Bidebarrieta Zientifikoa | Garuneko plastikotasun mekanismoak
2025-12-10 19:00 - 20:00 (Europe/Madrid) | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gaztelania.

Streaming-a: Bai (KulturguneaTB).

Egoitza

Garuneko plastikotasuna garunak bere egitura, forma eta funtzioa aldatzeko duen berezko ahalmena da, esperientziari, ikaskuntza berriei edo garuneko kalte bati erantzunez. Prozesu horren barruan, seinale elektrikoetan eta kimikoetan oinarrituta dauden hainbat mekanismok hartzen dute parte informazioa kodifikatzeko, nerbio-sistema zentralaren egokitzapena eta berreskurapena errazten dutenak.

Garuneko gaitza duten pertsonekin egindako ikerkuntza eta esperientzia klinikoa garrantzitsua da, zientzialariak garun-plastikotasunean zerikusia duten prozesu naturalak bizkortzeko estrategia terapeutikoak identifikatzeko eta aplikatzeko.

Gai honetan sakontzeko, EHUko Biologia Zelularra eta Histologia Saileko irakasle den Gaskon Ibarretxe biologoak “Garuneko plastikotasun mekanismoak (Mecanismos de plasticidad cerebral)” izenburua duen hitzaldi-solasaldia eskainiko du abenduaren 10ean, asteazkena, 19:00etan, Bilboko Bidebarrietako Liburutegian.

Saioan zehar, garuneko plastikotasunean parte hartzen duten mekanismoen funtzionamendua azalduko du, hala nola neurogenesia, hau da, zelula ametatik neurona berriak sortzea, edo konektibitate neuronalen berrantolaketa. Estrategia terapeutiko berriek garuneko gaitza duten pertsona batzurengan eragindako hobekuntza azalduko du baita, esate baterako gertakari traumatiko bat jasan ondoren lortutako garun-funtzioaren hobekuntza.

Hitzaldi-solasaldi hau Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloaren barruan kokatzen da, EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bilboko Udaleko Kultura sailaren esku dagoen Bidebarrietako Liburutegiak bultzatzen dutena. Ekimena liburutegian bertan zein KulturguneaTB kanalean jarraitu ahal izango da, streaming bidez. Sarrera doan, edukiera bete arte.

Hizlaria

Gaskon Ibarretxe Bilbao Neurozientzian doktorea da Euskal Herriko Unibertsitatean. EHUko Medikuntza eta Erizaintzako fakultateko Zelulen Biologia eta Histologiako irakaslea da eta Signaling Lab ikerketa-taldeko kidea. Neurozientzian, zelulen biologian, histologian eta ama zelulen arloetan eta biologiaren garapenean hogei urtetik gorako esperientzia dauka.

Gaur egun, bere ikerketa-ildo nagusia zelula amen biologia da; bereziki, hortz-mamitik datozenak, hezur-ehunak, gihar-ehunak, nerbio-ehunak eta ehun baskularrak birsortzera bideratutako ingenieritza-prozesuetan erabil ote daitezkeen aztertzeko.

Zientziaren ertzetik | Nerabeen eta mugikorraren arteko harremana
2025-12-12 18:30 - 19:30 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Euskara

Streaming-a: Bai. Orain (EITB)

Egoitza

Azken urteotan, nerabezaroaren hasiera lehen telefono mugikor adimenduna izatearekin lotu da. Une horrek errealitatearen mundu paralelo baten antzera funtzionatzen duen ingurune digitalari atea irekitzen dio. Euskadin, 11 eta 12 urte bitarteko hiru nerabetik bik dute horrelako gailu bat, Euskal Herriko Unibertsitateko Weblearner ikerketa taldeak egindako lan baten arabera.

Mugikorrekin, tabletekin edota ordenagailuekin duten harremana teknologiatik haratago doa, eta dimentsio hirukoitza barnebiltzen du: emozionala, soziala eta identitarioa, eta erabiltzen hasten direnengan eragin zuzena du.

