikazioetan edo oinarrizko ikerkuntzan.

“Argi-tresnak: zientzia-fikziotik film molekularretara” hitzaldiak laser-izpiek eskaintzen dituzten aplikazioetako batzuk deskribatuko ditu, eta denbora-tarte laburrean metatutako intentsitate handiko laser-iturrien ikuspegi berriak aztertuko ditu. Izan ere, azken hauek prozesu molekularrak filmatzeko aukera ematen dute, baita orain arte zientziarentzat esplora ezinak izan diren elektroien munduan barneratzeko ere.

Hitzaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrietako Liburutegiak bultzatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloaren barruan egingo da otsailaren 26an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrietako Liburutegian.

Nerea Zabala Fisikan doktorea izango da hizlaria eta laser-izpien gakoak argituko ditu saioan. Nerea Zabala Donostia International Physics Centerri (DIPC) atxikitako ikertzailea da eta UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea. Fundazio honek antolatu du urtarriletik martxora bitartean hitzaldi hau barne duen zinema eta zientziari buruzko zikloa. DIPCek Euskadiko Filmategiarekin eta Donostiako Zinemaldiarekin batera antolatu du ziklo honen hirugarren edizioa.

Hauxe da Kultura Zientifikoko Katedrak 2020an DIPCekin batera antolatu duen bigarren ekitaldia Bilbon. Saioa Euskal Filmotekak, Donostia International Physics Center eta Donostiako Zinemaldiak antolatutako zinema- eta zientzia-zikloaren hirugarren edizioan barruan egingo da. Hala, 2020ko urtarriletik martxora bitartean zineaz eta zientziaz gozatzeko aukera izango da, zientzialari eta zientzialariekin batera. Zinema eta zientziari buruzko zikloaren barruan, film-emanaldiak egiten dira astero Donostiako Tabakalera zentroan eta Bilboko Arte Ederren Museoan, gaurkotasunezko gaiak jorratzeko; hala nola, bizitzaren zentzua, robotika humanoidea, gaixotasun mentalak edo klima-aldaketa.

Hizlaria

Nerea Zabala Materialen Fisika Zentroari (CSIC-UPV/EHU zentro mistoa) eta Donostia International Physics Centerri (DIPC) atxikitako ikertzailea, Fisikan doktorea eta UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea da. Egun, argiak nanoeskalan duen portaera ikertzea du ohiko jardunaren ardatz, Nanofotonikaren Teoriari buruzko taldearen barruan.

Sarrera: librea, doakoa baina gonbidapenarekin

Bidebarrietako Liburutegian antolatuko den hitzaldi honetarako sarrera librea eta doakoa izango da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, otsailaren 21etik aurrera. Gonbidapenak goizez zein arratsaldez jaso daitezke astelehenetik ostiralera, 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 20:00etara bitartean.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldiak streaming bidez ikusi ahal izango dute KulturguneaTB bitartez.

“Por qué los girasoles se marchitan” liburuaren aurkezpena
2020-10-07 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Artearen eta kimikaren arteko erlazioa imajina dezakegun baino askoz estuagoa da. Ez da lehenengo aldia, eta ez da azkena izango, zientziaren eta artearen arteko harreman estuaz ari garela, bi diziplina horiek batzen dituen osagai zehatz bat azpimarratu nahi dugu, materialak. Izan ere, labar-pinturetatik hasi eta gaur egun arte sortutako artelanek izendatzaile komun bat dute, osagaien beharra. Elementu horiek, guztiek, bai historiaurrekoak bai gaur egunekoak, antzekotasun bat dute: taula periodikoan agertzen direla.

Beraz, artelanek, berdin du pinturak, eskulturak, beirateak edo Eiffel dorrearen gisako eraikuntzen estaldurak izatea, unibertso kimiko liluragarria ezkutatzen dute barruan, metalak erabiltzen dituztelako, hala nola kobrea, beruna, merkurioa, etab. Oskar Gonzalez Kimikako doktoreak “Por qué los girasoles se marchitan. Los elementos químicos en el arte” liburuan material artistiko ugarien erabilerak, funtzioak eta baita istorio popularrak erakusten dizkigu.

Hitzaldia zuzenean eta streamingez

Urriaren 7an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta liburutegian (Bidebarrieta kalea, 4), Gonzalezek bere liburua aurkeztuko du eta hitzaldi-solasaldi txiki bat izango da Javier San Martin kazetariarekin batera. Hitzaldia ikusteko bertara joan daiteke edo streaming bidez jarraitu KulturguneaTB kanalaren bidez. Ekitaldira joateko, sarrerak aldez aurretik online erreserbatu behar dira Bilbao Kulturaren bidez.

Oskar Gonzalez, EHUko Kimikako doktorea, unibertsitate horretako irakaslea da gaur egun Zientzia eta Teknologia Fakultatean eta Arte Ederren Fakultatean. Konbinazio horren ondorioz, zientziaren eta artearen arteko lotura ezagutarazteko interesa dauka.

Hitzaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatutako Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloaren barruan antolatu da. Sarrera doakoa da, baina beharrezkoa da gonbidapenak Internet bidez erreserbatzea.

Hizlariak

Oskar Gonzalez, Kimikan doktorea eta UPV/EHUko irakaslea, ibilbide luzeko dibulgatzailea da. Bere dibulgazio-artikuluak argitaratzen ditu, besteak beste, Cuaderno de Cultura Científica eta Zientzia Kaiera blogetan, #KimikArte atalean, eta Principia aldizkariaren eta Norteko Ferrokarrila eta Mecánica del Caracol bezalako irratsaioen ohiko kolaboratzailea da.

Javier San Martin, UPV/EHUn Zientziaren Gizarte Komunikazioan doktoratu zen. Ibilbide luzeko kazetaria da, bai komunikazioaren arloan bai kazetaritza zientifikoan. Doktoretzako Sari Bereziarekin doktoratu zen San Martin eta hainbat komunikabidetan lan egin du. Gaur egun, Radio Euskadiko albistegien editorea da.

