EHUko Kultura Zientifikoko Katedra

“Minbiziaren aurkako immunoterapia” hitzaldi-solasaldia
2019-05-02 19:00 - 20:30 (Europe/Madrid) | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Sistema Immunitarioaren sare konplexua osatzen duten zelulek, ehunek eta organoek infekzioak eragiten dituzten mikroorganismoetatik eta bestelako inbasio-eragileetatik defendatzen gaituzte, substantzia inbaditzailea detektatuz eta elkarren artean lan eginez substantzia horiek egiaztatu eta deuseztatzeko. 2014an egin ziren minbiziaren aurkako lehenengo immunoterapia tratamenduak, Sistema Immunitarioaren osagai batzuek minbizia eragiten duten zelulak aurkitu eta deusezta zitzaten.

Minbiziaren aurkako immunoterapia tratamendua kimioterapia baino eraginkorragoa izan daiteke, izan ere, minbizi-zelulei baino ez die erasotzen eta horren ondorioak ez dira kimioterapiarenak bezain suntsitzaileak izaten. Horren kariaz, 2013an, Science aldizkariak urteko aurkikuntza zientifikotzat jo zuen minbiziaren aurkako immunoterapia.

Ildo horretan, maiatzaren 2an, osteguna, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian (Bidebarrieta kalea, 4, 19:00etan) “Minbiziaren aurkako immunoterapia” izenburua daraman hitzaldia eskainiko dute itzal handiko hiru ikertzailek minbiziaren aurkako tratamendu immunologikoaren abantaila eta erronka nagusiak aztertzeko.

Hitzaldian parte hartuko dute Biocruces Bizkaia Ikerketa Sanitarioko Institutuan lanean diharduen Francisco Borrego Rabasco Ikerbasqueko Ikerketa Irakasleak eta Biocruceseko Immunologia Taldeko Ane Orrantia eta Iñigo Terrén bioteknologo eta ikertzaileek.

Hitzaldia ezagutza zientifikoa ezagutzera emateko hilero UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatuta antolatzen den “Bidebarrieta Zientifikoa” zikloari atxikita dago.

Hitzaldirako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, apirilaren 25etik aurrera. Gonbidapenak jasotzeko ordutegia 10:00etatik 14:00etara bitartekoa da goizez eta 16:00etatik 20:00etara bitartekoa arratsaldez, astelehenetik ostiralera.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldiak streaming bidez ikusi ahal izango dituzte esteka honen bitartez.

Zientziaz Blai: Bilboko auzoak zientziaz betez
2019-05-23 17:00 - 2019-05-30 20:30 | Barrio San Francisco, Barrio San Francisco, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Bigarren urtez jarraian LOGOS elkarteak Zientziaz Blai jardunaldiak antolatu ditu, izaera didaktikoa duen dibulgazio zientifikoko proiektu bat, zeina gizarte-garapenean eta aukera-berdintasunean oinarritzen den. Izan ere, nahiz eta zenbait erakundek orain arte ahaleginak egin, kulturarako sarbidean oraindik gizarte-arrakala bat badago, bereziki kultura zientifikoari dagokionez. Eta gaur egungo gizartean, zientziaren eta teknologiaren menpe egonik, zientziaren hedapenak biztanleria ahalduntzeko eta haien erabakiak askatasun handiagoz har ditzaten laguntzen du.

Filosofia horrekin, Zientziaz Blairen jarduera Bilboko Bilbo Zaharra, San Frantzisko eta Zabala auzoetan kokatzen da, gizarte estigma handia pairatzen duten inguruak, baina non elkarte eta gizarte-mugimendu ugarik lan egiten duten auzo horietako egoera agerian jartzeko eta haien dibertsitatea eta berezko kultura aldarrikatzeko. Proiektu hau hainbat gizarte-eragile lanean ari diren kulturaren aldeko apustuarekin bat egiten du, eta haren asmoak dira zonalderako erakargarri gisa jokatzea, inguru horren estigmatizazioari aurre egitea eta bizikidetza indartzea.

Proiektuak bi lan-eremu nagusi ditu: alde batetik, auzo hauetako biztanle gazteak, zehazki ikastetxeetako bigarren hezkuntzako ikasleak; eta bestetik, inguru honetan bizi diren pertsonak. Maiatzaren 23tik 30era Bilboko San Frantzisko auzoan dibulgazio-ekitaldi bat gertatuko da, zonaldeko auzokideei kultura zientifikoa ezagutzera emateko helburuaz. Jardunaldi horiek publiko orokorrari irekita egongo dira, San Frantzisko auzora hurbildu eta kultura zientifikoaren aldeko apustuarekin bat egiten dutenentzat erakargarri kulturala izateko asmoz.

Egitaraua:

Maiatzaren 23tik 30era, Berreginen Museoa (San Frantzisko kalea 14) – Aldi baterako erakusketa: “Cristales: un mundo por descubrir”.

Maiatzaren 23an, 18:00etan, Bilborock (Mesedeetako kaia, 1) – Zineforum zientifikoa “Ex Machina”., Miguel Ángel Veganzones (adimen artifizialeko ikertzailea).

Maiatzaren 24n, 18:00etan, Sarean zentro kulturala (Mariaren Bihotza plaza, 4) – Hitzaldia: “Las matemáticas en tus manos (una perspectiva cultural desde Bilbao La Vieja)”, Raúl Ibáñez (matematikaria eta dibulgatzailea).

Maiatzaren 24n, 21:30ean, Mariaren Bihotza plaza – Gaueko zeruaren behaketa astronomikoa Jorge Hernández astrofisikariarekin.

Maiatzaren 25ean, 18:00etan, Sarean zentro kulturala (Mariaren Bihotza plaza, 4) – Hitzaldiak: “Zientzia eta Gizartea”:

Marta Macho (matematikaria eta dibulgatzailea): “Mujeres, ciencia y sociedad”.

Alejandro Tomás (dietista nutrizionista): “¿Cómo mides el precio de la comida?”.

Paula González (fisikaria): “De la edad de piedra a los materiales inteligentes: la importancia de los nuevos materiales“.

Jon Saénz (fisikaria): “¿Cómo predecir el tiempo?”.

Maiatzaren 26an, 11:00etan, Mariaren Bihotza plaza – San Frantzisko eta Bilbo Zaharraren inguruko irteera geologikoa, Blanca Martínez y Judith Balanzategui (geologoak).

Laguntzaileak: Fundación Descubre, Bilboko Berreginen Museoa, EHUko Kultura Zientifikoko Katedra, EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultatea, BCMaterials ikerketa-zentroa, Bilboko Udala, Bilbo Zaharra, San Frantzisko eta Zabalako taldeen koordinakundea eta Sarean zentro kulturala.

Kuaternarioa ezagutzea: klimak iragana idazten duenean
2019-06-05 08:00 - 2019-06-26 17:00 | Edificio La Bolsa, Pelota , 10, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Kuaternarioari buruzko UPV/EHUko Prestakuntza eta Ikerkuntza Unitateak hitzaldi-zikloa egingo du ekainean Bilbon, besteak beste gure planetaren erliebea moldatu zuen Kuaternarioaren aldi geologikoari dagokion azken 2,6 milioi urteetako historia jorratzeko.

Bizkaiko hiriburuan uztailaren lehenengo astean (hilaren 1etik 5era) ospatuko den Kuaternarioko XV. Biltzar Nazionalaren barnean kokatuta dago hitzaldi-zikoa, eta lau hitzaldi eskainiko ditu ikerketa-esparru honetan trebatutako lau ikertzaileren eskutik, egungo geologiaren formaziorako giltzarrizko aldi horren sekretuak argitzeko.

Hizlariak honako hauek izango dira: Martin Arriolabengoa, (Mineralogia eta Petrologia Saila, UPV/EHU), Blanca Martinez (Geologia Saila, Aranzadi Zientzia Elkartea), Montserrat Hervella (Genetika, Antropologia Fisikoa eta Animalien Fisiologia Saila, UPV/EHU) eta Blanca Ochoa (Geografia, Historiaurrea eta Arkeologia Saila, UPV/EHU)

Ekitaldiak Kultura Zientifikoko Katedraren laguntza du eta ekainaren 5, 12, 19 eta 26an egingo da, 19:00etatik 20:00etara bitartean, Ibaiondoko Udaltegiko ekitaldi aretoan (Burtsa eraikina, Pilota kaleko 10a, Bilbo). Hitzaldietarako sarrera librea eta doakoa izango da aforoa bete arte.

=======

Programa

Ekainak 5: “Kantauriar isurialdeko erliebearen bilakaera Euskal Herrian erdi pleistozenotik gaur eguneraino” (euskaraz).

Hizlaria: Martin Arriolabengoa. Mineralogia eta Petrologia Saila, UPV/EHU.

Glaziarren, ibaien, karsten eta itsasbazterren garapena estu-estu lotuta dago klima-aldaketekin eta maila freatikoaren jaitsierarekin. Hitzaldia Kantauri Itsasoaren erliebea eta paisaia eratu dituzten osagai horiek guztiak azaltzen ahaleginduko da.

Ekainak 12: “Winter is coming? Kantauri Itsasoaren bilakaera azken 130.000 urteotan”.

Hizlaria: Blanca Martínez. Geologia Saila, Aranzadi Zientzia Elkartea.

Hitzaldi honek frogatuko duenez, ikerlan paleozeanografikoak garrantzi handiko tresnak dira, klima-aldaketak kostaldetik hurbil bizi ziren giza-populazioen bizimodua nola baldintzatu zuen ezagutu ahal izateko.

Ekainak 19: “Emakume migratzaileak: ADN mitokondrialak haien iraganaren historia azaltzen digu”.

Hizlaria: Montse Hervella. Genetika, Antropologia Fisikoa eta Animalien Fisiologia Saila, UPV/EHU.

Hainbat diziplinak eskaintzen duten informazioari esker, historiaurrean gertatutako giza-migrazioak berreraiki daitezke. Hitzaldi honetan, historiaurreko giza-gorpuzkietatik berreskuratutako ADN mitokondrialaren informazioa erakutsiko da (molekula hori amaren bidez baino ez da heredatzen).

Ekainak 26: “Horma-arte paleolitoko aurkikuntza berriak Urolako ibarrean (Gipuzkoa)”.

Hizlaria: Blanca Ochoa. Geografia, Historiaurrea eta Arkeologia Saila, UPV/EHU.

Orain arte, oso haitzulo gutxi ezagutzen ziren Euskal Herrian, baina azken urteotan hainbat aurkitzen ari dira Urolako ibarrean, Gipuzkoan. Hitzaldi honetan, aurkikuntza horiek guztiak aztertuko dira, baita labar-aztarnategi berri horiek Erlaitz Kantauriarreko zein Europa mailako goi Paleolitoaren arkeologian izango duten eragina ere.

Zientzia eta artea kalean bertan
2019-06-19 19:00 - 2019-06-27 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zenbaitentzat liluragarriak diren artelanak espantagarriak dira beste batzuentzat. Artelan batzuei ez die inork erreparatzen, beste batzuek haserrea eragiten dute, eta badira sentsazio onak eta benetako emozioak sorrarazten dituztenak ere. Gauza bera gertatzen da espazioekin. Zenbait lekutan izugarri gustura gaude, baina beste batzuetan, kanpoan egon behar dugula sentitzen dugu.

Espazioa antolatzeko moduak zuzen-zuzenean eragiten digu, eta gure etxeak, gure auzoak eta gure hiriek nolakoak garen baldintzatzen dute nola edo hala. Alabaina, nola jokatzen du gure pertzepzioak espazio horien aurrean? Zerk baldintzatzen du artelan bat edo espazio bat gustukoa izatea?

Gai hau eta beste batzuk “Zientzia eta artea kalean bertan” hitzaldi-zikloan parte hartuko duten hainbat jakintza-arlotako sei adituk aztertuko dituzte Bilboko Bidebarrieta Liburutegian, ekainaren 19an eta 27an.

Ekitaldi hau Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak hilero ezagutza zientifikoa sustatu eta ezagutzera emateko antolatzen duten “Bidebarrieta Zientifikoa” zikloari atxikita dago.

Artearen pertzepzioa neurobiologia, psikologia eta artearen kritikaren bidez: ekainaren 19an

“Zientzia eta artea kalean” hitzaldi-zikloa ekainaren 19an abiatuko da, 19:00etan, Conchi Lillo neurobiologoak, Patri Tezanos psikologoak eta Elena Vozmediano arte-kritikariak artearen, neurobiologiaren eta psikologiaren arteko harremanak aztertzeko eskainiko duten diziplina anitzeko saioarekin.