Kontu honi buruz hausnarketa egiteko, Eneko Tejada EHUko Weablearner taldeko ikertzaileak eta hezkuntza eta teknologian espezializatutako irakasleak “Nerabeen eta mugikorraren arteko harremana” izenburupeko hitzaldia eskainiko du. Hezkuntzatik eta zientziatik begiratuta aztertuko du Tejadak gailu mugikor hauen erabilerak duen eragina nerabeen ongizate emozionalean, euren buruaren irudikapenean eta gizarte-harremanen eraketan.

Honekin batera, ikastetxean zein etxean familiek, tutoreek eta irakasleek gailu mugikorren erabilera arduratsu, kritiko eta osasungarrian duten rola aztertuko du.

Hitzaldia euskaraz izango da eta Durangoko Bizenta Mogel Bibliotekan egingo da abenduaren 12an, ostirala, 18:30ean. Hitzaldi hau EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Durangoko Bibliotekak antolatzen duten Zientziaren Ertzetik dibulgazio zikloaren parte da. Beti bezala, sarrera doan izango da, edukiera bete arte. EITBren Orain kanalean ere jarraitu ahal izango da zuzenean, streaming bidez.

Hizlaria

Eneko Tejada Garitano Psikodidaktikan doktorea da Euskal Herriko Unibertsitatean eta Psikopedagogian lizentziatua Deustuko Unibertsitatean. EHUko Didaktika eta Eskola Antolakuntza saileko irakaslea da Hezkuntza Fakultatean, eta baita Teknologia, Ikaskuntza eta Hezkuntza Masterrean ere. Gainera, eCampus unibertsitateko kanpus birtuala zuzentzen du eta Weblearner ikerketa-taldearen kide da. Bere ikerketa-eremuak teknopedagogiarekin, hezkuntza-berrikuntzarekin, eta ziberbizikidetzarekin du zerikusia.

Zientziaren Ertzetik | Ekimen kolektiboen eragina osasunean
2026-01-09 18:30 - 19:30 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Euskara.

Streaming-a: Bai. Orain (EITB).

Egoitza

Prozesu kolektiboak gizarteen eta pertsonen bizitzaren erdigunean aurkitzen dira, eta funtsezko funtzioa betetzen dute gizarte-kohesioan, ahalduntzean eta ongizatean. Gizarte-taldeen biziraupena zein norbanakoaren bizi-kalitatea bermatzeko beharrezkoak diren fenomenoak dira.

Isolamenduaren, bakardadearen eta indibidualismoaren gorakadak markatutako testuinguru batean, batez ere mendebaldeko gizarteetan, ekimen kolektiboen bidezko emozioen partekatze sozialaren garrantzia nabarmendu dute hainbat ikerketek.

Gai honi buruz hausnartzeko, Psikologian doktore eta Bilboko Hezkuntza Fakultateko irakasle den Jon Zabalak “Ekimen kolektiboen eragina osasunean” hitzaldia emango du.

Saioan zehar, Zabalak ekimen kolektiboetan parte hartzearen eta gizarte-integrazioaren artean dagoen lotura aztertuko du, baita elkartze edo topaketa horiek pertsonen osasunean eta bizi-kalitatean dituzten ondorioak ere. Hori irudikatzeko, gure inguruko fenomeno kolektiboei buruzko hainbat ikerketen emaitzak aurkeztuko ditu. Besteak beste, bere doktore-tesiaren gaia aipatuko du bereziki, Korrika, euskararen aldeko ekimen erraldoia.

Hitzaldi-solasaldia Durangoko Bizenta Mogel Bibliotekan egingo da urtarrilaren 9an, ostirala, 18:30ean. Euskaraz izango da. Saioa EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Durangoko Liburutegiak antolatutako Zientziaren Ertzetik dibulgazio-zikloaren barruan kokatzen da. Sarrera librea da lekua bete arte eta streaming bidez jarraitu ahal izango da EiTBren Orain kanalaren bidez.