Ibaizabalen ingurunea ezagutzeko hitzaldiak
2020-10-14 19:00 - 2020-10-21 20:30 | Bizkaia Aretoa UPV/EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Ibaizabal ibaiaren inguruak aldaketa eta eraldaketa ugari izan ditu urteetan zehar. Azken urteotako lanari esker eta hainbat esparruko programen garapenei esker berreskuratu da itsasadarreko ingurumena. Aldaketa hauek eta eremua ezagutzera emateko ere, Euskal Herriko Unibertsitateak hitzaldi-ziklo bat antolatu du. Hitzaldiak urriaren 14an eta 20an izango dira Bilboko Bizkaia Aretoan, eta hauetan itsasadarreko urak, azpikoak zein azalekoak, eta ibaiaren bi ertzetan begi-bistan ditugun ezaugarriak ezagutzera emango dira.

Egitaraua:

Urriaren 14 – 19:00: «La ría como reflejo de la actividad industrial»

Jon Ruigomezek, Itsamuseum Bilbaoko zuzendariak eta Jaio de la Puerta Rueda historialariak, itsasadarraren industria-garapenari eta horrek gure inguruan izan duen eraginari buruzko hitzaldia emango dute.

Urriaren 20 – 19:00: “Geología y minería en la ría del Nervión”

Lydia Rodriguez Méndezek eta Pedro Pablo Gil Crespok, UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Geologia Saileko ikertzaile eta irakasleek, Bilboko testuinguru geologikoa eta honek inguruko meatzaritzan izan duen eragina azalduko dute.

Hitzaldia zuzenean eta streamingez:

Hitzaldiak Bizkaia Aretoko Baroja gelan izango dira, 19:00etan hasita. Hitzaldietarako sarrera librea da eta ez da aldez aurretik erreserbarik egin beharko, tokiak bete arte gaituko da sarrera. Bertaratzerik ez duenak streaming bidez jarraitu ahal izango ditu hitzaldiak EiTBko Kosmos kanalaren bidez.

"El cangrejo de Troya. Las bases celulares y moleculares del cáncer al alcance de todos” liburuaren aurkezpena
2020-10-21 19:30 - 20:40 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Minbizi hitzak ez du bereizten, munduko biztanleria osoa beldurtzen duen hitza da, sexua, adina edo nazionalitatea bereizi gabe. Nahiz eta gaixotasunaren diagnostikoan eta tratamenduan aurrerapausoak eman diren, zortzi milioi pertsona hiltzen dira urtero munduan gaixotasun horrengatik. Zuzenean edo zeharka, gutako askok izan dugu gaixotasun honekin zerikusia.

Hala ere, oso gutxi dakigu minbiziaren mekanismoei buruz. Mekanismo horien berri emateko eta gaixotasunari buruzko ohiko galderei erantzuteko, Iker Badiolak Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko EHUko irakasle eta ikertzaileak “El Cangrejo de Troya. Las bases celulares y moleculares del cáncer” liburua idatzi du. Erositako liburu bakoitzeko euro bat bideratuko da minbiziaren aurkako egitasmora.

Badiolak liburuan, gaixotasunaren eraketa eta iraupena ahalbidetzen duten mekanismoak eta haren oinarri zelularra ezagutarazten dizkigu, mutazioak, epigenetika edo metastasia bezalako kontzeptuak ulertzeko. Liburuak, Ainhoa Caporossiren irudiekin batera, minbiziaren zelula- eta molekula-oinarrien zokoak modu erraz eta bisualean erakusten ditu.

Hitzaldia zuzenean eta streamingez

Urriaren 21ean, 19:30etan, Bilboko Bidebarrieta liburutegian (Bidebarrieta kalea, 4), hitzaldi-solasaldia egingo dugu Badiolaren liburua aurkezteko eta minbiziari buruzko galderetan sakontzeko. Hitzaldian, Isabela Díaz de Cocuera, Galdakaoko Ospitaleko Onkologia Medikoko Zerbitzuko doktorea, eta Gabriel Otalora, Asociación Española Contra el Cáncer-AECC Bizkaia elkarteko kudeatzailea, izango ditugu gurekin.

Hitzaldia ikusteko bertara joan daiteke edo streaming bidez jarraitu KulturguneaTB kanalaren bidez. Ekitaldira joateko, sarrerak aldez aurretik on line erreserbatu behar dira Bilbao Kulturaren bidez.

Hitzaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatutako Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloan kokatzen da. Sarrera doakoa da, baina beharrezkoa da gonbidapenak Internetez erreserbatzea.

Hizlaria

Iker Badiola Biologian doktorea da eta UPV/EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko irakaslea eta ikertzailea. Badiolak metastasi hepatikoaren zelula- eta molekula-oinarriak ikertzen ditu eta arlo horri buruzko hainbat artikulu argitaratu ditu. Gaur egun, metastasi hepatikoaren aurkako terapia berriak lortzeko lanean dihardu Signaling Lab taldean, eta zientzia-dibulgazioan aritzen diren hainbat erakunderen ohiko kolaboratzailea da, hala nola UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedran eta Zientziaren Giltzak elkartean.

Txiokatu zure tesia 6 mezutan: Txiotesia lehiaketaren 5. edizioa
2020-11-17 09:00 - 21:00 | Twitter
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

“Txiokatu zure tesia 6 mezutan” lehiaketaren edizio berri bat izango da azaroaren 17an. Txiotesia izenez ezagutzen den egitasmoak, tesia egiten ari diren edo defendatu berri duten ikertzaileen lana gizarteratzea du helburu. UEUren Unibertsitatea.net atariak abian jarri zuen 2013an, eta aurten 5. edizioa antolatu du UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren laguntzaz.

Lehiaketa ikertzaileei zuzenduta dago, 2017tik-2020ra bitartean doktorego-tesia egin zutenei zein une honetan tesia egiten ari diren ikertzaileei hain zuzen ere. Edozein jakintza-arlori dagokion ikerlana ezagutzera emateko hitzordua izango dute parte-hartzaileek, Twitterren azaroaren 17an. Goizeko 9:00etatik gaueko 21:00ak arte egongo dira zabalik ateak eta tarte horretan 6 txiotan publikatu ahalko dira lanen nondik norakoak, euskaraz eta #txiotesia5 traola erabiliz.

Parte-hartzaileen artean bi sari banatuko dira: bata, Txiolari ulergarrienarentzat izango da, eta 500 euro jasoko ditu irabazleak; bestea, Txiolari originalenarentzat izango da, eta 3oo euro hartuko ditu garaileak.