Ingurunearen pertzepzioa ingeniaritza, arkitektura eta artearen bidez: ekainaren 27an

Ekainaren 27an, 19:00etan, zikloaren bigarren eta azken jardunaldia egingo da, Santiago de Molina arkitektoa, Christian García Bello artista eta Manuel F. Herrador hormigoi estrukturaleko irakaslea tarteko direla. Hiru hizlari hauek ingeniaritzak eta arkitekturak ohiko esparruen pertzepzioan duten eraginaz mintzatuko dira.

Sarrera librea eta doakoa baina gonbidapenarekin

Zikloko hitzaldi guztietarako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, ekainaren 14tik 19ra bitartean lehenengo hitzaldirako eta ekainaren 21etik 27ra bitartean bigarrenerako. Gonbidapenak jasotzeko ordutegia 10:00etatik 14:00etara bitartekoa da goizez eta 16:00etatik 19:00etara bitartekoa arratsaldez, astelehenetik ostiralera

Hizlariak

Conchi Lillo biologoa neurozientzietan doktoratu zen USALen eta Salamancako Biologia Fakultateko irakasle titularra da 2011z geroztik. Ikusmenaren neurobiologia ikertzen du INCYL (Gaztela eta Leongo Neurozientzia Institutua) delakoan eta IBSALi (Salamancako Ikerketa Biomedikoko Institutua) atxikita dago. Salamancako Unibertsitateko Mikroskopia Elektronikoaren Zerbitzuko zuzendaria da. 60 artikulu zientifiko baino gehiago argitaratu eta Naukas eta Desgranando Ciencia zientzia-dibulgaziorako plataformekin lan egiten du.

Patri Tezanos neurozientzian espezializatutako psikologoa eta Youtubeko “Antroporama” kanaleko zientzia-dibulgatzailea da. Dibulgazioarekin uztartzen du neurozientziaren arloko ikerketa, Madrilgo CSICen Cajal Institutuan.

Elena Vozmediano, Artearen Historian lizentziatu zen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, eta arteari buruzko kritikak argitaratzen ditu astero El Cultural gehigarrian. Arte Garaikidearen Institutuko kidea da eta Kataluniako arte-galerien elkarteek emandako Arte-Kritikaren GAC 2012 saria eskuratu du. Horrekin batera, IACren Arte Garaikidearen Aintzatespena lortu zuen 2014an.

Santiago de Molina arkitekto doktorea eta proiektuen arloko irakaslea da San Pablo CEU Unibertsitatean eta Alcalako Unibertsitatean. Zenbait liburu argitaratu ditu (“Hambre de arquitectura”, “Arquitectos al margen”, “Múltiples. Estrategias de la arquitectura” eta “Collage y Arquitectura”), eta “Múltiples estrategias de arquitectura” delako bloga zuzentzen du arkitekturari buruzko ikuspegi desberdina eta irisgarria eskaintzeko asmoz.

Manuel F. Herrador Madrilgo Unibertsitate Politeknikoan Bide Ingeniaritzan lizentziatu eta Coruñako Unibertsitatean (UDC) doktoratu zen eta egun, azken honetan lan egiten du, Bide, Ubide eta Portuetako Ingeniaritza Goi Eskola Teknikoko Eraikuntza-Ingeniaritzako irakasle eta ikertzaile bezala. UDCko Eraikuntza Taldeko (gCons) kidea da, baita Zirkulu Eszeptikoko eta Kultura Zientifiko eta Teknologikoaren Komunikatzaileen Galiziako Elkarteko (DivulgACCIÓN) kidea ere.

Christian García Bello artista da, Arte Ederretan lizentziatua, eta Arte Garaikideari buruzko masterra egina du Vigoko Unibertsitatean. Banakako zein taldekako erakusketetan parte hartu du ARCOMadrid eta ARTBO bezalako azoketan. Egoitza artistikoetako proiektuak garatu ditu Belgikan, Erbeheretan eta Errusian. Gainera, hainbat lehiaketatan aukeratu eta saritu dute; besteak beste, Galiziako Auditoriumak eta María José Jove Fundazioak antolatutakoetan.

Comunica tu ciencia (UPV/EHUko Udako Ikastaroa)
2019-06-27 09:00 - 2019-06-28 18:00 | Palacio Miramar, Paseo Miraconcha, 48, Donostia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Ekainean, UPV/EHUren udako ikastaroen esparruan, «Comunica tu ciencia» ikastaroa programatu da. Zientzia hedatzeko zenbait tresna erabilgarri erakutsiko dira modu teoriko eta praktikoan. Tresnak aurkezteko, hizlariek beren espezializazio arloetan duten esperientzia izango dute oinarri. Antolatzaileek akademikoen eta ikertzaileen eta ezagutza gizartean hedatzeko jarduerak egin nahi dituztenen eskura jarri nahi dituzte arlo honetan efektiboak diren teknikak eta prozedurak.

Gero eta garrantzi handiagoa dute kultura zientifikoa eta ikerketetako emaitzak gizartean hedatzeko jarduerek, eta hori izan da, hain zuzen ere, ekimen honen abiapuntua. Herritarrek jarduera zientifikoaren ondoriozko informaziorako eskubidea dute, baliabideak non inbertitzen diren jakin behar dute, eta informazio hobea duen gizarte bat askeagoa da eta ez da hain erraz manipulatzen. Hori dela eta, ikerketa proiektuen deialdi askok emaitzak gizartean hedatu eta jakinarazteari buruzko atal bat dute dagoeneko. Ezagutza eta kultura zientifikoa hedatzea Unibertsitatearen eta ikerguneen funtzioetako bat da, gainera. Komunikazio zientifikoko zeregin horiek oro har ikertzaileen eta zehazki unibertsitate irakasleen lanetako bat dira dagoeneko.

Askotariko pertsonak izan daitezke ikastaro honen hartzaile: unibertsitateko ikasleak, irakasleak, hainbat arlotako profesionalak, ikertzaileak eta komunikazio zientifikoko edo kultura zientifikoaren unitateetako arduradunak.

Ikastaroa honako programa honi jarraikiz burutuko da, ezustekorik ezean:

Ekainak 27

09:00 – 09:15: Dokumentazioa ematea.

09:15 – 10:00: “El contexto de la divulgación de la ciencia”, Juan Ignacio Pérez Iglesias (UPV/EHU – Kultura Zientifikoko Katedraren zuzendaria).

10:00 – 10:45: “Lo importante no es la herramienta, es la estrategia”, Ignacio López Goñi (Nafarroako Unibertsitatea – Zientzien Museoaren zuzendaria).

10:45 – 11:30: “El proyecto de difusión de la actividad investigadora de la UPV/EHU”, Miren Bego Urrutia Barandika (UPV/EHU – Ikerketa gizartean hedatzeko zuzendaria).

11:30 – 12:00: Atsedenaldia.

12:00 – 14:00: “Cómo hacer un video científico”, Bienvenido León Anguiano (Nafarroako Unibertsitatea – Kazetaritza Zientifikoko irakaslea).

16:00 – 18:00: “Ilustración científica: mejora tu comunicación científica mediante el dibujo”, Vega Asensio Herrero (NorArte studio – Zientziara aplikatutako diseinu grafikoko eta ilustrazio zientifikoko irakaslea).

Ekainak 28

09:00 – 10:15: “La radio: tu ciencia en un minuto”, Susana Escudero Martín (Canal Sur Radio Televisión – El Radioscopio dibulgazio zientifikoko programaz arduratzen den kazetaria).

10:15 – 11:30: “Redes sociales para comunicar tu ciencia”, Uxune Martinez Mazaga (Euskampus – Euskampus Fundazioaren Kultura Zientifikoko eta Berrikuntzako Unitateko zientzia hedatzearen arduraduna).

11:30 – 12:00: Atsedenaldia.

12:00 – 14:00: “Disseminating science, cómo hacer un plan de comunicación de tu proyecto de investigación”, Lucas Sánchez Sampedro (Scienseed – Scienseed agentziaren sortzaileetako bat eta zuzendaria).

16:00 – 17:30: “Cómo la UCC de tu Universidad te ayuda a comunicar tu ciencia”, Elena del Rocio Lázaro Real (Kordobako Unibertsitatea eta EUEB – Kordobako Unibertsitateko Kultura Zientifikoko eta Berrikuntzako Unitateko koordinatzailea eta EUEBren Red Divulgako koordinatzailea).

17:30 – 18:00: Laburpena.

Informazio gehiago jasotzeko eta matrikula egiteko, jo UPV/EHUren udako ikastaroen webgunera. Matrikula maiatzaren 31 baino lehen egiten dutenek prezio murriztua izango dute.

Los orígenes de casi todo (UPV/EHUko Udako Ikastaroa)
2019-07-08 09:00 - 2019-07-10 13:30 | Palacio Miramar, Paseo Miraconcha, 48, Donostia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Hainbat urtetako tradizio bati jarraituz, Ikerbasque-Zientziarako Euskal Fundazioaren eta UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedraren arduradunek UPV/EHUren Udako Ikastaroetan emateko beste ikastaro bat proposatu dute.

“Los orígenes de casi todo” izenburupean, gizakien ingurua eta egoera sozialak eta kulturalak konfiguratzen dituzten zenbait errealitate natural eta gure espeziaren hainbat ezaugarri jorratuko dira. Uztailaren 8tik 10era izango da ikastaroa, Donostian.

Gizadiaren jatorriari eta gizakia gaurdaino garatu den inguruneari buruzko ikerketa giza pultsio baten ondorio da, gure espeziearen bilakaeraren lekukotasun idatzia dugunetik azaleratu den pultsioa. Jatorriaren ikerketan sartzen dira Unibertsoa eta haren zeinuak, bizitza eta haren agerbideak, gizakia eta haren atributu benetakoenak, eta gure zibilizazioaren oinarriak. Garai guztietako pentsalarien jakin-mina piztu duten gaiak dira, erlijio kredoen muina osatzen dutenak, sistema filosofikoen euskarriak, eta, beharbada ez oso modu kontzientean, gogoetara bultzatzen dutenak gutako bakoitza gure izateari eta haren zirkunstantziei buruz.

Jakina, 12 orduko ikastaro batean ezin daitezke aztertu gure errealitate materialaren jatorriari eta gure izaerari berari buruzko gai posible guztiak. Dena dela, berrikusi egin daitezke gugan gehien eragiten duten edo, gutxienez, agerikoenak diren gaiak. Eta horixe da hain justu ikastaro honetan proposatzen duguna.

Begien bistakoena den horretatik abiatuko dugu jatorriaren azterketa: Unibertsoa, bere horretan. Kimikarekin jarraituko dugu: nola erreakzionatzen duten materiaren oinarrizko osagaiek forma molekular askotarikoak sortzeko. Gero, Eguzki Sistemari eta gure planetari erreparatuko diegu, eta ondoren, bizitzaren jatorriari eta haren modalitate guztiei. Jarraian, gizakiaren txanda izango da: alde batetik, haren jatorri ebolutiboa; bestetik, gure espeziearen ezaugarri behinenak: hizkuntza, pentsamendu sinbolikoa, artea eta etika. Amaitzeko, hirien sorrera aztertuko dugu, giza zibilizazioaren oinarriak ezarri dituzten bizikidetza unitateak.

Ezustekorik ez bada, ikastaroa honako programa honi jarraikiz burutuko da:

Uztailak 8

09:00 – 09:15: Dokumentazioa ematea.

09:15 – 10:05: “Presentación: La vida, el universo y todo lo demás“- Fernando Cossío Mora (Ikerbasque –UPV/EHU).

10:15 – 11:05: “El Universo”- Pilar Hernández Gamazo (IFIC -Valentziako Unibertsitatea).

11:05 – 11:35: Atsedenaldia

11:35 – 12:25: “La química“ – Fernando Cossío Mora (Ikerbasque –UPV/EHU).

12:35 – 13:25: “El Sistema Solar“ – Itziar Garate López (Zientzia Planetarien Taldea-UPV/EHU).

Uztailak 9

09:15 – 10:05: “La vida“ – Carlos Briones Llorente (CSIC-INTA).

10:15 – 11:05: “Los continentes“ – Arturo Apraiz Atutxa (UPV/EHU-Zientzia eta Teknologia Fakultatea).

11:05 – 11:35: Atsedenaldia.

11:35 – 12:25: “Los animales” – Miren Bego Urrutia Barandika (UPV/EHU-Zientzia eta Teknologia Fakultatea).

12:35 – 13:25: “El ser humano“ – María Martinón Torres (CENIEH)

Uztailak 10

09:15 – 10:05: “El contexto de la divulgación de la ciencia” – Juan Ignacio Pérez Iglesias (UPV/EHU – Kultura Zientifikoko Katedra).