Hizlaria

Jon Zabala Arando Psikologian doktorea da Euskal Herriko Unibertsitatean eta Gizarte Hezkuntzan graduatua erakunde berean. Gaur egun bitarteko irakaslea da Bilboko Hezkuntza Fakultateko Psikologia Ebolutiboko eta Hezkuntzako Departamentuan. Era berean, gizarte-psikologian ikertzailea eta LOTUNEAK: Human Bonds for Change -orain arte, CCE. Kultura, Kognizioa eta Emozioa- ikerketa talde kontsolidatuko kidea da.

Bidebarrieta Zientifikoa | Kuantikaren misterioa ulertzeko gakoak
2026-01-21 19:00 - 20:00 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gaztelania.

Streaming-a: Bai. KulturguneaTB.

Egoitza

Fisika kuantikoak materiaren eta energiaren portaera aztertzen du partikula atomikoetan eta azpiatomikoetan. Begi hutsez ikusezinak izan arren, gure errealitatearen euskarri dira. Mundu mikroskopiko horretan agintzen duten legeek ez dute fisika klasikoan bezala funtzionatzen, ez diote eguneroko logikari erantzuten eta matematikaren bidez bakarrik deskriba daitezke.

Paradoxikoa izan daitekeen arren, probabilitatez eta ziurgabetasunez beteriko unibertso kuantiko honek zehaztasun handiko erremintak sortu ditu, hala nola laserra, erresonantzia magnetikoa edo zuntz optikoa. Gainera, partikula atomikoen eta azpiatomikoen kontrolak gaur imajinatu bakarrik ditzakegun teknologiak garatzeko bidea ireki dezake, material edo botika berrien diseinuan eta sorkuntzan aplikatu ahalko genituzkeenak.

Kuantikaren inguruko oinarrizko kontzeptu batzuk argitzeko asmoarekin, Aitor Bergara Euskal Herriko Unibertsitateko Fisika Kuantikako katedradun eta EHU Quantum Centerreko zuzendariak “Kuantikaren misterioa ulertzeko gakoak” hitzaldi-solasaldia eskainiko du datorren asteazkenean, urtarrilak 21, Bilboko Bidebarrietako Liburutegian.

Hitzaldian, Bergarak fisika kuantikoa benetan zer den azalduko du, zergatik dagoen hain puri-purian eta nola ari den eraldaketa teknologikoak bultzatzen konputazioa, sentsoreak edo komunikazioak bezalako arloetan. Berak laburbiltzen duen moduan, “mundua kuantikoa da; horri probetxua nola atera ari gara ikasten orain”.

“Kuantikaren misterioa ulertzeko gakoak” hitzaldi-solasaldia EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bilboko Udaleko Kultura sailaren mende dagoen Bidebarrietako Liburutegiak antolatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloaren parte da. Sarrera doan izango da, eserlekuak bete arte. Streaming bidez ere jarraitu ahal izango da, KulturguneaTB kanalaren bidez.

Hizlaria

Aitor Bergara Jauregui Fisika Kuantikoko katedraduna da Euskal Herriko Unibertsitatean, eta ikertzaile elkartua Donostia International Physics Centerren (DIPC) eta CSIC-EHUko Materialen Fisikako Zentroan (CFM).

Era berean, EHU Quantum Center zuzentzen du. Bertan, ekimen ugari garatzen dira teknologia kuantikoen ikerketan, prestakuntzan eta ezagutzaren transferentzian. 130 ikerketa-artikulu baino gehiago argitaratu ditu nazioarteko aldizkarietan, 13 doktore-tesi zuzendu ditu eta mintegi eta hitzaldi ugari eman ditu biltzar zientifikoetan eta unibertsitateetan.