Lehiaketaren xehetasunak eta informazio guztia Unibertsitatea.net atarian.

“Animales ejemplares” liburuaren aurkezpena
2020-12-14 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Animaliek ia planetako leku guztiak kolonizatu dituzte. Itsas hondo sakonenetatik gailur altuenetara, ekuatoretik eta inguruko diren basamortu latzenetatik planetako muturrik izoztuetaraino, ia ez dago animaliarik bizi ez den lekurik Lurrean. Mekanismo sofistikatuak garatu behar behar izan dituzte bizirik irauteko, hazteko eta ugaltzeko. Eta horiei esker, gugana iritsi ahal izan dira duela ehunka milioi urte sortu eta lankidetzan hasi ziren zelula talde txikietatik eratorritako leinuak.

Juan Ignacio Pérez (testua) eta Yolanda Gonzálezen (irudiak) “Animales ejemplares” liburuak animalien funtzionamenduari dagokion alderdiren bat nabarmentzen du kapitulu bakoitzean. Lan honek, goitik behera deskribatu du, besteak beste, nola lortzen duten uraren eta gatzaren balantze orekatuari eustea; nola erabiltzen dituzten hainbat material organikoak elikatzeko eta funtzionamendu egokirako behar duten energiaz edota hazi eta ugaltzeko nahitaezkoak dituzten egitura-materialez hornitzeko; edo nolako mekanismoak erabiltzen dituzten espezie askok muturreko tenperaturak jasan ahal izateko. “Animales ejemplares” osatzen dituzten istorioen bidez ikusiko duzu, halaber, irrazionaltzat hartzen direnek gaitasun kognitiboak dituztela, eta gaitasun horiek duela gutxira arte ezin genituela susmatu ere egin. Liburuan zehar, animaliek aurre egin beharreko erronkak gainditzeko erabiltzen dituzten mekanismoen aniztasuna ezagutzeko aukera izango duzu.

Hitzaldia zuzenean eta streamingez

Abenduaren 14an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian hitzaldi-solasaldia izango da Juan Ignacio Pérez eta Yolanda Gonzálezen liburua aurkezteko eta zer ikasi handia eman ahal diguten animalien biologiako zenbait alderditan sakontzeko. Hitzaldian, gure artean izango dira, halaber, Txani Rodriguez kazetari eta idazlea eta Pedro Ugarte zutabegile eta idazlea.

Ekitaldira joan edo streaming bidez jarraitzeko aukera izango duzu KulturguneaTB kanalaren bitartez. Bertaratzeko, nahitaezkoa izango da aurretik sarrera online eskatzea Bilbao Kulturaren bitartez.

Hitzaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatutako Bidebarrieta Zientifikoa zikloari atxikita dago. Sarrera doakoa da, baina beharrezkoa da gonbidapenak Internetez erreserbatzea.

Hizlaria

Juan Ignacio Pérez Iglesias biologoa da, UPV/EHUko Fisiologiako katedraduna, unibertsitate horretako Kultura Zientifikoko Katedraren zuzendaria eta bertako Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea ere. Juan Ignaciok ibilbide luzea egina du komunikazio eta dibulgazio zientifikoaren arloan. Hiru libururen egilekidea da eta makina bat hitzaldi eman ditu. Gainera, lehen nahiz orain, hainbat komunikabideetan jardun du kolaboratzaile gisa; adibidez, Radio Euskadiko “La mecánica del caracol”, Onda Ceroko “Julia en la onda” eta ETB1eko “Ahoz aho” saioetan. 2019an, Humanitate, Kultura, Arte eta Gizarte Zientzien arloko curriculum onenarentzako Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa saria jaso zuen.

Aldaketa globalak Lurraren historian eta koronabirusen eboluzioa Darwinen Egunean
2021-02-12 18:30 - 20:00 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zein da giza-koronabirusen jatorria? Atzera begiratuz eta gure planetaren historia aztertuz, etorkizunean akats berberak ez errepikatzeko gai izango da gizateria? Zalantza horiei erantzuten saiatuko da Darwinen Egunaren hamabosgarren edizioa. Otsailaren 12an, zientzia eta ezagutzaren zaleek bete beharreko hitzordua dute, 2007az geroztik etengabe errepikatu izan dena. Kultura Zientifikoko Katedrak eta Zirkulu Eszeptikoak hautespen naturalaren bidezko eboluzioaren teoria osatu zuen Charles Darwin zientzialariaren jaiotza gogoratuko dute berriro ere.

Otsailaren 12an, ostirala, 18:30ean, hitzaldi bana emango dute Bidebarrieta Liburutegian, UPV/EHUko Estratigrafia eta Paleontologia Saileko (egungo Geologia Saila) irakasle titularra izandako Estibaliz Apellaniz Ingunza geologoak eta Guillermo Quindós Andrés UPV/EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko Mikrobiologiako katedradunak. Ekitaldia zuzen-zuzenean ikusi ahal izango da, online zein liburutegian bertan.

Darwinen Egunaren hamabosgarren edizio honetan ere, “eboluzioa” izango da hitzaldien ardatz nagusia, alde batetik, Lurraren historian gertatu diren aldaketa globalak aztertuz, eta bestetik, giza-koronabirusen jatorrian eta bilakaeran sakonduz. Bertaratutakoek gizateriaren zein planetaren etorkizunaz gogoeta egiteko aukera izango dute.

Lehenengo hitzaldian, “Aldaketa globalak Lurraren historian: norantz goaz?” izenburupean, Estibaliz Apellaniz gure planetaren iragana arakatu eta historiak hutsegiteak ez errepikatzeko ematen dizkigun irakaspenak ateratzen saiatuko da hausnarketa horretatik.

Bigarren hitzaldian, “Giza-koronabirusen jatorria eta eboluzioa” aztertuko ditu Guillermo Quindósek, egun puri-purian dagoen koronabirusen inguruko kezkari helduz Komunitate zientifikoak pandemia bat gertatzeko arriskuaz ohartarazi zuen arren, SARS-CoV-2 koronabirusak eragindakao berealdiko kolpea izan da biztanleria osoarentzat. Hala ere, oraingo hau ez da gizakiari eragin dion lehendabiziko koronabirusa. Quindósek hiru pandemia mehatxagarri ekarri dizkiguten koronabirus berri horien jatorria, bilakaera eta hedapena aztertuko ditu hitzaldian.

