EHUko Kultura Zientifikoko Katedra

Erakusketa | Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea
2026-02-20 10:00 - 2026-04-24 19:30 (Europe/Madrid) | Arkeologia Museoa, Mallona galtzada, 2., Bilbo, Bizkaia, 48006
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Igelesa, euskara eta gaztelania.

Egoitza

Infografia ezinbesteko tresna da zientziaren komunikazioan. Informazio konplexua ulergarri egin dezake eta hori lortzeko hainbat elementu erabil ditzake: ilustrazioak, diagramak, mapak edo grafikoak, betiere era ulergarri batean baina zehaztasunari uko egin gabe. Arrazoi honengatik, ilustratzaile zientifikoaren lana funtsezkoa da begiratu batean ikusezinak diren prozesuak ulertzeko eta zientzia modu argi, bisual eta erakargarrian kontatzen laguntzeko.

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea erakusketa Bilbora bueltan dator mundu mailan ezagunenetakoa den zientziaren ilustratzaile honen lana erakusteko. Fernando G. Baptista Euskal Herriko Unibertsitatean Arte Ederretako lizentziaduna da eta National Geographic Magazine ospetsuan infografiako editore seniorra. EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Laboratorium Museoak antolatu dute jarduera hau Arkeologia Museoaren laguntzailarekin.

Erakusketak ilustratzailearen publikaziorik adierazgarrienak biltzen ditu. SND (Society for News Design) nazioarteko erakundeak munduko diseinatzailerik onena izendatu du bilbotarra, National Geographic Magazine aldizkarian egindako lanagatik eta bere sorkuntza-prozesuagatik: dokumentazioa eta ikerketa, hasierako zirriborroak eta azken emaitza.

Dibulgazio-aldizkari entzutetsuan egindako lanen artean, gerlari bikingoei buruzko azala edo lehen orrialdea ikusi ahal izango da (Vikingos, 2017ko martxoa), jatorriz Maurizio Irletakoak ziren dodo hegaztiei buruzko teoria berri bat ilustratzen duen seriea (La nueva apariencia del dodo, 2020ko uztaila), erromatarren talentu arkitektonikoaren adierazgarri handienetako baten eraikuntza-prozesuaren berreraiketa bisuala (La columna de Trajano, 2015eko apirila) edo historian zehar egin diren kupularik ospetsuenen eta handienen konparaketa grafikoa (Redefiniendo la cúpula, 2024ko otsaila).

Erakusketa otsailaren 20tik apirilaren 24an egongo da ikusgai Bilboko Zazpikaleetako Arkeologia Museoan, Mallona gelan, ordutegi honetan: asteartetik larunbatera, 10:00etatik 14:00etara / 16:00etatik 19:30era. Igandeak eta jaiegunak (goizez bakarrik), 10:30tik 14:00etara. Erakusketaren sarrera museoko sarrerarekin barne dago.

Egileari buruz

Fernando G. Baptista (Bilbo, 1965) Arte Ederretan lizentziatua da Euskal Herriko Unibertsitatean. Hainbat urtez ilustratzaile lanetan freelance aritu ondoren, El Correo egunkarian hasi zen lanean. 2007az geroztik, National Geographic Magazine aldizkariko langilea da, editore senior gisa. Bere ibilbidean 250 sari baino gehiago jaso ditu, horien artean Peter Sullivan sari ospetsua, infografia arloko sari nagusia, eta Emmy sarietarako bi izendapen.

Gaur egungo infografista garrantzitsuenetakotzat jotzen da, eta 2025ean SND (Society for News Design) erakundeak munduko diseinatzailerik onena izendatu du bere sarien 46. edizioan. Bere lana, beraz, erreferentea da informazioa bistaratzeko orduan.

Zientziaren Ertzetik | Auzoen diseinua, biztanleen osasunean faktore erabakigarria
2026-03-06 18:30 - 19:30 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gaztelania.