10:15 – 11:05: “El pensamiento simbólico” – Xurxo Mariño Alfonso (Coruñako Unibertsitatea).

11:05 – 11:35: Atsedenaldia.

11:35 – 12:25: “El lenguaje” – Itziar Laka Mugarza (UPV/EHU-Gogo Elebiduna).

12:35 – 13:25: “Las ciudades“ – Manuel Rojo Guerra (Valladolideko Unibertsitatea – Historiaurrea).

Informazio gehiago jasotzeko eta matrikula egiteko, jo UPV/EHUren udako ikastaroen webgunera. Matrikula maiatzaren 31 baino lehen egiten dutenek prezio murriztua izango dute.

Bizkaia Zientzia Plaza 2019: zientziarekin hitzordua irailaren 18tik 25era
2019-09-18 00:00 - 2019-09-25 23:59 | Bidebarrieta Liburutegia , Euskalduna Jauregia, Bizkaia Aretoa, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zientziarekin hitzordua dugu irailaren 18tik 25era Bizkaia Zientzia Plaza jaialdiaren edizio berri bati esker. Hirugarren urtez zientziak ateak irekiko ditu Bizkaia Zientzia Plaza ekimenaren bidez, adin guztientzako aproposa den zientzia-dibulgazioko jaialdi handienaren eskutik.

Bilboko Euskalduna Jauregian, UPV/EHUko Bizkaia Aretoan eta Bidebarrieta Liburutegian zortzi egunez bost ekitaldi nagusietako programak gauzatuko dira hainbat erregistro eta formatu erabiliz: hitzaldiak, ikuskizunak, elkarrizketak, proiekzioak, tailerrak, e.a. Bidebarrieta Liburutegiak emango dio hasiera Bizkaia Zientzia Plazari, Leonardo Torres Quevedo ingeniari eta asmatzaile ikusgarriari buruzko hitzaldi batekin eta hortik aurrera, besteak beste, zientzia eta umorea uztartzen duten bakarrizketak edota Naukas Bilbao dibulgazio saio erraldoiaren bederatzigarren edizioa izango dira Euskalduna Jauregian.

Ekitaldien zerrenda:

Bidebarrieta Zientifikoa (irailaren 18an, Bidebarrieta Liburutegian): Torres Quevedo ingeniariaren katamarana eta bestelako asmakizunen 100 urteko historiari buruzko hitzaldia.

Ciencia Show (irailaren 19an, Euskalduna Jauregian): Bakarrizketa zientifikoen lehiaketa Bigarren Hezkuntzako ikasleentzat.

Naukas Pro (irailaren 19an, Euskalduna Jauregian): Ikerketa-zentroetatik adin guztietako jendearengana eramango da zientzia ikertzaileen lana ezagutarazteko asmoz.

Naukas Bilbao (irailaren 20an eta 21ean, Euskalduna Jauregian): Zientzia-dibulgazioko ikuskizun itzela, zeinean 60tik gora hizlarik modu informal eta ausartaren bidez askotariko jakintzagai zientifikoekiko jakin-mina kutsatuko dioten jendeari.

Naukas Kids (irailaren 22an, Bizkaia Aretoan): Zientziarik hurbilena eta atsegingarriena gazte eta haurrentzat tailer, mintzaldi eta ikuskizunen eskutik.

Bidebarrieta Zientifikoa (irailaren 25ean, Bidebarrieta Liburutegian): Plastikotasuna nahieran, burmuinak salbatzeko B plana hitzaldiarekin agur esango zaio jaialdiari.

Dibulgatzailerik onenak zuzenean entzuteko, ikerketa-zentroetan egiten den lana ezagutzeko eta zientzia dibertigarri eta berrienaz gozatzeko aukera paregabea eskainiko du Bizkaia Zientzia Plazak.

Ekitaldia –horrelako lehena Estatuan– UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatzen du, Bizkaiko Foru Aldundia eta Euskampus Fundazioaren laguntzarekin. Euskalduna Jauregian antolatutako saioak EiTBko Kosmos webgunean zuzenean jarraitu ahal izango dira. Hitzaldi eta jardueretarako sarrera doakoa da.

Bizkaia Zientzia Plazari buruzko informazio guztia eskuragarri dago bzp.eus webgunean.

Torres Quevedo ingeniariaren katamarana eta bestelako asmakizunen 100 urteko historia
2019-09-18 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Duela ehun urte Bilbon izandako gertakari nabarmenen protagonista izan zen Leonardo Torres Quevedo ingeniaria (1852-1939). Alde batetik, Euskalduna ontziolan eraikitako lehen katamaran modernoa, “Binave” izenekoa, probatu zuen Bilboko itsasadarrean. Bestetik, “Hispania” globo gidatu transatlantikoaren proiektua aurkeztu zuen Arriaga Antzokian, aeronautikaren arloan egindako bere azken lana.

Jatorri euskalduneko ingeniariaren beste lorpen handietako bat “aritmometro elektromekanikoa” izan zen, egungo zentzuarekin historiako lehen ordenagailutzat hartu daitekeena eta Material Zientifikoaren Erakusketan aurkeztu zena.

Proiektu hauei guztiei esker, besteren artean, bere garaiko asmatzaile miresgarriena bezala izendatu zuten 1930ean. Zientziaren eta teknikaren historia unibertsalean pertsonaia garrantzitsua dela esan daiteke, hortaz.

Hala, Madrilgo Complutense Unibertsitateko irakaslea den Francisco A. Gonzalez Redondok ingeniari entzutetsu honen obrak aztertuko ditu, “Leonardo Torres Quevedo Bilbon, 1919-2019: Nautika, Aeronautika eta Konputazioa” izeneko hitzaldian. Hitzordua datorren irailaren 18an izango da, arratsaldeko 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian (Bidebarrieta kalea, 4) eta Bizkaia Zientzia Plaza (BZP) ekitaldiari hasiera emango dio.

Francisco A. Gonzalez Redondo, Matematika, Gizarte eta Zientzia Esperimentalen Didaktika sailean, eta Leonardo Torres Quevedo asmatzaile ospetsuaren figuran aditua. Quevedoren biografia eta hainbat artikulu idazteaz gain, ingeniariaren inguruko kongresuak eta erakusketak ere antolatu ditu Francisco A. Gonzalez Redondok.

2. irudia: Irailaren 18an, Bizkaia Zientzia Plaza ekimenari hasiera emanez, Bidebarrieta Liburutegian Francisco Gonzalez Redondo irakasleak Leonardo Torres Quevedo ingeniari eta asmatzaileari buruzko hitzaldia eskainiko du.

Zientziaren inguruko ekitaldi erraldoi honen parte izateaz gain, “Bidebarrieta Zientifikoa” zikloaren baitan dago kokatuta hitzaldia; hain zuzen ere, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak hilero antolatzen duten zikloan.

Sarrera doakoa izango da aretoa bete arte, baina sartu ahal izateko gonbidapenak jasotzea beharrezkoa izango da. Irailaren 13tik 18ra jaso ahal izango dira gonbidapenak liburutegian bertan, astelehenetik ostiralera 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 19:00etara.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldiak streaming bidez ikusi ahal izango dute KulturguneaTBren bitartez.

Plastikotasuna nahieran, burmuinak salbatzeko B plana
2019-09-25 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Burmuinak egokitzeko duen ahalmena neurozientziaren misterio handietako bat da, baina medikuntzako profesionalentzako ere esperantzarako ate bat zabaltzen du. Osasun eta zientziaren arloan garrantzi handiko eremu bat denez, mundu osoko ikertzaileak burmuinaren plastikotasuna baliatzen hasiak dira dagoeneko, gaixotasunak tratatzeko nahiz pazienteen bizitza hobetzeko.

Antonio Martinez Ron kazetari eta zientzia-dibulgatzailea gai honen inguruan lanean dabil, eta “Vida Extra” izeneko dokumentala ekoizten ari da azken bost urteotan. Bizkaia Zientzia Plaza (BZP) jaialdiari amaiera bikaina emango dio Martinez Ron kazetariak datorren irailaren 25ean, arratsaldeko 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian burmuinaren malgutasuna aztertuz “Plastikotasuna nahieran, burmuinak salbatzeko B plana” hitzaldian.

Hitzaldia, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak hilero pil-pilean dauden zientzia-gaiak zabaltzeko antolatzen duten “Bidebarrieta Zientifikoa” zikloaren parte da.

Sarrera doakoa izango da aretoa bete arte, baina bertara sartu ahal izateko gonbidapenak jasotzea beharrezkoa izango da. Gonbidapenak irailaren 20tik irailaren 25era jaso ahal izango dira liburutegian bertan, astelehenetik ostiralera 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 20:00etara.

Ikertzaileen Europako Gaua
2019-09-27 18:00 - 2019-09-28 20:15 | Centro Municipal de Deusto, Lehendakari Agirre, 42, BIlbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Bilboko Udalaren Kultura Sailak Ikertzaileen Europako Gaua antolatu du, Euskal Herrian hirugarren aldiz. Zientziaren dibulgazioa du xede ekimen honek, eta aldi berean Europako 300 hiri baino gehiagotan ospatzen da. Herritarrei ikerkuntza eta haren protagonistak hurbiltzea da xede nagusia, herritarrek ikertzaileen berri eduki dezaten, hau da, jakin dezaten gizarteari zer onura ekartzen dioten eta zer eragin duten eguneroko bizitzan.

Bilbok, eta zehatzago Deustuko barrutiak, bat egiten du ospakizun honekin eta horretarako, jarduera batzuk programatu dituzte irailaren 27an eta 28an, Deustuko Udaltegian.

Programa:

Irailaren 27an

18:00-18:45“ZULO BELTZAK, INOIZ BAINO ARGIAGO” (euskaraz)Gure unibertsoa zulo beltzez josia dagoela esan ohi da. Baina zer dakigu haien inguruan? Ziur al gaude existitzen direla? Edo teoria hutsak besterik ez dira? Gainera, benetan al dira beltzak? Horrelako eta antzeko galderei erantzuna ematen saiatuko gara hitzaldi honetan.

Joanes LizarragaEHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Fisika Teorikoa eta Zientziaren Historia Saileko irakaslea.

18:45-19:30“HISTORIA AMBIENTAL DE LA RÍA DE BILBAO DURANTE EL ANTROPOCENO”Antropozenoa kontzeptu oso eraginkorra da azaltzeko nola ari den gizateria Lur planetaren funtzionamendua aldarazten. Azken 160 urteotan, Bilboko Itsasadarrak aldaketa handia jasan du. Haren erregistro geologikoak aukera ematen digu gizakiak eragindako eraldatze-prozesu hori nolakoa izan den ikustearren berreraikuntza bat egiteko.

Alejandro CearretaEHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Estatigrafia eta Paleontologia Saileko irakaslea.

19:30-20:15“LAS LEYES DEL GOL”Orain dela 22 urte, Roberto Carlosek historiako falta jaurtiketarik onenetako bat egin zuen, makurdura harrigarria emanez baloiaren ibilbideari. Hitzaldian, baloi jaurtiketa hori aztertuko dugu, ikusteko zer harreman estua daukaten fisikak eta futbolak. Horretarako, azalduko dugu zer eragin duten baloiaren ezaugarriek, aireak edo jokoan balioari jotzeko moduak.

Aitor BergaraEHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Materia Kondentsatuaren Fisika Saileko irakaslea.

Irailaren 28an

18:00-18:45“BATERIA ETA SUPERKONDENTSADOREEN IBILBIDE TEKNOLIGIKOA” (euskaraz)Hitzaldi honetan bateria eta superkondentsadorei buruzko oinarrizko sarrera bat egingo da, atalak zeintzuk diren azalduz, beraien deskribapenerako parametrorik garrantzitsuenak aipatuz eta teknologia ezberdinek izan duten bilakaera berrikusiz.

Eider GoikoleaEHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Kimika Analitikoa Saileko irakaslea.

18:45-19:30“BERRIKUNTZAREN MATEMATIKAK: FOURIER-ENGANDIK ETA BAYES-EN TEOREMATIK ERALDAKETA DIGITALERA ETA STARTUP-ETARA”Hitzaldi honek ikuspegi orokor bat emateko asmoa izango du eta eguneroko bizitzako adibide batzuk erabiliko ditu horretarako, startup bat sortzeak eta zientziazko metodoaren bidezko berrikuntzak elkarren artean duten analogian oinarrituz. Guztia ere mundu interkonektatu eta global batean.

Dae-Jin LeeBCAM-eko (Basque Center for Applied Mathematics) ikertzailea.