Gonbidapenak

Hitzaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak antolatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren barruan dago. Darwin Eguneko ekitaldia doakoa da eta zuzenean zein streamingez ikusi ahal izango da.

Bidebarrieta Liburutegian zuzenean jarraitzeko nahitaezkoa izango da aldez aurretik sarrera online eskatzea Bilbao Kultura webgunearen bitartez. Streaming bidez ikusi nahi duenak KulturguneaTB kanalera konektatuz egin dezake

Hizlariak

Estibaliz Apellaniz Ingunza geologoa eta UPV/EHUko Estratigrafia eta Paleontologia Saileko (egungo Geologia Saila) irakasle titular erretiratua da. Gainera, Goi Kretazeoko eta Paleogenoko gertaera paleoklimatikoak, paleoekologikoak eta paleobiologikoak ikertu ditu, batez ere mikrofosilen azterketan oinarrituta.

Guillermo Quindós Andrés Mikrobiologiako Katedraduna da UPV/EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultatean. Bere karreran, 22 Doktorego Tesi zuzendu eta Mikrobiologia eta Gaixotasun Infekziosoei buruzko 300dik gora argitalpen idatzi ditu. Zientzia dibulgazioan ere dihardu zenbait komunikabidetan.

Ciencia Clip 2021, 12 eta 18 urte bitarteko ikasleentzako bideo zientifikoen lehiaketa
2021-02-15 00:00 - 23:59 | Web: Ciencia Clip
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Otsailaren 15ean zabaltzen da Ciencia Clip lehiaketaren seigarren edizioan izena emateko epea, bigarren hezkuntzako, batxilergoko eta lanbide heziketako ikasleei zuzendutako zientziari buruzko bideoen lehiaketa. Lehiaketaren helburu nagusia, EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatua, gazteenen artean zientzia eta teknologiarekiko jakin-mina sustatzea da.

Lehiaketak, bost urteko ibilbidean, 2 997 parte-hartzaileren 1 788 bideoen inskripzioak jaso ditu, eta 2021ean irekiko ditu seigarren edizioaren ateak.

Lehiaketaren parte hartzaileek izango duten erronka zientzia arloko kontzeptu bat modu ulerkor eta atseginean azaltzea da 3 eta 5 minutu bitarteko klip batean. Ikasleak izango dira haren protagonista eta eurek diseinatu eta ekoiztu beharko dute pieza. Parte-hartzaileek hiru modalitateko bideoak aurkez ditzakete:

Esperimentuak: esperimentu baten bidez fenomeno bat zertan datzan erakustea.

Ikerketak: galdera zientifiko bat erantzuteko egindako ikerketa eta haren emaitzak plazaratzea.

Artistikoa: kontzeptu zientifiko bat irudien, musikaren, interpretazioaren edo umorearen bidez erakustea.

Ikasleek diseinatu eta ekoitzi behar dituzte bideoak, eta aukera hauek dituzte: kamera aurrean jartzea youtuber estiloan, ikus-entzunezko materialak konbinatzea edo animaziozko bideo bat egitea.

Lehiaketako sariak honakoak dira: munduko fisikako laborategirik handiena ezagutzeko bisitaldia, Genevako CERN (Suitza), robot bat egiteko eta erabiltzeko kit osoa, eta zientzia-dibulgaziozko ikuskizun batera joateko bidaia eta hoteleko egonaldia.

Ekimenak Euskampus Fundazioaren, Big Van taldearen, Naukas zientzia-dibulgazioko plataformaren eta Scenio komunitatearen laguntza du.

Oinarriak

Aurreko urteetan bezala, lehiaketa hiru kategoriatan banatzen da: DBHko 1. eta 2. mailetako ikasleentzat, beste bat DBH 3. eta 4. mailakoentzat eta LHko oinarrizko ziklokoentzat, eta azkena Batxilergo eta LHko erdiko zikloentzat.

Gaia librea da eta youtuber estiloko bideoak edo animazio-piezak aurkeztu ahal izango dira. Gaztelaniaz, euskaraz, katalanez, galegoz edo ingelesez egin ahal izango dira eta banaka zein gehienez hiru kidez osaturiko taldeetan parte hartu ahal izango da.

Pieza grabatu eta editatutakoan, parte-hartzaileek YouTube edo Vimeo bideo-plataformetan argitaratu beharko dute, eta lehiaketan izena eman ekitaldiaren webgunean. Lanak onartuak izateko, deialdiaren oinarriak bete behar dituzte, lehiaketaren web orrian ikusi ahal izango dira eta egileek euren gurasoen edo legezko tutoreen baimen zehatza izan beharko dute.

Izena emateko eta parte hartzeko epea otsailaren 15etik maiatzaren 16ra izango da.

Informazio guztia Ciencia Clip gunean.

HAπ DAY! Matematika ospatzen
2021-03-10 18:30 - 20:00 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Azken urteotan, asko zabaldu da Pi Eguna deritzon ospakizuna, munduan dagoen konstante matematikorik garrantzitsuenetakoaren oroimenez. Eguna, matematika oro har omentzeko moduko ospakizun bihurtu delarik. Horren harira, 2019ko azaroaren 26an, UNESCOk martxoaren 14a Matematikaren Nazioarteko Eguna izendatzea onartu zuen.

Matematikak harreman estuak ditu fisika, osasuna, ingeniaritza, geometria, geologia eta beste hainbat diziplina zientifikorekin, baita artearekin ere, eta harritzeko moduko aplikazio praktikoak ditu gure eguneroko bizimoduan.

Zientzia honen garrantzia, baliagarritasuna eta edertasuna ezagutzera emateko asmoz, asteazkenean, martxoak 10, ‘Martxoa, Matematikaren hilabetea’ delako proiektuaren barruan, Basque Center for Applied Mathematics-BCAM zentroak eta Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU) Kultura Zientifikoko Katedrak ‘Haπ Day! Matematika ospatzen’ ekitaldia antolatu dugu Bidebarrieta Liburutegian, bost hitzaldi laburrekin.