Streaming-a: Bai. Katedratik.

Egoitza

Ariketa fisikoaren gabezia norberaren hautatua da ala bizi garen kaleen diseinuaren ondorioa? Hiri-segurtasuna, argiztapena edo auzo bakoitzaren egoera sozioekonomikoa bezalako faktoreek “errezeta mediko” ikusezin baten moduan eragiten dute jarduera fisikoan, eta, horrenbestez, bertan diren osasunean.

Euskal Herriko Unibertsitateko Erizaintza eta Osasun Publikoko ikerketa-taldeak bultzatutako herritarren zientziako proiektu batek erakutsi du auzoak nola diseinatzen diren funtsezkoa dela bertako bizilagunen osasunerako, eguneroko ohiturak baldintzatzen baititu, hala nola oinez ibiltzea edo ariketa fisikoa egitea.

Osasun komunitarioari lotutako proiektu hau jakinarazterko, Leyre Gravina, ekimenaren koordinatzaileak eta EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko irakasleak “El diseño de los barrios, factor determinante en la salud de sus habitantes” (Auzoen diseinua, biztanleen osasunaren faktore erabakigarria) izeneko hitzaldi-solasaldia eskainiko du martxoaren 6an, ostiralean, Durangoko Bizenta Mogel Bibliotekan.

Hitzaldian, Gravinak azalduko du Bilboko hiru auzotako –Deustu, Uribarri eta San Frantzisko- berrogeita hamar bat bizilagunek nola hartu zuten ikertzaile rola, bost asteko epean argazkien bidez beren inguruko oztopoak eta baliabideak identifikatu eta dokumentatzeko. Lan kolektibo horri esker, auzoen diseinuaren eta osasunaren arteko harremanari buruzko eztabaida-guneak sortu ziren.

Horrez gain, ikerketaren emaitza nagusiak eta osasun komunitarioa hobetzeko gomendio batzuk ere zabalduko ditu. Gaztelaniaz eskainiko den saioak gure udalerrietako espazio urbanoek bizimodu osasungarriagoak sustatzeko –edo, alderantziz, zailtzeko- duten gaitasunaz hausnartzera gonbidatuko du.

Jarduera hau Zientziaren Ertzetik dibulgazio-zikloaren barruan kokatzen da, Euskal Herriko Unibertsitateko Katedrak eta Durangoko Liburutegiak antolatuta. Sarrera doakoa izango da, lekua bete arte, eta saioa zuzenean jarraitu ahal izango da EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren TikTok kanalaren bidez.

Hizlaria

Leyre Gravina Alfonso Biologian lizentziaduna da eta Fisiologian doktorea (Euskal Herriko Unibertsitatea). Gaur egun, Erizaintza I saileko irakasle agregatua da EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultatean. Halaber, “Erizaintza eta Osasunaren Sustapena” ikerketa-talde sortu berriaren ikertzaile nagusia da. Talde horrek osasun komunitarioa du ardatz, eta hiri eta gizarte inguruneko faktoreek herritarren bizi-ohituretan eta ongizatean nola eragiten duten aztertzen du.

BCAM Naukas Pi Eguna 2026
2026-03-13 09:30 - 20:30 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Euskara eta gaztelania.

Egoitza

π letra grekoaz irudikatzen den Pi zenbakia, munduan dauden konstante matematikorik garrantzitsuenetakoa da. Zenbaki honek mendez mende eragin duen lilura handia da, izan ere, 4.000 urte baino gehiago da ikergai zenbaki hau eta berari eskainitako eguna ere badago egutegian, martxoan baitugu Pi zenbakiaren Eguna ospatzeko data.