19:30-20:15“LO QUE LA BALLENA NO VE”Munduko ugaztunik handienaren begia aztertu gabe zegoen oraindik, eta, hura aztertuta, gauza asko ikasi ditugu haren ikusteko ahalmenaren gainean. Balea bat (rorcual arrunta) Sopelako hondartzara etorri zen hiltzera 2019ko otsailean, eta haren neuronak kultibatu eta xehetasun handiarekin aztertzeko aukera izan dugu hala, eta haren begiaren optika aztertzeko. Azterlan horren emaitzarik esanguratsuenei esker jakin dugu zer ez duen ikusten baleak.

Elena VecinoEuskal Herriko Unibertsitateko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Biologia Zelular eta Histologia Saileko irakaslea.

"Einstein, Eddington eta eguzki eklipse bat" hitzaldia Donostian
2019-09-30 18:30 - 20:00 | Victoria Eugenia Antzokia, República Argentina, 2, Donostia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Duela ehun urte, Lehen Mundu Gerra amaitzean hain justu, Albert Einsteinen Erlatibitate Orokorraren Teoriak bere lehenengo konfirmazio esperimentala izan zuen, Arthur Stanley Eddington astronomo britainiarraren eskutik. Eguzki eklipse batean egin zituen behaketa batzuen bidez izan zen. Eddingtonek Einsteinen eskuizkribua jaso zuen, idatziak etsaien lerroa igaro ondoren, eta, alemaniar fisikariarentzat zorionez, idatziak zioena ulertu eta haren garrantziaz jabetu zen munduko pertsona bakarrenetarikoa izan zen. Eddington komunikatzaile aparta ere izan zen, eta bera arduratu zen nagusiki Einsteinen lana herrialde ingeles hiztunetan ezagutarazteaz.

Einstein, Eddington eta eklipse horren historia kontatuko du Jocelyn Bell Burnell astrofisikariak irailaren 30ean, Victoria Eugenia Antzokian arratsaldeko 18:30etan. Besteak beste, Eddingtonek zer aurkitu zuen eta nola erantzun zuen munduak azalduko du astrofisikariak, Passion for Knowledge jaialdiaren baitan.

Bi Nobel saridun Bilbon
2019-10-03 19:00 - 20:30 | Museo Guggenheim, Avenida Abandoibarra, 2, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Passion for Knowledge (P4K) 2019 jaialdiko programaren jardueren artean, urriaren 3an, arratsaldeko 7etan, ostegunean, herritarrentzako dibulgaziozko bi hitzaldi antolatu ditu DIPCk Bilboko Guggenheim Museoan, Albert Fert eta Barry Barish Nobel saridunen eskutik. Hitzaldiak doakoak dira baina parte hartzeko jaialdiaren webgunean izena ematea eta lekua gordetzea gomendatzen da: p4k.dipc.org

Albert Fert

Oinarrizko fisika, teknologien oinarria informazioaren aroan

Bere hitzaldian, fisikari frantsesak, oinarrizko fisikan eginiko urratsek eguneroko bizitzan erabiltzen ditugun informazioaren teknologien sorreran izan duten berebiziko garrantzia azalduko du. Hain zuzen ere, mundu digitalaren sorrerari mesede ikaragarria egin zion disko zurrunetan informazioa gordetzeko dentsitatea izugarri handitzeak (x 1000), fenomeno berri baten aurkikuntzaren ondoren: magnetoerresistentzia erraldoia (GMR).

Irudia: Albert Fert

Albert Fert-ek, magnetoerresistentzia erraldoiaren aurkikuntzagatik irabazi zuen Fisikako Nobel Saria 2007an. Matematikan eta fisikan graduatu zen Frantziako École Normale Supérieure-n. 1970ean, doktoregoa amaitu zuen Université Paris-Sud-en, non katedradun gisa diharduen 1976az geroztik. 1995ean Unité Mixte de Physique CNRS/Thales sortu zuen ikertzaileetako bat izan zen.

Barry Barish

Einsteinengandik uhin grabitazionaletara

Gutako gehienok grabitateari buruz Isaac Newtonen eskutik ikasi genuen, 1687an argitaratu zuen “Universal Gravity” lanean. Ondoren, Albert Einsteinek grabitatearen teoria berri bat sortu zuen, “Erlatibitate Orokorraren Teoria”, 1915ean. Hurrengo urtean, uhin grabitazionalen existentzia iragarri zuen, bere teoria berriaren ondorioz. Uhin grabitazionalen existentzia bilatzen jardun zuten ehun urteak deskribatuko ditu Barry Barishek, 100 urte geroago gure aurkikuntzara iristeko. Uhin grabitazionalek zientzia berri eta zirraragarri baterako ateak irekiko dituzte, gure unibertsoa aztertzeko modu guztiz berria baita.

Irudia: Barry Barish

Barry Barish Estatu Batuetako fisikari bat da, 2017ko Nobel saria jaso zuena, Rainer Weiss eta Kip Thorne-rekin batera, “LIGO detektagailuari eta grabitazio uhinen behaketari egindako ekarpen erabakigarriengatik”.

“Ilusioa eta Zientzia” hitzaldi-sorta
2019-10-16 19:00 - 2019-10-30 20:30 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zientzia Astearen aurreko asteetan, urriaren 15etik azaroaren 3ra, Euskal Herriko Unibertsitateak ilusioen mundua ardatz izango duen hitzaldi-sorta bat antolatu du. Neurobiologia, neurozientzia kognitiboa eta matematikak izango dira hitzaldien haria eta hauetan, bestelako ikuspuntu batetik, ilusio optiko eta sentsorialek zientziarekin duten harremana plazaratuko da. Horrela, hizkuntzaren ilusioak, ikusi edo sentitzen dugunari buruzko ilusio sentsorialak edota paradoxikoak diruditen buruketa geometriko jakin batzuk sortzen dituzten desilusioak plazaratuko dituzte hizlariek.Hitzaldiak Bizkaia Aretoko Oteiza egongelan izango dira eta arratsaldeko 19:00etan hasiko dira. Hitzaldietarako sarrera librea eta doakoa izango da, lekuak bete arte.

Programa

Urriaren 16an – “Las ilusiones del lenguaje” – Manuel Carreiras.

Manuel Carreiras, Ikerbasque ikertzailea Basque Center on Cognition, Brain and Language – UPV/EHUn, hizkuntzaren bidez ziriak sartu eta ilusioak sor daitezkeela erakutsiko du. Hitzaldian azalduko du nola argitu daitezkeen hizkuntzaren sekretuak ilusioen bidez.

Urriaren 22an – “Tu cerebro te engaña: un viaje desde la sensación hasta las ilusiones sensoriales” – Amanda Sierra.

Amanda Sierra, Ikerbasque ikertzailea Achucarro Basque Center for Neuroscience – UPV/EHUn, galdera zehatz batzuk erantzungo ditu: ikusi eta sentitzen dugun guztia benetakoa al da? Edo burmuinak gure inguruneaz egiten duen interpretazioaren menpe bizi al gara? Errealitatea eta pertzepzioa zertan, Neurobiologiaren ikuspuntutik errealitatea eta pertzepzioa zertan desberdintzen diren azalduko digu ikertzaileak.

Urriaren 30ean – “El chocolate infinito y otras des-ilusiones” – Pedro Alegría.

Pedro Alegría, UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea, Matematika Saileko kideak paradoxaren bat duten disekzio geometrikoei lotutako problema batzuen ibilbide historikoa azalduko du.

Sarrera

Hitzaldietarako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte.Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldia streaming bidez jarraitzeko aukera izango dute Kosmos EiTB bidez.

"Hezkuntza-frogak" jardunaldia Gasteizen
2019-10-18 09:00 - 13:00 | Centro de investigacion Micaela Portilla -UPV/EHU, Justo Vélez de Elorriaga, 1, Gasteiz
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Gasteizen egingo da lehenengo aldiz urriaren 18an Hezkuntza-frogak deritzon ekitaldia, hezkuntza arloko hainbat gai ebidentzia zientifikoaren ikuspegitik aztertzea xede duen jardunaldia. Euskadiko Eskola Kontseiluak eta UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatuta, UPV/EHUren Arabako hiriburuko Campusean kokatuta dagoen Micaela Portilla Ikerketa Zentroko Ekitaldi Aretoan egingo da.

Aurreko edizioetan Bilbo eta Donostia bisitatu ondoren, ekitaldiak laugarren edizioa beteko du aurten Euskadin, zenbait adituk jendaurrean hezkuntzarekin lotutako hainbat gai ikuspuntu zientifikotik azal ditzaten. Horretarako, hezkuntza arloko adituak izango ditu partaide.

Sarrera doakoa izango da lekuak bete arte, baina ekitaldian parte hartzeko, mezua bidali behar da huiseek@euskadi.eus helbidera, parte-hartzailearen izen-deiturak eta lantokia azalduz. Izena emateko epea urriaren 1ean irekiko da.

Hitzaldiak

Jardunaldia 9:00etatik 13:00etara bitartean egingo da eta, bost hitzaldiren bitartez, errendimendu akademikoa, ikasketa-metodoak eta hezkuntza-berrikuntza izango ditu aztergai, besteak beste. Mintegia Marta Ferrero Psikologiako doktoreak zuzenduko du. Jardunaldiaren barruan, 20 eta 30 minutu bitarteko bost hitzaldi antolatuko dira, hainbat hezkuntza-praktika egungo ebidentzia zientifikoaren arabera aztertzeko.

Hasteko, ekitaldia zuzentzen duen Marta Ferrero Psikologiako doktoreak irakasleen artean dauden hezkuntzari buruzko uste okerrak aztertuko ditu, hainbat hezkuntza-metodoren eraginkortasunari buruzko azterlanetan aurkitutako akatsak barne hartuz. Horren harira, egungo ikasgeletan oso zabalduta dauden bi metodoren “letra txikia zehatz-mehatz irakurtzea” izango da hitzaldi honen helburua: proiektuetan oinarritutako ikasketa, eta ikasketa berrietarako adimen anizkoitzen teorian inspiratutako esku-hartzeen aplikazioa.

Bestalde, Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean Ekonomian doktoratu zen María Gil adituak eskola lidergoaz eta ikasleen errendimendu akademikoaz hitz egingo du. Honen esanetan, hezkuntza-sistemako baliabideen eraginkortasuna gehitzea eta ikasleen errendimendu akademikoa hobetzea dira hezkuntza-agintarien lehentasunezko bi helburuak. Ahalegin horretan, ikastetxeetako liderrek eginkizun garrantzitsua dutela frogatzen saiatuko da.

Ondorengo aurkezpenean, USCn Irakasle-Ikasketetan diplomatu, UNEDen Filosofian eta Hezkuntza-Zientzietan lizentziatu eta USCn Didaktikan eta Berrikuntzan doktoratu den Fátima Garcíak eguneroko berriek hezkuntza arloko berritasunei buruz eragiten diguten albiste-bonbardaketa argitu eta, hizkuntzaren gaineko erabakiak hartzerakoan, historiaren ikuspegia erabat lagungarria izan daitekeela azalduko du.

Hainbat azterlan zientifikoren emaitzak tarteko dituen albiste-bonbardaketa horren aurrean, Miguel A. Vadillo Madrilgo Unibertsitate Autonomoko Oinarrizko Psikologia Saileko Cognition, Attention and Learning Lab deritzonaren zuzendariak argi eta garbi adierazi digu, zenbait kasutan, ondorengo emaitzek azterlan horiek ukatzen dituztela. Ildo horretan, hitzaldian, zientziak erakunde bezala duen funtzionamendua argituko du, zientziatik zer espero daitekeen eta zein epetan azalduz.

Azkenik, arretaren gaia aztertuko da, garrantzi handikoa baita eskola giroko ikasketarako. Charo Rueda Granadako Unibertsitateko Psikologia Esperimentaleko katedradunaren hitzaldian, zenbait ikerketa zientifikoren laguntzaz, umeen sare neuralak hezkuntza arloko esku-hartzeen bitartez hobetu ahal direla azalduko du.

Programa osatzeko antolatuko den mahai-inguruan, bertaratutakoek eta hizlariek ikuspuntuak partekatu eta zalantzak eta iritziak trukatzeko aukera izango dute.

Egitaraua

9:00 – 9:10: Sarrera

9:10 – 9:20: Aurkezpena

9:20 – 9:50: “Zenbait ikasketa metodoren letra txikia”, Marta Ferrero.