Ekitaldia 18:30ean hasiko da, Radio Euskadiko Javier San Martin kazetariak eta zientzia-dibulgatzaileak aurkeztuta. Ekimenak Zientzia eta Berrikuntza Ministerioko – Zientzia eta Teknologiarako Espainiako Fundazioaren (FECYT) laguntza du eta online zein liburutegiaren bertan gozatu ahal izango da.

Hitzaldi dinamiko eta hurbilak izango dira, 10 minututik 15era bitartekoak, eta matematikaren izaera liluragarria jendeari hurbiltzea dute helburu. Horietan, matematikaren zenbait aplikazio erakutsiko dira, hala nola, bihotzaren funtzionamendua ulertu ahal izango da, mapa bat tolestean sortzen den matematika, matematikaren edertasunaren eta erabilgarritasunaren arteko harremana, pi zenbakian inspiratutako artelanak edota Möbiusen banda harrigarriaren ostean dagoen magia ere.

Matematika ikasteko bakarrizketak

Lehenengo hitzaldia, “Doblanco mapas” (Mapak tolesten) izenburua duena, Pedro Alegría irakasleak emango du. Pedro Alegría UPV/EHUko analisi matematikoaren arloko irakasle titularra da eta mapa bat tolesteak matematikaren ikuspegitik eskaintzen dituen arazoak aztertzeko asmoz, mapa bati zenbat tolestura egin ahal zaizkion, nola gizentzen den tolestu ahala edota zenbat modutan tolestu ahal den azalduko du.

Nicole Cusimano Matematika aplikatuetan doktoreak hartuko du lekukoa jarraia, “Maths is where the heart is. Cómo las matemáticas ayudan a entender el funcionamiento del corazón” (Maths is where the heart is. Nola laguntzen du matematikak bihotzaren funtzionamendua ulertzen) hitzaldiarekin. Nicole Cusimano BCAMen ari da doktorego-ondokoa egiten, diziplina anitzeko aplikazioek dituzten eredu matematikoei buruzko ikerketa arloan. Hitzaldian, bihotz-gutxiegitasunari lotutako hainbat gai jorratuko ditu.

Arratsaldeko hirugarren hitzaldia, BCAMeko Geometria Aljebraikoaren eta Singularitatearen ikerketa-lerroa zuzentzen duen Javier Fernández de Bobadilla doktoreak emango du, “matematikaren edertasuna pazientzia gehien duten jarraitzaileei baino ez zaiela agertzen” frogatzeko. Hitzaldiaren izenburuak dioen bezalaxe, eta horretarako, geometriak historian izan duen garrantziaz eta jakin-minak eraginda garatutako matematikaren balioez hitz egingo du.

Ondoren, Raúl Ibáñez UPV/EHUko Matematikako irakasle titularrak eta zientzia-dibulgatzaileak, matematika artearekin lotuko du eta zenbait artistak pi zenbakia artea sortzeko tresnatzat erabili dutela frogatuko du, “Pi Art: creando arte con el número Pi” (Pi zenbakiarekin artea sortzen) izenburuko hitzaldian.

Arratsaldeko azken hitzaldia Marta Macho doktoreak emango du. Marta Macho matematikaria da, UPV/EHUko irakaslea eta unibertsitate bereko Kultura Zientifikoko Katedraren Mujeres con ciencia blogaren editorea. “Matemáticas ‘retorcidas’: la cinta de Möbius” (Matematika ‘bihurria’: Möbiusen banda) hitzaldia emango du eta bertan Möbiusen bandaren propietate harrigarriak azalduko ditu, eguneroko jardunari lotutako adibideen bidez.

Gonbidapenak erreserbatzea

‘Haπ Day! Matematika ospatzen’ UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa izeneko hitzaldi-zikloari atxikita dago, ‘Martxoa, Matematikaren hilabetea’ delako proiektuaren barruan, eta modu presentzialean nahiz streaming bidez –KulturguneaTB kanalaren bitartez– jarraitu ahal izango da.

Solasaldia liburutegian eta zuzenean ikusi nahi dutenek sarrera online eskuratu behar dute aurretik Bilbao Kultura webgunean. Sarrerak doakoak dira.

Marte gori-gori
2021-03-24 18:00 - 20:00
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Youtube live

Historian zehar Marterengatik izan dugun lilurak ez du etenik izan da. Azken hilabeteotan Martek gure jakin-minaren txinparta piztu du berriz, eta, horrekin batera, gure arreta, zunda espazialen eta misioen joan-etorria dela eta. Izan ere, dozena bat ibilgailu robotiko jarri baitituzte Marteren gainazalean azken 25 urteetan.

Perseverance ibilgailuaren bidaiak planeta gorrirantz zuzendu ditu begiradak, eta, besteak beste, bere txoko ezkutuak arakatu beharko ditu, noizbait bertan bizia izan ote zen ikusteko. Perseverance izan da azkena, 2012an Curiosity iritsi baitzen, 8 urte eta erdiren ondoren oraindik ere jardunean dabilen robota.

Datorren martxoaren 24an, 18:00etan, DIPCk antolatuta, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren laguntzarekin “Marte gori-gori: planeta ezagutzen Kuriositate eta Pertseberantziarekin” ekitaldia izango da.

On line egingo den ekitaldia DIPCren Zoom edo Youtube live kanalen bidez jarraitu ahal izango da, eta bost hizlarik hartuko dute parte. Hizlariek, besteak beste, azalduko digute zer elementu dituzten Curiosity eta Perseverance ibilgailuek esleitu zaizkien lanak aurrera eramateko eta zeintzuk diren zeregin horien helburuak.

Egitaraua

Silvia Bonolik emango dio hasiera programari “Planeta gorria” hitzaldiarekin. Silvia Bonoli astrofisikaria da eta Ikerbasque ikertzailea da Donostia International Physics Centerren (DIPC). Bere ikerketa, nagusiki, zulo beltz supermasiboen azterketan oinarritzen da, euren eraketatik hasi eta bizi diren galaxietan duten inpakturaino. Eta horretarako, eredu teorikoak eta teleskopio optikoen datuak erabiltzen ditu. Konferentzian, Marteren ezaugarriak eta ezagutza hori bultzatu duten ikerketak erakutsiko dizkigu.