Nazioarteko ekitaldi hau Larry Shaw fisikari estatubatuarraren eskutik sortu zen, 1988an efemeride hau ospatzeko proposamena egin baitzuen. Ingelesez eta euskaraz, martxoaren 14a idazteko modua bat dator konstante matematiko ezagunaren lehenengo hiru digituekin: 3-14 -martxoak 14-, euskaraz / 3-14 -March 14th-, ingelesez. Azken urteotan, Pi Egunaren ospakizuna zabalduz joan da, eta 2019ko azaroaren 26an UNESCOk martxoaren 14a Matematikaren Nazioarteko Eguna izendatu zuen.

Aurten ere, Basque Center for Applied Mathematics (BCAM) zentroak, Naukas dibulgazio zientifikoko plataformak eta EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak ospakizunarekin bat egin eta BCAM Naukas ekitaldiaren zazpigarren edizioa antolatuko dute martxoaren 13an Bizkaia Aretoa – EHUn.

Goizean, BCAM Naukas 2026 ekitaldiak matematika-tailerrak eskainiko ditu, lehen eta bigarren hezkuntzako ikasleei matematika modu ludiko eta erakargarrian hurbiltzeko asmoz.

Arratsaldean, 15 minutuko hitzaldi zientifiko dinamikoak eta hurbilekoak izango dira Bizkaia Aretoko Mitxelena aretoan. Hitzaldi horien bidez, besteak beste, Pi zenbakiak eguneroko bizitzan dituen propietateak eta aplikazioak ezagutuko ditugu.

2026ko programa

Goizez – 9:30 – 13:30- Matematika-tailerrak

Lehen Hezkuntzako azken mailetako eta Bigarren Hezkuntzako ikasleentzako tailerrak. Gazteei matematika era ludiko eta erakargarrian hurbiltzea dute helburu, zientzia honekiko jakin-mina pizteaz gain.

Lehen Hezkuntza – 5. eta 6. mailako ikasleentzat

Papiroflexia matematikazblai -euskaraz- Txandak: 09:30 – 10:15 | 10:30 – 11:15 | 11:30 – 12:15

Matematika Eskura: hurbilketa fraktala -euskaraz- Txandak: 09:30 – 10:15 | 10:30 – 11:15 | 11:30 – 12:15

Bigarren Hezkuntza – 1. eta 2. DBHko ikasleentzat

Juegos gigantes -gaztelaniaz- Txandak: 09:30 a 10:30 | 10:50 a 11:50 | 12:10 a 13:10

Math Mystery Box -euskaraz- Txandak: 09:30 a 10:30 | 10:50 a 11:50 | 12:10 a 13:10

Flexágonos, papeles con mucha cara -gaztelaniaz- Txandak: 09:30 a 10:30 | 10:50 a 11:50 | 12:10 a 13:10

El reto del museo perfecto -gaztelaniaz- Txandak: 09:30 a 10:30 | 10:50 a 11:50 | 12:10 a 13:10

Bigarren Hezkuntza – 3. eta 4. DBHko ikasleentzat

Statwars -gaztelaniaz- Txandak: 09:30 a 10:30 | 10:50 a 11:50 | 12:10 a 13:10

NAN txartelaren sekretuak -euskaraz- Txandak: 09:30 a 10:30 | 10:50 a 11:50 | 12:10 a 13:10 (* Parte-hartzaileek NAN bat ekarri beharko dute edota haren fotokopia bi aldeetatik.)

Tailerrak doakoak dira eta gehienez 35 pertsonako edukiera dago bakoitzean. Ikasleek parte hartuko dute tailerretan eta ikastetxe gehiagok parte hartu ahal izateko, ikastetxe batek gehienez bi tailerretan parte hartu ahal izango du. Tailerretan parte hartu ahal izateko, aldez aurretik izena eman behar da kzk.ehu@gmail.com helbidera mezu elektroniko bat bidaliz.

Arratsaldez – 18:30 – 20:30 – Hitzaldi laburrak

15na minutuko hitzaldi labur, bizi eta hurbilak izango dira eta, besteak beste, bertaratutakoei matematiken izaera liluragarria bistaratzeaz gain, Pi zenbakiaren propietateak eta eguneroko bizimoduan dituen aplikazioak emango dira ezagutzera.