9:50 – 10:20: ”Eskola lidergoa eta ikasleen errendimendu akademikoa: gaiaren egoera “, María Gil

10:20 – 11:00: “Egungo hezkuntza-berrikuntza ikuspegi historikotik”, Fátima García

11:00 – 11:20: Atsedena

11:20 – 11:50: “Ikerketa batek zera dio…”, Miguel A. Vadillo

11:50 – 12:20: “Arreta: zer da eta nola hezi”, Charo Rueda

12:20 – 13:00: Mahai-ingurua

Izen-ematea

Sarrera doan, aretoaren edukiera bete arte, baina bertaratu nahi izanez gero izen-ematea gauzatu behar da urriaren 1etik aurrera, huiseek@euskadi.eus helbidera mezua bidaliz honako datuekin: izen-abizenak eta lantokia adieraziz.

Mugako elkarrizketak: zientzia, zinema eta efektu bisualak
2019-10-22 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zinematografoa zientziaren eskutik sortu zen, bitxikeria teknologiko bezala, eta denboraren poderioz, zazpigarren artea deritzon istorioak kontatzeko tresna ikusgarria bilakatu da. Azken hamarkadetako garapen zientifiko eta teknologikoa nahitaezkoa izan da egun ezagutzen dugun zinemara iristeko.

Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrietako Liburutegiak antolatu ohi duten hitzaldi-zikloari atxikitako “Mugako elkarrizketak” programak arteen eta zientzien arteko elkarrizketarako gunea sortzea du helburu. Horren harira, zinema bi diziplinen arteko bat-egitearen eredu bikaina da.

Horrela, urriaren 23an, Bilboko Bidebarrietako Liburutegian, “Zientzia, zinema eta efektu bisualak” izenburuko hitzaldi-solasaldia izango da efektu berezien nazioarteko zinemagintzako aitzindaria den Carolina Jiménezen eskutik. Gainera, azpimarratzekoa da Emmy sari bat irabazi berri duela Scanlinekin “Juego de tronos” telesaileko efektu bisualak sortzen egindako lanagatik. Honekin mintzatuko da UPV/EHUn irakasle dabilen Raúl Ibáñez, Kultura Zientifikoko Katedraren laguntzailea.

Hitzaldi honetan, zinemaren eta zientziaren arteko harremanak aztertuko dira, zientziak eta teknologiak zinemaren sorreran eta geroko garapenean izan zuten eginkizunetik hasi eta zinemak zientziari egindako ekarpenetaraino, zientziak filmetan duen irudia eta filmen zorroztasun zientifikoa ere aintzakotzat hartuz. Gainera, arreta berezia emango zaie zinemako efektu bereziei eta zientziak, teknologiak eta informatikak efektu horietan duten garrantziari.

Hizlaria

Carolina Jiménez García madrildarra aitzindaria da efektu berezien nazioarteko zinemagintzan eta haren lanbidea mundu gaztelaniadunean bistaratzeko ahaleginean. Horren erakusle da irabazi berri duen Emmy Saria, Scanlinekin “Juego de tronos” telesaileko efektu bisualak sortzen egindako lanagatik. Goi mailako arkitektura ikasi zuen arren, noranzkoa aldatu eta ordenagailu bidezko animazioan eta efektu bisual digitaletan murgildu zen. Egun, Kanadan bizi da eta Layout Artist bezala lan egiten du Scanline VFX konpainian. Ridley Scott, George Miller, Peter Jackson eta Tim Burtonen esanetara lan egin du, eta haren filmografian, Prometheus, El Hobbit, Star Trek Beyond, Tomb Rider, El planeta de los simios eta Terminator 6 filmak nabarmen daitezke, besteak beste.

Sarrerak

Hitzaldirako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapena eskuratu behar da liburutegian bertan. Gonbidapenak urriaren 18tik aurrera eska daitezke astelehenetik ostiralera, goizez zein arratsaldez, 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 20:00etara bitartean.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldia streaming bidez jarraitzeko aukera izango dute KulturguneaTB bidez.

2019-10-24 19:00 - 20:30 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Itsutasuna da desgaintasunaren lehen kausa mundu mailan. Hala ere datu hau ezezaguna da askorentzat, izan ere, kasu askotan gaixotasun honek bizitza normal antzeko bat gauzatzea gaitzen baitu. Baina itsutasuna ez dago sufrimendutik salbu pairatzen duenarentzako ezta haren familiarentzako eta, bestalde, kostu sozial handia du.

Erretinaren herentziazko distrofiek, 300 gene baino gehiagotan mutazioak dituzten eta gutxi gailetzen diren gaitz multzoa osatzen dute. Distrofia hauek dira, besteak beste, itsutasunaren jatorrietako bat eta ez badira maiztasun handikoak ere, 15.000 pertsonek estatuan eta bi milio gizakik munduan zehar jasaten dute itsu utziko dituen erretinaren prozesu neurodegeneratiboa.

Zientziaren ikuspegitik interes handikoa da ulertzea zelan 300 geneetan ematen diren mutazioek bat egiten duten ikusmena galtzera daraman prozesu bakarrean. Erronka honetatik harago, gaixotasunaren oinarri molekularren eta zelularren ezagupenak, ikusmenaren galera atzeratu dezakeen estrategiaren diseinua ahalbidetu lezake.

Enrique J. de la Rosa Biologian doktoreak eta CSICeko Ikerketa Biologikoen Zentroko Laboratorio 3D: Desarrollo, Diferenciación y Degeneración guneko arduradunak, Erretinaren herentziazko distrofiak: ezagutu zaindu ahal izateko hitzaldian erretinaren distrofian egindako lana azalduko du. Horrez gain, mundu mailan gaitz honen inguruan eman diren garapen teraupetikoak ezagutzera emango ditu. Erretina nerbio-sistema zentraleko parte izanik, erretinaren distrofiei aurre egiteko pausuek eragina izan dezakete prebalentzia handiago duten gaixostasun neurodegeneratiboetan, adibidez, Alzheimerren gaixotasunean.

Hitzaldia urriaren 24an izango da, arratsaldeko 19:00etan Bizkaia Aretoan eta Achucarro neurozientziako euskal ikerketa-zentroak antolatu du UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren, Eusko Jaurlaritzaren, Euskal Herriko Unibertsitatearen (UPV/EHU) eta EiTBren lankidetzaz.

Sarrera

Hitzaldia doakoa da eta sarrera librekoa baina aldez aurretik izena eman behar da forum@achucarro.org helbidera mezua bidaliz edo 94 601 81 35 telefonora deituz.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldia streaming bidez jarraitzeko aukera izango dute Kosmos EiTB kanalaren bidez.

Zientzia Astean… Jakinduriek mundue erreko dau!
2019-11-07 18:30 - 2019-11-09 20:30 | Bizkaia Aretoa (Bilbo), Tabakalera (Donostia), Bibat Museoa (Gasteiz), Bilbo, Donostia, Gasteiz
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Azaroaren 6tik 10era Euskal Herriko Unibertsitatearen eskutik XIX. Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren Astea izango dugu. Tailerrak, txangoak, erakusketak, hitzaldiak, ikuskizunak eta beste hainbat ekitaldiz osatuta egongo da egitaraua, non zientziaz gain, umorea, musika eta bertsolaritza ere izango dira protagonistak “Jakinduriek mundue erreko dau!” bertsozientzia ekitaldien bidez.Kike Amonarrizek gidatuko duen “Jakinduriek mundue erreko dau” ikuskizunaren hiru saio egingo dira Zientzia Astean: Bilbon bat, beste bat Donostian eta hirugarrena Gasteizen. Hiru zientzialarik gai bat hartu eta horren inguruko azalpen laburrak emango dituzte, hamar minutuko hitzaldi laburretan hainbat kontzeptu azalduta. Kike Amonarriz aurkezle eta soziolinguistaren laguntzaz bertsolariek informazioa deskodetu eta doinua eta errima jarriko dute ondoren, zientziaren gakoak bertsotan kantatzeko.

Egitaraua:

BILBOn: azaroaren 7a, 18:30etan, UPV/EHUko Bizkaia Aretoan.Bertsolariak: Uxue Alberdi eta Igor Elortza.Hizlariak:

Koldo Garcia (genetista): “Bakailaoa bere gene-saltsan.”

Inma Hernaez (ingeniaria): “Aizu, Robota, kantaidazu zeozer!”

Jon Larruskain (kirol zientzien arloko ikertzailea): “Futboleko lesioen lezioak.”

DONOSTIAn: azaroaren 8a, 19:00etan, Tabakaleran.Bertsolariak: Sustrai Colina eta Alaia Martin.Hizlariak:

Iker Badiola (biologoa): “Metastasia: superzelularen istorioa.”

Elena Lazkano (informatikaria): “Robot lagunak, lagun izatetik urrun oraindik!”

Josu Lopez-Gazpio (kimikaria): “Atera trapu zikinak!”

GASTEIZn: azaroaren 9a, 19:00etan, Bibat Museoan.Bertsolariak: Onintza Enbeita eta Julio Soto.Hizlariak:

Oskar Gonzalez (kimikaria): “Zure begiek mintzen naute.”

Bittor Rodriguez (nutrizionista): “Barazkiak jateko!”

Onintze Salazar (meteorologoa): “Eguraldiaren soinuak.”

Sarrera:

Ekitaldietako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte. Zatoz jakinduriaz eta bertsoz osatutako txapela janztera… eta ibili munduan!

Itsasoa, lurra eta zerua hizpide Ondarroan BertsoZientzia saioan
2019-11-13 18:30 - 20:00 | Bekoizini, Iparragirre kalea, 10, Ondarroa
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Bertsoak eta zientzia? Zientziarekiko interesa pizteko komunikazioa ezinbesteko tresna da eta lan horretan bidelagunak aurkitzea eta askotariko esparruak uztartzea beharrezkoa da. Uztarketa horren fruitua da azaroaren 13an, Ondarroako Beikozinin izango den ekitaldia: “Jakinduriek mundue erreko dau!” bertsozientzia emanaldia.

Kike Amonarrizek gidatuko duen “Jakinduriek mundue erreko dau” saioan, bi bertsolari eta hiru zientzialari izango dira oholtza gainean: alde batetik, Nerea Ibarzabal eta Jon Maia bertsolariak eta, bestetik, Eider Bilbao biologoa, Joanes Lizarraga kosmologoa eta Oier Suarez geologoa. Hamar minutuko hitzaldi laburretan itsasoa, lurra eta zerua izango dute hizpide zientzialariok. Eider Bilbaok itsasoa plastikoen gotorlekua zergatik bihurtu den azaldu du. Joanes Lizarragak zulo beltzetan ez gaitezen erori gida bat emango digu eta Oier Suarezek Lurraren bihotzeraino tunel bat zulatuko du.

Zientzia eta bertsolaritza, bertsolaritza eta zientzia izango ditugu bidelagun UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedra, Zientziaren Giltzak Elkartea, Ondarroako Udala eta Bertsutan bertso eskolaren eskutik “Jakinduriek mundue erreko dau” saioan azaroaren 13an. Sarrera librea eta doakoa da.

Zatoz bertso eta jakinduriez osatutako txapela janztera… eta ibili munduan!

Zientzia eta Gizartearen artean zubiak eraikiz. Zer egiten du zugatik zientziak?
2019-11-22 16:30 - 2019-11-23 13:30 | Tabakalera, Plaza de las cigarreras, 1, Donostia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Gizartea eta zientziaren arteko zubiak eraikitzeko asmoz Basque Center on Cognition, Brain and Language (BCBL) zentroak SOMMa-rekin batera, 100xCiencia.4 ekitaldia antolatu du azaroaren 22 eta 23an Donostiako Tabakaleran. “Zer egiten du zugatik zientziak?” izenburua duen ekitaldiak bi helburu nagusi ditu, zientzia gizartera hurbiltzea eta egunerokotasunean honen duen eragina erakustea.

Hainbat jardueraz osatuta egongo den ekitaldia sarrera librekoa eta doakoa izango da eta hurbiltzen den ororentzat ateak zabalik izango ditu. “Zer egiten du zugatik zientziak?” ekitaldia azaroaren 22an hasiko da 16:00etan eta azaroaren 23an, goizez, izango du jarraipena. Bertan hainbat arloetako 13 standak egongo dira, nanomedikuntza, neurozientzia, fisika, matematika, klima-aldaketa edota errealitate birtuala oinarri izango duten erakusleihoak. Horrez gain, 10 minutuko 18 hitzaldiak emango dira bi egunean zehar. Standak eta hitzaldiak hainbat ikerketa zentroko ikertzaileen eskutik gauzatuko dira eta erakutsiko hauen bidez jakitera emango dute zer-nolako inpaktua duen beraien ikerketak gizartean. Erakustaldiak, jarduera interaktiboak eta muntaia bisualez osatuko dute feria eta aproposa izango da ere familiarekin batera zientziaz gozatzeko.