Carrie Bridge astrofisikariak hartuko du lekukoa “Marten barrena: Curiosityren bidaia, bere aurkikuntzak eta hurrengo abenturak” hitzaldiarekin. Carrie Bridge astrofisikaria eta sistema zientifikoetako ingeniaria da NASAren Jet Propulsion Laboratory (JPL) delakoan. Gaur egun, Marteko Curiosity roverreko operazio zientifikoen taldeko burua da, eta egunero nazioarteko zientzialari eta ingeniariekin lan egiten du robotaren behaketak eta esperimentuak planifikatzeko. Carrie Bridgek, bere hitzaldian, misioaren aurkikuntza esanguratsuenetako batzuk laburbilduko ditu, bere erronkak eta Sharp mendian egin duen bidaian Curiosityk zain izango duena.

Agustin Sánchez-Lavegak, UPV/EHUko Fisika Aplikatuko katedradunak eta unibertsitate bereko Zientzia Planetarioen Taldeko zuzendariak, “Marteko atmosfera“ri buruz hitz egingo du. Sánchez-Lavega Europako Espazio Agentziaren (ESA) Venus Express, ExoMars eta JUICE espazio-misioetako eta NASAko Mars2020/Perseverance misioko ikertzaile kidea da. Marteko atmosfera arinaren portaera dinamikoa eta haren ezaugarriak azalduko ditu, baita oraindik ondo ulertzen ez diren esekitako hauts eta ur-lurrunaren zikloak.

Juan Manuel Madariagak “Marteko esplorazioa kimika analitikoaren ikuspegitik: SuperCam instrumentua eta NASA-Mars2020 misioa” gaia jorratuko du. Juan Manuel Madariaga UPV/EHUko Kimika Analitikoko katedraduna da eta Ikerketa eta Berrikuntza Analitikoko IBeA taldea zuzentzen du. Madariagak SuperCam tresnaz hitz egingo du, hau da, Perseverance ibilgailuak daraman superkamera kimiko bat. Kamera honek Marteren espazioa behatzea du helburu, teknika analitikoak erabiliz, ahalik eta informazio gehien ateratzeko.

Miguel Ángel Carrerak emango du azken hitzaldia: “AVSren oraina eta geroa Marten“. Miguel Ángel Carrera ingeniaria da eta doitasunaren ingeniaritzan espezializatuta dago. AVS (Added Value Solutions) enpresaren sortzailea eta kontseilari delegatua da. AVS enpresak Perseverance ibilgailuaren ekipamendua osatzen duten zenbait sistema diseinatzen eta fabrikatzen parte hartu du, zehazki, MEDA ingurumen-estazioan. Carrera zehaztasun handiko tresnen garapenean ingeniaritzak dituen erronkei eta haien etorkizunari buruz arituko da.

Ekitaldia

“Marte gori-gori: planeta ezagutzen Kuriositate eta Pertseberantziarekin” ekitaldia doakoa izango da eta Donostia International Physics Centerren Zoom edo Youtube live kanalen bidez jarraitu ahal izango da. Ekimena arratsaldeko 18:00etan hasiko da eta bukatutakoan, galderak egiteko txanda irekiko da, bertaratutako direnentzako.

Ahots sintetiko pertsonalizatuak, ahotsa galdu dutenei hitza emateko
2021-04-21 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Gure ahotsa ordezkatzeko aukera dago? Utopia dirudien arren, aurrerapen teknologikoen harira pentsa liteke, etorkizunean, ahotsa galdu duten pertsonek berriz ere hitz egin eta komunikatzeko aukera izango dutela ahots sintetikoen bitartez.

Ahots sintetikoa deritzon sistema uste baino metodo ohikoagoa da. Azken urteotan, ahots artifizialak agertuz joan dira hainbat zerbitzutan: aireportuan, hurrengo hegaldiak iragartzeko, zenbait konpainiaren telefono bidezko arreta-zerbitzuetan edota GPSaren jarraibideetan.

Kasu askotan, hain naturalak diruditenez, ez dugu pentsatzen ahots sintetikoak izan daitezkeenik. Baina zer gertatuko litzateke ahotsa galduko bagenu? Teknologia hau erabiltzera ausartuko ginateke komunikatzeko? Horretarako aukera egongo litzateke?

Galdera hauei erantzuten saiatuko da Inma Hernaez Rioja ingeniaria “Ahots sintetiko pertsonalizatuak, ahotsa galdu dutenei hitza emateko” izenburuko hitzaldian, apirilaren 21an, 19:00etatik aurrera, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Inma Hernaez Rioja, ahotsaren prozesu digitalean espezializatu eta euskarazko ahotsa sintetizatzeko AhoTTS sistema sortu duen Aholab Signal Processing Laboratory ikerketa-laborategiko zuzendaria da. Hitzaldian, ahots sintetikoei eusten dien teknologia noraino aurreratu den azalduko du, hainbat arrazoiren ondorioz ahotsa galdu duten pertsonen komunikazioa eta ongizatea hobetzen nola lagun dezakeen argituz.

Gonbidapenak erreserbatzea

Hitzaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa izeneko hitzaldi-zikloari atxikita dago eta modu presentzialean nahiz streaming bidez –KulturguneaTB kanalaren bitartez– jarraitu ahal izango da.

Solasaldia liburutegian eta zuzenean ikusi nahi dutenek sarrera online eskuratu behar dute aurretik Bilbao Kultura webgunean. Sarrerak doakoak dira.

Hizlaria

Inma Hernaez Riojak Telekomunikazio Ingeniaritza ikasi zuen Kataluniako Unibertsitate Politeknikoan. 1987an Bilboko Ingeniaritza Eskolan irakasle lanetan hasi zen, besteak beste, UPV/EHUko Telekomunikazio Ingeniaritzaren titulazioa ezartzen laguntzeko. Irakaslea, ikertzailea eta horrez gain, Seinalearen Teoria eta Komunikazioetan katedraduna da Euskal Herriko Unibertsitatean.

Egun, Aholab Signal Processing Laboratory erakundeko zuzendaria da, eta bertan jorratzen dituen ikerketa-ildoen artean, honako hauek nabarmen daitezke: ahotsa sintetizaru, bihurtu eta eraldatzeko teknikak; hizketa-teknologien aplikazioa bigarren hizkuntzen irakaskuntzan (ahoskeraren ezagutza, egiaztapena eta ebaluazioa); eta desgaitasunen bat duten pertsonei hizketa-teknologiez baliatzeko aukera emango dieten estrategien garapena.