18:30 – 18:40: Ongietorria

18:40 – 18:45: Javier Peláez (Naukas): Aurkezpena

18:45 – 19:00: Irene Gonzálvez (BCAM): “¿Qué forma tiene el espacio”

19:00 – 19:15: Tomás Teijeiro (BCAM): “El matemático que no sabía contar”

19:15 – 19:30: Judith Rivas (EHU): “Matematika eta euskal dantzak”

19:30 – 19:45: Pablo Fernández (UAM): “La carta Madrás”

19:45 – 20:00: Leticia Hernando (EHU): “Cómo optimizamos: lo que una hormiga y tú tenéis en común”

20:00 – 20:15: José Antonio Prado Bassas (US): “El impostor”

20:15 – 20:30: Javier Peláez (Naukas): BCAM Naukas ekitaldiaren itxiera

BCAM Naukas 2026 hitzaldietarako sarbidea librea eta doakoa izango da lekuak bete arte. Bertaratzerik ez dutenek hitzaldi guztiak zuzenean eta streaming bidez ikusteko aukera izango dute EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren TikTok kanalaren bidez.

Bidebarrieta Zientifikoa | Elikadura eta nutrizioaren inguruko eztabaidak eta sinesmenak argitzen
2026-03-25 19:00 - 20:00 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Euskara [Aldi bereko itzulpena gaztelaniara].

Streaming-a: Bai. Bidebarrieta Kulturgunea.

Egoitza

Elikagai ekologikoak osasungarriagoak al dira? Egia al da zukuek segundo gutxitan bitaminak galtzen dituztela? Ba al du oinarri zientifikorik haragi gorria eta gantz aseetan aberatsak diren beste animalia proteina batzuk lehenesten duen Estatu Batuetan argitaratu berri den nutrizio-piramideak? Egunero sortzen dira elikadurari buruzko zalantza berriak, eta, kasu askotan, gehien hedatutako ideiek eta sinesmenek ez dute oinarri zientifikorik.

Galdera horiei erantzuna emateko asmoz, Iker Gomez biologoak “Elikadura eta nutrizioaren inguruko eztabaidak eta sinesmenak argitzen” hitzaldi-solasaldia eskainiko du martxoaren 25ean, asteazkenean, Bilboko Bidebarrietako Liburutegian. Gomez Nutrigenomika eta Nutrizio Pertsonalizatuan doktoratu aurreko ikertzailea da Euskal Herriko Unibertsitateko Farmazia Fakultatean.

Hitzaldian, gaur egungo eztabaidetako batzuk jorratu eta elikadurari eta nutrizioari buruzko hainbat mito faltsu desmuntatuko ditu. Hitzaldi-solasaldia euskaraz egingo da eta aldi berean gaztelaniara itzuliko da, nahi dutenentzat.

“Elikadura eta nutrizioaren inguruko eztabaidak eta sinesmenak argitzen” hitzaldi-solasaldia EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bilboko Udaleko Kultura sailaren mende dagoen Bidebarrietako Liburutegiak antolatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloaren parte da. Sarrera doan izango da, eserlekuak bete arte. Streaming bidez ere jarraitu ahal izango da, Bidebarrieta Kulturgunea kanalaren bidez.

Hizlaria

Iker Gómez García Biologian graduatua da eta Elikadura eta Osasunean Masterra egin du (Euskal Herriko Unibertsitatea). Gaur egun, doktoratu aurreko ikertzailea da Nutrigenomika eta Nutrizio Pertsonalizatuan, EHUko Farmazia Fakultateko Nutrizio eta Obesitatea ikerketa-taldearen barruan.

Laborategian, indipikutik eratorritako konposatuek obesitatearen eta haren komorbilitateen prebentzioan izan dezaketen eragin onuragarria aztertzen ari da.