Egitaraua:

2019ko azaroak 22, ostirala.

16:00-17:00 100xCiencia.4 irekiera ekitaldia

16:00-16:15 – Manuel Carreiras, BCBL zentroko zuzendariaren ongietorria.

16:15-16:30 – Luis Serrano, SOMMa-ko presidentea.

16:30-16:45 – Cristina Uriarte, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailburua.

16:45-17:00 – Pedro Duque, Espainiako Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitateen Ministroa (konfirmatzeke).

17:00-20:00 Standen azoka

17:00-20:00 Hitzaldiak

17:00-17:10 – BCBL, Neureclinic, ikerketa eta bikaintasun-zentro batek sustatutako Euskadiko lehen klinika.

17:10-17:20 – BCAM, Matematikak gizartearen zerbitzuan.

17:20-17:30 – IFIC, Berrikuntza fisikako ikerkuntza zentroan.

17:30-18:00 –Atsedena-

18:00-18:10 – CNIO, Telomeroen mozketak eragindako gaixotasunei zuzendutako terapia genikoa.

18:10-18:20 – CIC bioGUNE, Gaixotasun arraroentzako sendagaien garapena / Atlas Molecular Pharma.

18:20-18:30 – CRG, Txertoen aro berria.

19:00-19:10 – IN Alicante, Saguaren malkoetatik 600 milioi pertsonen begi lehorretara. AVX Pharma-ren historia

19:10-19:20 – BSC, ELEM Biotech: gizaki birtualen faktoria.

19:20-19:30 – IAA-CSIC, Espazioa esploratzetik teknologiaren transferentziara.

19:30-20:00 Hitzaldi laburren bukaera itxi arte.

2019ko azaroak 23, larunbata.

10:00-13:30 Standen azoka

10:00-13:30 Hitzaldiak

10:10-10:20 – IBEC, Lesio kronikoentzako apositu adimendunak.

10:20-10:30 – ICMAT, Adimen artifizialaren erabilerak, onurak eta arriskuak.

10:30-11:00 -Atsedena-

11:00-11:10 – ICMAB-CSIC, Nanomedikuntzarako liposomak.

11:10-11:20 – IFT-UAM-CSIC, IFT, Youtuber institutua.

11:20-11:30 – CRAG, Laborategitik mahaira, jaten dugun genomika.

11:30-12:00 -Atsedena-

12:00-12:10 – CIC biomaGUNE, Asparia Glycomics – oinarrizko zientziak eskainitako aukera komertziala.

12:10-12:20 – BC3, Poloetako Zulaketa Sakona eta milioi bat urteko izotzaren ikerketa.

12:20-12:30 – GEM-DCM2, Afrikako zientziaren garapena eta hezkuntza zientifikoa sustatzeko lankidetza.

12:30-13:00 -Atsedena-

13:00-13:10 – IFCA, Zerbitzu klimatikoen ko-garapena: zientziatik herritarrengana.

13:10-13:20 – CBGP (UPM-INIA), Laborategitik merkatura: nekazaritza jasangarria, landareen osasuna eta hobekuntza begetala.

13:30: Azoka eta 100xCiencia.4-ren amaiera

Sarrera:

“Zientzia eta Gizartearen artean zubiak eraikiz. Zer egiten du zugatik zientziak?” ekitaldia sarrera libre eta doakoa izango da, beraz ez da beharrezkoa izen-ematerik gauzatzea.

Geologia olerkari, miope eta despistatuentzat: Geologiak ere badu bere Fisika
2019-11-27 16:00 - 2019-11-28 19:30 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Geologiaz hitz egitean fosilak, mineralak edota arrokak soilik etortzen zaizkigu burura, baina fisikak ere lotura handia du geologiarekin. Izan ere, fisikaren oinarria giltzarri da ozeanoan nahiz lurrazaleko zenbait geologia-prozesu azaldu ahal izateko.

Geologia eta fisikaren arteko harremana mahai gainean jartzeko asmoz, azaroaren 27 eta 28an “Geologia olerkari, miope eta despistatuentzat: Geologiak ere badu bere Fisika” dibulgazio-jardunaldia egingo da. Ekitaldia Bilboko Bizkaia Aretoko Baroja aretoan egingo da.

Ekimen honen bigarren edizioa UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Prozesu Hidro/Ingurumenekoen Ikertaldeko (HGI) zenbait kidek antolatu dute, Bizkaiko Campuseko Errektoreordetza, Euskal Kostaldeko Munduko Geoparkea eta UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren laguntzarekin.

Hala, geologo, ikertzaile eta adituek, zenbait geologia-prozesuren oinarri fisikoak eta horiek lurrazalean uzten dituzten aztarnak azalduko dituzte. Lurrazaleko aztarnen ondorioz, arroketan ere ematen dira aldaketak eta horiek ere izango dituzte hizpide; hala nola, lurreko orbitan, eremu magnetikoan edota grabitatean izan daitezkeen aldaketak.

Gainera, ozeanoetako hondoak ikertzeko edota aztarna arkeologikoak dituzten sedimentuen adina ezagutzeko erabiltzen diren oinarri fisikodun teknikak erakutsiko dituzte. Horretaz gain, pelikuletan lurrikaren inguruan aurkezten diren egiak eta gezurrak aztertuko dituzte hizlariek.

Guztira, zortzi hitzaldi izango dira, eta jardunaldietarako sarbidea doakoa izango da lekuak bete arte. Nolanahi ere, aldez aurretik izena ematea komeni da formularioa bete eta j.geologiamiopes@gmail.com helbidera bidaliz.

Egitaraua:

Asteazkena, azaroaren 27a

16.00-16.15 Irekiera ekitaldia eta aurkezpena

16.15-17.00 “Urpeko oihartzunak: geologia-egituren irudiak”, Gemma Ercilla – CSICeko ikertzailea Itsasoaren Zientzien Institutuan (Bartzelona)

17.00-17.45 “Hiriko geotermia”, Iñigo Arrizabalaga – Telur Geotermia y Agua S.A.-ko Zuzendari Nagusia (Durango).

17.45-18.15 Etenaldia

18.15-19.00 “Betikotasuna hondar ale batean”, Miren del Val – Teknikaria lumineszentzia datazioaren laborategian, Giza Eboluzioari buruzko Ikerketa Zentro Nazionalean (CENIEH, Burgos).

19.00-19.30 “Lurrikarak pantaila handian: zenbait egi eta hainbat gezur”, Arturo Apraiz – UPV/EHUko Geodinamika saileko irakaslea

Osteguna, azaroaren 28a

16.00-16.45 “Iraganeko itsasaldien irakurketa gaur egungo arroketan”, Isabel Emma Quijada – Oviedoko Unibertsitateko Geologia saileko irakaslea

16.45-17.30 “Irakur dezagun poesia astronomikoa arroketan!”, Aitor Payros – UPV/EHUko Estratigrafia eta Paleontologia saileko irakaslea

17.30-18.00 Etenaldia

18.00-18.45 “Fisika, ingeniaritza eta etika hegaletako irristatzeen azterketan”, Antonio Casas – Zaragozako Unibertsitateko Lurraren Zientzien saileko irakaslea

18.45-19.30 “Lurreko eremu magnetikoa filmetako hondamendiez haratago: arroken kantu magnetikoa”, Juan José Villalaín – Burgoseko Unibertsitateko Fisika saileko irakaslea

Izen-ematea:

Jardunaldiak doakoak dira eta sarrera librea izango da lekuak bete arte. Hala ere, komenigarria da aldez aurretik izena ematea formularioa bete eta j.geologiamiopes@gmail.com helbidera bidaliz.

"Ibaizabal Itsasadarra zientziak eta teknologiak ikusita" erakusketa
2019-12-16 09:00 - 2020-02-29 21:00 | Estaciones de Metro Bilbao: Moyua, Indautxu y Portugalete, Bilbao y Portugalete
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Ibaizabal Itsasadarra zientziak eta teknologiak ikusita / La Ría del Nervión a vista de ciencia y tecnología erakusketa Moyuako metro-geltokian izango da abenduaren 16tik urtarrilaren 1era, ondoren Indautxuko geltokira joango da eta otsailean Portugaletekora. Itsasadarra eta bere inguru metropolitarra zientziaren eta teknologiaren begiez erakusten duten infografia bilduma batek osatzen du erakusketa. Ekimenak egunero begi-bistan ditugunak sakonago behatzeko aukera ematen du.

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Metro Bilbaok sustatutako ekimenak egunero begi-bistan ditugunak sakonago behatzeko aukera ematen du.

NorArte estudioak gauzatu ditu infografiak eta bakoitzak alor zehatz bat deskribatzen du. Hala, Bilboko itsasadarraren historia eta bilakaera, inguruko geologia, meatzaritzaren eragina eta itsasadarraren garraiobide papera, uraren kalitatearen hobekuntza, bizia zelan bueltatu den bertara, faunaren berreskurapena, planktona, flora eta hauen bilakaera Abran eta Metroaren eta itsasadarren arteko harremana.

Infografien edukia hainbat adituren laguntzarekin gauzatu da: UPV/EHUko Geodinamika, Estratigrafia eta Paleontologia, Landare Biologia eta Ekologia, eta baita Zoologia eta Animalien Zelulen Biologia sailetako ikertzaileak, AZTI Tecnaliakoak, Energiaren Euskal Erakundeko adituak (EEE), Bilbao Bizkaia Ur Partzuergoko ikertzaileak, Metro Bilbaoko ingeniariak, Bilboko Portuko adituak, Bizkaia Zubiko aholkulari teknikoak eta Ekoetxea Meatzaldea-Peñas Negraseko hezitzaileak.

Gabonetan Moyuako metro-geltokian ikusgai egongo den erakusketa hau, Kultura Zientifikoko Katedrak 2020. urtean betetzen duen hamargarren urteurrenaren lehen egitasmoa da eta haren ibilbidea ospatzeko proiektu zabala, gizarteari itsasadarrari buruz dakizkigun gauza interesgarriak ezagutzeko, eta, oro har, bizi garen ingurua hobeto ulertzeko aukera ematen baitio.

1969: Ilargira iritsi eta Internet asmatu genuen urtea
2019-12-18 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

1969. urteak iraganaren eta etorkizunaren arteko muga finkatu zuen. Urte hartan, lehendabiziko aldiz, lurraz kanpoko astro bat zapaldu zuen gizakiak: Ilargia. Une historikoa izan zen, zalantza izpirik gabe. Baina, hilabete batzuk geroago, gure mundua goitik behera aldarazi duen zerbait gertatu zen: Estatu Batuetako ingeniari talde batek fabrikatzaile desberdinetako bi ordenagailu harremanetan jartzea lortu zuen, Internet izango zenaren jatorria finkatuz. Gertakari honetaz ez zen inor ohartu momentu horretan, baina gizakia Ilargira iristea baino mugarri garrantzitsuagoa izan zen.

Javier Pedreira “Wicho”, A Coruñako Museo Zientifikoen Informatika arloko arduraduna eta Microsiervos blogeko zientzia-dibulgatzailea, zientzia eta teknologiaren zale amorratua da eta gure munduan iraultza eragin zuten bi une historiko horiek jarriko ditu mahai gainean.

Hartara, “1969: Ilargira iritsi eta Internet asmatu genuen urtea” izenburuko hitzaldiak 60ko hamarkadari dagozkion bi gertakari horien errepasoa egingo du abenduaren 18an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Ekitaldi hau Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak hilero ezagutza zientifikoa sustatu eta ezagutzera emateko antolatzen duten “Bidebarrieta Zientifikoa” zikloari atxikita dago.

Hitzaldi guztietarako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, abenduaren 13tik aurrera. Gonbidapenak goizez zein arratsaldez jaso daitezke, 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 20:00etara bitartean, astelehenetik ostiralera.

Hizlaria

Javier Pedreira, “Wicho” goitizenaz ezagunagoa, A Coruñako Museo Zientifikoen Informatika arloko arduraduna da duela ia 15 urtez geroztik, baita espainieraz gehien irakurtzen diren zientzia eta teknologiari buruzko blogen artean sailkatutako Microsiervos delakoaren sortzaileetako bat ere. Gainera, hainbat komunikabidetan lan egin ohi du. Pedreirak Naranjitoren urtean ekin zion ordenagailuen artean ibiltzeari eta InfoVia abiarazi baino lehen murgildu zen Interneten. Ordenagailuen, Interneten eta, oro har, teknologia eta zientziaren zale amorratua da “Wicho”.