Jarduera fisikoa COVID-19aren garaian: onurak, oztopoak eta aukerak
2021-05-19 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Konfinamenduak, mugikortasunaren inguruko mugak eta pandemiaren ondorioak arintzeko ezarri diren neurriek eragin handia izan dute gure eguneroko ohituretan; besteak beste, bizimodu aktiboa izateari dagokionez. Izan ere, nork ez du murriztu jarduera fisikoa hilabete hauetan?

Etxetik irteteko edo taldekako kirol-jarduerak egiteko beldurrak, oro har, jarduera fisikoaren murrizketa eragin du herrialde gehienetan. Hala ere, eragozpen horien aurrean, kirola banaka egiteko aukera berriak sortu dira, etxeko egongelan nahiz aire zabalean.

Bizimodu aktiboa izatea ezinbesteko baldintza da osasun onaz gozatu ahal izateko. Izan ere, obesitatea, minbizia, diabetesa eta bestelako gaixotasun kronikoen agerpena prebenitzen laguntzeaz gain, ariketa fisikoa maiztasunez egiteak COVID-19aren larritasunetik babestu eta gaixotasun honen hilkortasuna ere murritz dezake.

Egungo aparteko egoera honetan aktibo mantentzearen garrantziaz hitz egiteko, Jon Irazusta Astiazaran UPV/EHUko Fisiologia Saileko irakasle eta ikertzaileak “Jarduera fisikoa COVID-19aren garaian: onurak, oztopoak eta aukerak” hitzaldia emango du maiatzaren 19an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Jon Irazusta Astiazaran, jarduera fisikoak hainbat diziplinatik dituen ondorioak aztertzea xede duen jarduera fisikoari eta osasunari buruzko ikerketa-lerro baten zuzendaria da UPV/EHUn. Hitzaldian, gai horien inguruan dauden ebidentzia zientifikoak azaldu eta alternatibak proposatuko ditu, pertsona guztiek jarduera fisikoak eskaintzen dituen abantailez baliatzeko aukera izan dezaten, bereziki pandemia garai honetan.

Gonbidapenak erreserbatzea

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloari atxikitako hitzaldi hau modu presentzialean jarraitu ahal izango da, baita streaming bidez ere, KulturguneaTB kanalean.

Liburutegian hitzaldia zuzenean ikusi nahi dutenek sarrera online erreserbatu behar dute aldez aurretik Bilbao Kultura webgunean. Sarrerak doakoak dira.

Hizlaria

Jon Irazusta Astiarazan, Fisiologiako katedraduna UPV/EHUn, irakaslea eta ikertzailea da unibertsitate bereko Fisiologia Sailean. Komunikazio zelularraren arloan lanean hasi ondoren, gaur egun jarduera fisikoari eta osasunari buruzko ikerketa-lerro bat zuzentzen du. Esparru honetan egin dituen ekarpenak, ariketa fisikoak kolektibo zaurgarrietan dituen onurei buruzkoak izan dira, nagusiki, horren efektuak diziplina anitzeko ikuspuntutik aztertu dituelarik. Horrez gain, nazioarteko aldizkari zientifikoetan 150 artikulu baino gehiago argitaratu ditu eta 26 doktorego-tesi zuzendu ditu.

(Neuronen) heriotzaren ondorengo bizitza: garunaren sistema autogarbitzailea
2021-06-16 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Jaiotzean ditugun neuronak ez daude gurekin bizitza osoan, baizik eta galduz joaten dira modu naturalean, garapen zein zahartze prozesuan. Hartara, zer gertatzen da garunean neuronak hiltzen direnean. Nolako erreakzioa dute bizirik jarraitzen duten gainerako neuronek?

Hildako neurona horiek inguruko zelulei eragin diezaieketen substantzia toxikoak askatu eta ingurunearen gaineko “kutsadurarik” sor ez dezaten, garunak hondakinak azkar eta eraginkortasunez deuseztatzen dituen sistema autogarbitzailea du, fagozitosia deritzon prozesuaren bitartez (grezieraz, “fago” hitzak jan esan nahi du).

Garunean, mikrogliako zelulak dira prozesu horretaz arduratzen direnak, fagozito profesionalak balira bezalaxe. Zelula txikiak dira, oso adarkatuak eta izugarri mugikorrak. Pio del Río Hortega mediku eta ikertzaile valladolidtarrak aurkitu zituen 1919an. Del Río Hortega Nicolas Achucarro mediku bilbotarraren dizipulua izan zen eta funtsezko aurkikuntzak egin zituen histologiaren arloan, bereziki zelula glialen inguruan; adibidez, mikrologia, nerbio-sistema zentralaren immunitate-sistemaren funtsezko osagaia.

Testuinguru honetan, Achucharro Basque Center of Neuroscience zentroko Biologia Zelular Glialeko Laborategian hamarkada bat baino gehiago daramate garuneko fagozitosi-prozesua aztertzen, eta, horri esker, tresna terapeutiko berriak garatu ahal izan dituzte prozesu hori kontrolatu eta gaixorik dagoen garunaren birsorkuntza bizkortzeko.

Prozesu horren funtzionamendua azaltzeko asmoz, Nicolas Achúcarroren jaiotzaren urteurrenarekin bat eginez, Laborategia zuzentzen duen Amanda Sierra Saavedra UPV/EHUri atxikitako Ikerbasqueko ikertzaileak “Vida tras la muerte (de las neuronas): el sistema de autolimpieza del cerebro” (“(Neuronen) heriotzaren ondorengo bizitza: garunaren sistema autogarbitzailea”) izenburuko hitzaldia emango du ekainaren 16an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Hitzaldian, garuneko fagozitosi-prozesua erakusteaz gain, ikertzaileak zehatz-mehatz azalduko du nola aztertzen duten garuneko fagozitosi-prozesua Biologia Zelular Glialeko Laborategian, baita zelula horiek ingurunean duten eragina eta prozesuak zelulen birsorkuntzan izan dezakeen inplikazioa ere, epilepsian, garuneko infartuan eta bestelako gaixotasunetan.

Azkenik, Sierra Saavedrak ezagutzera emango du Laborategian tresna terapeutiko berrien garapenean aurrera egiteko egiten ari den ikerketa, eta garuneko zelulen birsorkuntzan duten aplikazioa.

Gonbidapenak erreserbatzea

Hitzaldi-solasaldia Achucarro Basque Center for Neuroscience zentroaren lankidetzaz antolatu da UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloaren barruan. Ekitaldia bertatik bertara ikusi ahal izango da, baita streaming bidez ere, KulturguneaTB kanalaren bitartez.

Hitzaldia liburutegian zuzenean ikusi nahi dutenek sarrera online erreserbatu beharko dute aldez aurretik, Bilbao Kultura webgunean. Sarrerak doakoak dira.

Hizlaria

Amanda Sierra Saavedra Neurozientzietan doktoratu zen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, eta egun, Euskal Herriko Unibertsitateari (UPV/EHU) atxikitako Ikerbasqueko ikertzaile eta irakaslea izanik, Achucarro Basque Center of Neuroscience zentroko Biologia Zelular Glialeko Laborategia zuzentzen du. Haren ikerketa-ildoak zelula mikroglialak eta fagozitosiaren eta gaixorik dagoen garunaren hanturaren arteko interakzioa dira. Horretarako, fagozitosi mikroglialaren eraginkortasunaren erregulazioari eragiten dioten mekanismo zelularrak eta molekularrak aztertzen ditu.

Uda ikastaroa: "La ciencia de los jinetes del Apocalipsis"
2021-07-12 09:00 - 2021-07-14 14:00 | Palacio Miramar, Paseo Miraconcha, 48, Donostia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Uztailaren 12tik 14ra, UPV/EHUko Uda Ikastaroen barruan, Donostia International Physics Centerrek (DIPC) eta UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak “La ciencia de los jinetes del Apocalipsis: una aproximación científica a los riesgos existenciales de la Humanidad” ikastaroa emango dute.

COVID-19aren pandemiak gizateriaren existentzia bera arriskuan jar dezaketen fenomenoak daudela erakutsi du. Birus batek eragindako pandemia batek ehunka milioi kutsatu, dozenaka milioi pertsona gaixo eta milioika heriotza eragin ditu, eta gainera, imajina dezakeguna baino ondorio kaltegarriagoak izan ditzake. Baina okerragoa ere izan zitekeen. Are gehiago, epidemiologiako eta birologiako espezialistek ohartarazi dute pandemia are suntsitzaileagoak gerta daitezkeela.

Pandemiak ez dira gainditu beharko ditugun mehatxu bakarrak. Badira bestelakoak (planetaz kanpokoak, geologikoak, bakteriologikoak, ingurumenekoak, geopolitikoak eta beste batzuk), eta horiek gertatzea ez litzateke baztertu behar. Udako ikastaro honetan, mehatxu horiei ikuspegi zientifikotik heldu nahi diegu, eta natura, benetako arriskua, gizakiek hari buruz duten pertzepzioa eta fenomeno horietara ahalik eta hobekien hurbiltzea balioetsiko ditugu.

Ikastaroaren programa honako hau da:

Uztailaren 12a

09:00 – 09:15: Erregistroa

09:15 – 09:20: Ikastaroaren aurkezpena – Juan Ignacio Pérez Iglesias (UPV/EHU – Kultura Zientifikoko Katedra)

09:20 – 10:00: “La especie humana en peligro“ – Juan Ignacio Pérez Iglesias (UPV/EHU – Kultura Zientifikoko Katedra)

10:00 – 10:45: “La furia de la Tierra“ – Julia Ana Maria Cuevas Urionabarrenechea (UPV/EHU – Geologiako departamentua)

10:45 – 11:15: Etenaldia

11:15 – 12:00: “El cielo sobre nuestras cabezas“ – Naiara Barrado Izagirre (UPV/EHU – Zientzia Planetarioen Taldea)

12:00 – 12:45: “¿Y si vienen los extraterrestres?“ – Carlos Briones Llorente (Astrobiologiako Zentroa/CSIC)

12:45 – 13:15: Mahai-ingurua

Uztailaren 13a

09:15 – 10:00: “Superbacterias, el nacimiento del Joker“ – Itziar Alkorta Calvo (UPV/EHU – Biokimika eta Biologia Molekularreko departamentua)

10:00 – 10:45: “Cambio climático: ¿un punto de no retorno?“ – Elisa Sainz de Murieta (BC3 – Klima Aldaketa Aztergai zentroa)

10:45 – 11:15: Etenaldia

11:15 – 12:00: “Pandemia: a la espera del Big one“ – Ignacio López Goñi (Nafarroako Unibertsitatea – Natur Zientzien Museoa)

12:00 – 13:00: “Mahai-ingurua: El cine del final de la Humanidad“ – Desirée de Fez (kazetaria eta zine-kritikaria) eta José Miguel Mulet Salort (Valentziako Unibertsitate Politeknikoa – Landareen Biologia Molekular eta Zelularreko Institutua)

13:00 – 13:15: Mahai-ingurua

Uztailaren 14a

09:15 – 10:00: “La sombre de los datos es alargada“ – Humberto Bustince Sola (Nafarroako Unibertsitate Publikoa)

10:00 – 10:45: “Armas de destrucción masiva“ – Mikel Mancisidor de la Fuente (Deustuko Unibertsitatea)

10:45 – 11:15: Etenaldia

11:15 – 12:00: “La percepción del riesgo del yo invulnerable“ – Uxune Martinez Mazaga (Euskampus Fundazioa – Kultura Zientifikoko Unitatea)

12:00 – 12:45: “De aquí a la eternidad: ¿y si el Apocalipsis nunca llega?“ – Jesús Zamora Bonilla (UNED – Logika eta Zientziaren Filosofiako katedraduna)

12:45 – 13:15: “La ciencia al rescate “. Ricardo Díez Muiño (DIPC / CFM – Zuzendaria)

13:15 – 13:45: Mahai-ingurua

Izen-ematea

Izena emateko epea irekita dago. Ikastaroaren xehetasun gehiago ezagutzeko, jo ikastaroaren gunera: “La ciencia de los jinetes del Apocalipsis: una aproximación científica a los riesgos existenciales de la Humanidad“.