Sarrera: librea, doakoa baina gonbidapenarekin

Hitzaldi guztietarako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, abenduaren 13tik aurrera. Gonbidapenak jasotzeko ordutegia 10:00etatik 14:00etara bitartekoa da goizez eta 16:00etatik 20:00etara bitartekoa arratsaldez, astelehenetik ostiralera.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldiak streaming bidez ikusi ahal izango dute KulturguneaTB bitartez.

Neandertalak eta cromagnonak: bi gizateria, bi patu
2020-01-15 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Ezohiko unea bizi dugu gizakion eboluzioari dagokionez. Hainbat giza-espezie bizi izan dira Lurrean ehunka mila urtez. Egun, ordea, Lurrean bizi den giza leinuko espezie bakarra gurea da (Homo sapiens).

Neandertalak ia milioi erdi urtez bizi izan ziren kontinente zaharrean. Ondoren, gure espezieak hartu zion lekukoa, Europara duela 45.000 urte eskas iritsi zenak. Bi espezie hauek Ekialde Hurbilean elkartu ziren, eta milaka urtez antzeko teknologiak erabili eta kultur ezaugarri bertsuak izan zituzten. Bien arrastoak aurki daitezke Euskal Herrian. Gaur egun, klima-aldaketa bezalako erronka garrantzitsuak ditugunean esku artean, ez dago soberan gogoratzea gizateria ez dagoela suntsipenetik salbu.

Asier Gómez Olivencia Giza Paleontologian doktoreak bi espezieen arteko antzekotasunak eta desberdintasunak aztertuko ditu “Neandertalak eta cromagnonak: bi gizateria, bi patu” hitzaldian, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrietako Liburutegiak hilabetero gaurkotasunezko gai zientifikoak dibulgatzeko antolatzen duten “Bidebarrieta Zientifikoa” zikloaren barruan. Saioa urtarrilaren 15ean izango da, 19:00etan, Bilboko Bidebarrietako Liburutegian. “Bidebarrieta Zientifikoa” zikloko hitzaldi hau, Kultura Zientifikoko Katedraren hamargarren urteurreneko lehenengo ekitaldia izango da, aurten 10 urteko ibilbidea betetzen baitu 2010.ean sortu zen erakundeak.

Hitzaldi guztietarako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, urtarrilaren 10etik aurrera. Gonbidapenak goizez zein arratsaldez jaso daitezke astelehenetik ostiralera, 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 20:00etara bitartean.

Hizlaria

Asier Gómez Olivencia Giza Paleontologiako doktorea eta garezur-osteko hezurduren analisian trebatutako aditua da. Ikertzaile ibili da Camdridgeko Unibertsitatean eta Frantziako Historia Naturalaren Museo Nazionalean. Ramón y Cajal programako ikertzailea da eta 2014an Ikerbasqueko ikertzaile gisa hasi zen lanean UPV/EHUko Estratigrafia eta Paleontologia Sailean. Ikertzaile eta taldeko buru gisa parte hartu du nazioarteko ikerketa-taldeetan. Egindako ikerketen artean, berariaz nabarmen daitezke Pleistozenoan Iberiar Penintsulan elur-oreinik ba ote zegoen zehaztea xede zuena edota, Kebarako (Israel) aztarnategiko arrasto fosiletatik abiatuta, neandertal baten toraxa 3Dan berregitea lortu zuena.

Sarrera: librea, doakoa baina gonbidapenarekin

Hitzaldi guztietarako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, urtarrilaren 10etik aurrera. Gonbidapenak jasotzeko ordutegia 10:00etatik 14:00etara bitartekoa da goizez eta 16:00etatik 20:00etara bitartekoa arratsaldez, astelehenetik ostiralera.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldiak streaming bidez ikusi ahal izango dute KulturguneaTB bitartez.

Energia… iluna?
2020-01-29 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Unibertsoaren etorkizuna aurresan dezakegu? Harrigarria ematen duen arren, baietz dirudi. Hala ere, aurresanen bidean “energia iluna” deritzogunaren efektuarekin topo egiten dugu. Uler dezakegu energia ilunaren efektu hori nondik datorren ala berau onartzea besterik ez dugu?

Galdera handien aurrean aurkitzen gara. Horien inguruan hausnartzeko eta erantzunak emateko asmoz, “Energia… iluna?” hitzaldia emango du Marcos Pellejero fisikariak, Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloan urtarrilaren 29an, 19:00etatik aurrera, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian. Marcos Pellejero Ibáñezek, Donostia International Physics Centerreko (DIPC) doktoretza ondoko ikertzaileak, Unibertsoa edo hutsunea bezalako gaiak jarriko ditu mahai gainean Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren baitan kokatutako hitzaldi honetan.

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak antolatzen dute zikloa eta saio hau Euskal Filmotekak, Donostia International Physics Center eta Donostiako Zinemaldiak antolatutako zinema- eta zientzia-zikloaren hirugarren edizioan barruan egingo da. Hala, 2020ko urtarriletik martxora bitartean zineaz eta zientziaz gozatzeko aukera izango da, zientzialari eta zientzialariekin batera. Otsailean Bidebarrieta Liburutegira bueltatuko da programa hau eta proiekzioak izango dira Bilboko Arte Ederren Museoan ere, gaurkotasuna duten gaietan sakontzeko.

Bidebarrieta Liburutegiak hartuko duen hitzaldi honetarako, hain zuzen ere, sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, urtarrilaren 24tik aurrera. Gonbidapenak goizez zein arratsaldez jaso daitezke astelehenetik ostiralera, 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 20:00etara bitartean.

Hizlaria

Marcos Pellejero Ibáñez doktoretza ondoko ikertzailea da Donostia International Physics Center-en (DIPC). Zaragozako Unibertsitatean fisikan lizentziatu zen eta, ondoren, Londresko Imperial Collegen ikasi zuen. Han, eredu kosmologiko estandarraren ordezko teorien ezagutzan sakondu zuen. Eskala kosmiko handienen egiturari buruzko doktoretza egin zuen Kanarietako Astrofisika Institutuan (IAC).

Sarrera: librea, doakoa baina gonbidapenarekin

Hitzaldi guztietarako sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, urtarrilaren 124tik aurrera. Gonbidapenak jasotzeko ordutegia 10:00etatik 14:00etara bitartekoa da goizez eta 16:00etatik 20:00etara bitartekoa arratsaldez, astelehenetik ostiralera.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldiak streaming bidez ikusi ahal izango dute KulturguneaTB bitartez.

Wuhango koronabirusa, zer dakigu orain arte?
2020-02-06 19:00 - 20:30 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Urtarrilaren hasieraz geroztik, Wuhango pneumonia izenaz ere ezagutzen den Wuhango koronabirusa nonahi agertzen da egunkarietan zein telebistako albistegietan. Etengabeko informazioa jasotzen dugu infektatu berriei buruz, sintomei buruz, prebentzio-neurriei buruz, balizko sendabideei buruz, heriotza-tasari buruz… Informazio-zurrunbilo honetan, zaila da birus horren inguruko errealitatea ezagutzea. Zeintzuk dira benetako sintomak? Kutsatzeko arriskuan gaude bertatik irten gabe ere?

Ignacio Lopez Goñi, Nafarroako Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko Mikrobiologia eta Parasitologia saileko ikertzailea, gai horiek argitzen saiatuko da, eta “Wuhaneko koronabirusa, zer dakigu orain arte?” izenburuko hitzaldian, orain arte ziurtasun osoz ezagutzen den guztiaz hitz egingo du.

EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren ekimenez antolatutako hitzaldia Bilboko Bizkaia Aretoko Mitxelena Gelan (Abandoibarra Etorbidea, 3) izango da ostegunean, otsailak 6, 19:00etatik aurrera. Sarrera librea eta doakoa izango da, lekuak bete arte.

Hitzaldia zuzenean ikusteko aukerarik ez dutenek streaming bidez jarraitzeko aukera izango dute Kosmos EiTB kanalaren bidez.

Hizlaria

Ignacio López Goñi Nafarroako Unibertsitateko Mikrobiologiako katedraduna eta Mikrobiologia eta Parasitologia Saileko ikertzailea da, baita Nafarroako Unibertsitateko Zientzia Museoko zuzendaria ere. Ikertzaile gisa, hainbat ikerketa-ildotan lan egiten du; besteak beste, patogenizitate bakterianoa edo birulentzia-faktoreen karakterizazio molekularra, txertoak, diagnostikorako teknika berrien garapena eta tipifikazio molekularra.

Gainera, Lopez Goñik gogor lan egiten du zientziaren dibulgazio eta komunikazioaren arloan.

"Balearen Begia" erakusketa
2020-02-11 08:00 - 2020-02-21 20:00 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

2019ko otsailean, balea bat lehorreratu zen Sopelako hondartzan (Bizkaia). Zere bat zen, balea urdinaren ostean egun dagoen bigarren zetazeo handiena, 16 metroko luzera eta 30 tonako pisua zuen. Euskal Herriko Unibertsitateko ikerketa-talde batek zetazeoak zuen begi bakarraren ezaugarriak aztertu zituen. Ikerketak, besteak beste, anatomia, morfologia eta erretina aztertu zituen. Ikerketak aditzera eman zuen baleek zuri-beltzean eta gardentasun gutxirekin ikusten dutela. Hala ere, ondorioztatu zuen oso garatuta dituztela argiaren intentsitatea detektatzen duten zelulak, eta, horri esker, egunez edo gauez den bereizteko gai direla.

«Balearen Begia» erakusketa ikerketa honetan ateratako argazkien bilduma da. EHUko Bizkaia Aretoko Chillida aretoan ikusi ahal izango da, otsailaren 10etik 21era, astelehenetik ostiralera.

16 irudiz osatua dagoen esposizioa, adin guztietako ikusleei zuzenduta dago eta ikusmen-urritasuna duten pertsonei egokituta dago. Argazkiekin batera, bi maketa aurkeztuko dira: balea baten maketa bat eta tamaina errealeko begi baten beste maketa bat. Horrez gain, balearen marrazki handi bat tamaina errealean eta balea lehorreratu zen hondartzan jasotako plastikoak ikusi ahalko dira. Bestalde, zereek igortzen dituzten soinuak ere entzuteko aukera egongo da.

Erakusketa osatzen duten irudiak mikroskopio mota desberdinekin eginak daude (fluoreszentziakoak, elektronikoak eta ekorketakoak), eta bisitariek azalpen-testuak izango dituzte eskura begiak eta haien gaixotasunak hobeto ezagutzeko edo argazkien estetikaz gozatzeko.

Ikastetxeetarako bisita gidatuak

Erakusketarako bisita librea da eta ordutegi jarraituan ikusi ahal izango da goizeko 8:00etatik arratsaldeko 20:00ak arte.

Bestalde, erakusketa ikusi nahi duten ikastetxeentzako bi bisita gidatu antolatu dira egunero. Bisita horiek goizez egingo dira eta Euskal Herriko Unibertsitateko Oftalmo-Biologia Esperimentaleko (GOBE) taldeko ikertzaileek egingo dituzte. Joan nahi duten eskola eta institutuek helbide elektroniko honetara idatziz egin behar dute eskaera: xandra.pereiro@gmail.com.

Gure Eguzki Sistema eta medikuntza, eboluzioaren teoriaren haritik, Darwinen Egunean
2020-02-12 19:00 - 21:00 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Darwinen Eguna 2007az geroztik antolatzen da Bizkaiko hiriburuan eta, egun, zientziazaleen egutegiko ezinbestekoa hitzordua da. Hamalau urte beteko ditu aurten ekitaldiak eta beste behin, Kultura Zientifikoko Katedrak eta Zirkulu Eszeptikoak, hautespen naturalaren bidezko eboluzioaren teoria taxutu zuen zientzialariaren jaiotzaren urteurrena ospatuko dute. Charles Darwin duela 211 urte jaio zen eta bere egunean, Eguzki Sistema eta eboluzioaren teoria eta medikuntza izango ditu ardatz 2020ko Darwinen Egunak.

Ekitaldia otsailaren 12an izango da, 19:00etatik aurrera. Bertan izango dira, alde batetik, Itziar Garate Lopez astrofisikaria, La Lagunako Unibertsitatean Fisikan lizentziatua eta Zientzia, Teknologia eta Behaketa Espazialean doktoratua UPV/EHUn. Bestalde, Luis Carlos Álvaro González neurologoa, Bilboko Basurtuko Ospitaleko medikua eta UPV/EHUko Neurozientzien Saileko irakaslea.

Itziar Garatek “Eguzki Sistemaren iragana, oraina eta etorkizuna” hitzaldia eskainiko du, Eguzki Sistemak ezkutuan dituen sekretuak argitzeko asmoz. Izan ere, sistema hau astroz osatutako familia konplexua da, non hainbat planeta, ilargi, asteroide eta kometa biraka dabiltzan apartekoa ez den izar arrunt baten inguruan. Horrez gain, hitzaldiak gure izar-auzoa nola sortu zen, ordutik hona zer aldatu den eta gaur egun norantz goazen ezagutzeko aukera ere emango du.

Medikuntza bestelako ikuspegi batetik aztertuko du Luis Carlos Álvarok “Eboluzioaren Teoria eta medikuntza: baterako bideak” hitzaldian. Arrazoi historikoen ondorioz, medikuntza eboluzioaren teoriari bizkarra emanez garatu dela azalduko du baina azken urteotan, biak bateratzeko egin diren proposamenak ere plazaratuko ditu. Proposamen hauek, mekanismo operatibo sinpleetan oinarritutako hurbilpenak ahalbidetzen dituzte, esaterako, honako gaitzak esplikatzeko: arazo degeneratiboak, patologia atxikiak dituen zahartzea, gaixotasun baskularrak, asaldura autoimmuneak edota hainbat infekzio eta migraina mota.

Ekitaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak hilabetero gaurkotasunezko gai zientifikoak ezagutzera emateko antolatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloan baitan dago.

Hizlariak

Itziar Garate Lopez La Lagunako Unibertsitatean Fisikan lizentziatu eta Zientzia, Teknologia eta Behaketa Espazialean doktoratu zen UPV/EHUn. Egun, Bilboko Ingeniaritza Eskolako (UPV/EHU) Fisika Aplikatua I Saileko irakaslea da eta unibertsitate bereko Zientzia Planetarioen Taldeko ikertzailea. Aurretik, doktoretza ondorengo ikertzailea izan zen Sorbonne Université-ko Centre National d’Études Spatiales delakoan. Lurraren antzekoak diren Artizarra eta Marte planeten dinamika atmosferikoa da ikertzaile honen ohiko jardunaren ardatz, bereziki Artizarreko poloetako zurrunbiloen sorrera eta bilakaera.

Luis Carlos Álvaro González Bilboko Basurtuko Ospitaleko mediku neurologoa eta UPV/EHUko Neurozientzien Saileko irakaslea da. Bere esparru klinikoari lotutako 100dik gora lan argitaratu ditu, dibulgazio liburu idatzi ditu, zuzentzaile-lanetan jardun du Estatuko zein nazioarteko aldizkari espezializatuetan eta argitalpen-batzorde ugariko kidea izan da. Bere esparruan egindako lanarengatik hainbat sari jaso ditu. Aipatzeko da, eboluzioaren teoria ingurune klinikoan ikertu eta aditua ez den publikoaren artean zabaltzen diharduela buru-belarri.

Gonbidapenak:

Darwin Eguneko sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, otsailaren 7tik aurrera. Gonbidapenak jasotzeko ordutegia 10:00etatik 14:00etara bitartekoa da goizez eta 16:00etatik 20:00etara bitartekoa arratsaldez, astelehenetik ostiralera.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldiak streaming bidez jarraitzeko aukera izango dute KulturguneaTBren bidez.

Zientziaren argitan, Eskoriatzan Jakinduriek mundue erreko dau!
2020-02-15 19:00 - 20:30 | Zaldibar antzokia, Santa Ana auzoa, 2, Eskoriatza
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Bigarren urtez jarraian, zientziaren dibulgazioa helburu duen zikloa antolatu du Eskoriatzako Udalak 2020ko otsailaren 12etik 18ra Zaldibar antzokian: Zientziaren argitan, egia ala gezurra? zikloa.

Ziklo honen helburua da jendeak egiazko eta kalitatezko informazio izatea, eragiten diguten gaiei buruz bereizten eta erabakitzen laguntzeko. Aurtengo programazioa askotarikoa eta osoa izango da: adituek zientziarekin zuzenean lotutako gaurkotasuneko gaiak jorratuko dituzten hitzaldiak, eta zientziaren eta dibertsioaren arteko zubiak egiten dituzten bi ikuskizun.

Otsailaren 12an, “Mikrobioak gure bizitzan: bakterioak, birusak, txertoak eta antibiotikoak” hitzaldia eskainiko du Ignacio López-Goñi mikrobiologoak. Otsailaren 14an Laura Morán sexologoak “Sexua, mitoak hausten” gaia aurkeztuko du eta otsailaren 18an, Bittor Rodriguez ikertzailea “Zer da elikadura osasungarriaren kontu hori?” galderari erantzuna emango dio.

Horrez gain, otsailaren 15ean, bertsozientzia emanaldiaren unea helduko da, Jakinduriek mundue erreko dau! saioarekin.

Itxuraz elkarren oso urruti dauden bi diziplinek, zientziak eta bertsolaritzak, lotura aurkituko dute ziklo honetan ohiko mugak gainditu eta jendartera iristeko. Ekitaldian 10 minutuko hiru hitzaldi egongo dira eta bertsolarien kantuak, guztiak Kike Amonarrizen gidaritzapean. Amonarriz izango baita gaiak proposatuko dizkienak bertsolariei.

Parte-hartzaileak eta gaiak

Bertsolariak: Uxue Alberdi eta Andoni Egaña.

Zientzialariak: Iker Badiola (Medikuntza eta Erizaintzako Fakultateko ikertzailea eta irakaslea). Eider Bilbao, (Plentziako Itsas Estazioko ikertzailea) eta Onintze Salazar ( Euskalmeteko meteorologoa).

Aurkezlea: Kike Amonarriz.

Gaiak: Serrano urdaiazpikoak jabugo bihurtzen (Iker Badiola); Itsasoa, plastikoen gotorlekua (Eider Bilbao) eta Aldapan gora (Onintze Salazar).

Sarrera

Sarrera doan da lekuak bete arte, baina eserleku kopurua dela eta, nahi duenak doako sarrera hartu ahal du aurretiaz Eskoriatzako kiroldegian.

Argi-tresnak: zientzia-fikziotik film molekularretara
2020-02-26 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Laser-izpiek aukera ugari eskaintzen dituzte gure egungo munduan, baina duela hamarkada gutxi sortu ziren. 1960an aurkitu zirenetik, laser-izpiak zientzia-fikziozko film eta serieen inspirazio izan dira, baina gerora garatutako teknika berriei esker, fantasia horietako batzuk gauzatu egin dira. Izan ere, oso erabilgarriak izan diren argi-tresna ahaltsuak sortu ahal izan dira biologian, medikuntzan, industrian, telekomunikazioetan edo oinarrizko ikerkuntzan.

“Argi-tresnak: zientzia-fikziotik film molekularretara” hitzaldiak laser-izpiek eskaintzen dituzten aplikazioetako batzuk deskribatuko ditu, eta denbora-tarte laburrean metatutako intentsitate handiko laser-iturrien ikuspegi berriak aztertuko ditu. Izan ere, azken hauek prozesu molekularrak filmatzeko aukera ematen dute, baita orain arte zientziarentzat esplora ezinak izan diren elektroien munduan barneratzeko ere.

Hitzaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrietako Liburutegiak bultzatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloaren barruan egingo da otsailaren 26an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrietako Liburutegian.

Nerea Zabala Fisikan doktorea izango da hizlaria eta laser-izpien gakoak argituko ditu saioan. Nerea Zabala Donostia International Physics Centerri (DIPC) atxikitako ikertzailea da eta UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea. Fundazio honek antolatu du urtarriletik martxora bitartean hitzaldi hau barne duen zinema eta zientziari buruzko zikloa. DIPCek Euskadiko Filmategiarekin eta Donostiako Zinemaldiarekin batera antolatu du ziklo honen hirugarren edizioa.

Hauxe da Kultura Zientifikoko Katedrak 2020an DIPCekin batera antolatu duen bigarren ekitaldia Bilbon. Saioa Euskal Filmotekak, Donostia International Physics Center eta Donostiako Zinemaldiak antolatutako zinema- eta zientzia-zikloaren hirugarren edizioan barruan egingo da. Hala, 2020ko urtarriletik martxora bitartean zineaz eta zientziaz gozatzeko aukera izango da, zientzialari eta zientzialariekin batera. Zinema eta zientziari buruzko zikloaren barruan, film-emanaldiak egiten dira astero Donostiako Tabakalera zentroan eta Bilboko Arte Ederren Museoan, gaurkotasunezko gaiak jorratzeko; hala nola, bizitzaren zentzua, robotika humanoidea, gaixotasun mentalak edo klima-aldaketa.

Hizlaria

Nerea Zabala Materialen Fisika Zentroari (CSIC-UPV/EHU zentro mistoa) eta Donostia International Physics Centerri (DIPC) atxikitako ikertzailea, Fisikan doktorea eta UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea da. Egun, argiak nanoeskalan duen portaera ikertzea du ohiko jardunaren ardatz, Nanofotonikaren Teoriari buruzko taldearen barruan.

Sarrera: librea, doakoa baina gonbidapenarekin

Bidebarrietako Liburutegian antolatuko den hitzaldi honetarako sarrera librea eta doakoa izango da lekuak bete arte, baina aurretik, gonbidapenak eskuratu behar dira liburutegian bertan, otsailaren 21etik aurrera. Gonbidapenak goizez zein arratsaldez jaso daitezke astelehenetik ostiralera, 10:00etatik 14:00etara eta 16:00etatik 20:00etara bitartean.

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldiak streaming bidez ikusi ahal izango dute KulturguneaTB bitartez.

“Por qué los girasoles se marchitan” liburuaren aurkezpena
2020-10-07 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Artearen eta kimikaren arteko erlazioa imajina dezakegun baino askoz estuagoa da. Ez da lehenengo aldia, eta ez da azkena izango, zientziaren eta artearen arteko harreman estuaz ari garela, bi diziplina horiek batzen dituen osagai zehatz bat azpimarratu nahi dugu, materialak. Izan ere, labar-pinturetatik hasi eta gaur egun arte sortutako artelanek izendatzaile komun bat dute, osagaien beharra. Elementu horiek, guztiek, bai historiaurrekoak bai gaur egunekoak, antzekotasun bat dute: taula periodikoan agertzen direla.

Beraz, artelanek, berdin du pinturak, eskulturak, beirateak edo Eiffel dorrearen gisako eraikuntzen estaldurak izatea, unibertso kimiko liluragarria ezkutatzen dute barruan, metalak erabiltzen dituztelako, hala nola kobrea, beruna, merkurioa, etab. Oskar Gonzalez Kimikako doktoreak “Por qué los girasoles se marchitan. Los elementos químicos en el arte” liburuan material artistiko ugarien erabilerak, funtzioak eta baita istorio popularrak erakusten dizkigu.

Hitzaldia zuzenean eta streamingez

Urriaren 7an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta liburutegian (Bidebarrieta kalea, 4), Gonzalezek bere liburua aurkeztuko du eta hitzaldi-solasaldi txiki bat izango da Javier San Martin kazetariarekin batera. Hitzaldia ikusteko bertara joan daiteke edo streaming bidez jarraitu KulturguneaTB kanalaren bidez. Ekitaldira joateko, sarrerak aldez aurretik online erreserbatu behar dira Bilbao Kulturaren bidez.

Oskar Gonzalez, EHUko Kimikako doktorea, unibertsitate horretako irakaslea da gaur egun Zientzia eta Teknologia Fakultatean eta Arte Ederren Fakultatean. Konbinazio horren ondorioz, zientziaren eta artearen arteko lotura ezagutarazteko interesa dauka.

Hitzaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatutako Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloaren barruan antolatu da. Sarrera doakoa da, baina beharrezkoa da gonbidapenak Internet bidez erreserbatzea.

Hizlariak

Oskar Gonzalez, Kimikan doktorea eta UPV/EHUko irakaslea, ibilbide luzeko dibulgatzailea da. Bere dibulgazio-artikuluak argitaratzen ditu, besteak beste, Cuaderno de Cultura Científica eta Zientzia Kaiera blogetan, #KimikArte atalean, eta Principia aldizkariaren eta Norteko Ferrokarrila eta Mecánica del Caracol bezalako irratsaioen ohiko kolaboratzailea da.

Javier San Martin, UPV/EHUn Zientziaren Gizarte Komunikazioan doktoratu zen. Ibilbide luzeko kazetaria da, bai komunikazioaren arloan bai kazetaritza zientifikoan. Doktoretzako Sari Bereziarekin doktoratu zen San Martin eta hainbat komunikabidetan lan egin du. Gaur egun, Radio Euskadiko albistegien editorea da.
