Bueltan da Bilbo Zientzia Plaza, zientzia paisaia kulturalean errotzen duen ekimena
2024-09-10 00:00 - 2024-09-30 23:59 (Europe/Madrid) | Euskalduna Bilbao – Bizkaia Aretoa UPV/EHU
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Eleanitza

Egoitza

Bilbo Zientzia Plaza, zientzia-dibulgazioaren ekimen handiena, bueltan da. Ezagutza zientifikoaren dibulgazioa paisaia kulturalaren elementu bat gehiago bilakatu duen ekimena irailaren 10ean hasi eta 30era arte luzatuko da aurten eta, beste behin ere, Euskalduna Bilbao, Bizkaia Aretoa-UPV/EHU eta Bidebarrieta Liburutegia zientziaz hitz egiteko eszenatoki bihurtuko dira. Bertan hitzaldi, ikuskizun, antzerki eta erakusketen bitartez, zientzia protagonista nagusia bilakatuko da.

BZP irekiko duen lehen ekitaldia 12 emakumezko geologen inguruko GEAS: Lurra aztertzen duten emakumeak erakusketa izango da. Irailaren 10etik 30era arte ikusi ahal izango da Bizkaia Aretoa-UPV/EHUn eta bisita gidatuak egingo dira irailaren 12an (gazteleraz) eta 26an (euskaraz).

Irailaren 19an, berriz, aurten itsasoari erreparatuko dion NAUKAS PROren edizio berria egingo da Euskalduna Bilbaon. Bertan Euskal Herriko Unibertsitateko, Plentziako Itsas Estazioko, Tecnaliako eta CSICeko ikertzaileek itsasoaz eta bertatik lortu daitezkeen energia berriztagarrien inguruko azken ikerketez hitz egingo dute.

Euskalduna Bilbaoko auditorioa NAUKAS Bilbaoren eszenatokia ere izango da irailaren 20 eta 21ean. Zientziarekin lotutako gai anitzez arituko dira hainbat hizlari, betiere ekimen honen ezaugarri nagusiak errespetatuz: hitzaldi labur, atsegin eta dibertigarriak. Horretaz gain, irailaren 22an, txikienen txanda izango da NAUKAS Kidsen edizio berrian. Circociencia eta Tor Magoaren ikuskizunek gaztetxoenen interesa piztuko dute.

Azkenik, Bidebarrieta Liburutegian antzerkia egongo da irailaren 25ean. Javier Fernández Panaderok idatzitako eta Rafa Sánchezek gidatutako eta antzeztutako Soy Jon y estoy muerto sasi-medikuntzaren aurkako alegatua ikusi ahal izango da. Ikuskizunaren ondoren egileekin solasaldia egingo da.

BZP Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Naukasek antolatutako ekimena da. Bilboko Udalak eta Eusko Jaurlaritzak babestu eta Euskampus Fundazioak, DIPCk, Metro Bilbaok eta EITBk ere lagundu dute.

"El secreto de la naturaleza" dokumentala, Donostian
2024-09-12 19:00 - 20:30 | Tabakalera, Plaza de las cigarreras, 1, Donostia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Eleanitza

Egoitza

Euskadiko Filmategiak eta Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak “El secreto de la naturaleza” dokumentala proiektatuko du. Juan Ignacio Peréz Iglesias Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza sailburuak eta Joxean Fernandez Euskadiko Filmategiko zuzendariak aurkeztuko dute filma.

Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak eta K2000k ekoitzitako dokumentalak Pedro Miguel Etxenike fisikariaren bizitza eta zientziaren eta edertasunaren inguruko gogoetak partekatzen ditu. Horren inguruan hitz egingo du Etxenikek, hain zuzen ere, dokumentalaren ondoren Edurne Ormazabal Tabakalerako zuzendari nagusiak egingo dion elkarrizketan.

DIPCrekin eta Donostiako Zinemaldiarekin elkarlanean antolatutako emanaldia irailaren 12an, 19:00etan, egingo da Tabakaleran. Emanaldirako sarrerak webaren bitartez edo eraikinaren informazio-gunean lortu ahalko dira.

Itsasoko energia berriztagarriek eskainitako aukerak eta kutsaduraren erronka aztergai NAUKAS PROn
2024-09-19 17:00 - 20:00 | Euskalduna Bilbao, Avenida Abandoibarra, 4, Bilbao, 48011
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gaztelera

Egoitza

Itsasoko energia berriztagarriak edota ozeanoetan aurki daitezkeen mikroplastikoen arazoa aurtengo NAUKAS PROn hizpide izango dira, beste hainbat gairen artean. Izan ere, aurten ere ikertzaileak Euskalduna Bilbaoko eszenatokira igoko dira arlo horietan egin diren azken ikerketen inguruan hitz egiteko.

Oraingo honetan Euskal Herriko Unibertsitateko, Plentziako Itsas Estazioko (PiE-UPV/EHU), AZTIko, Tecnaliako edota CSICeko ikertzaileek egindako azken lanen inguruan hitzaldiak eskainiko dituzte.

Aurtengo NAUKAS PROren aurtengo edizioa irailaren 19an egingo da, 17:00etatik aurrera, programa zabal eta anitza batekin. Sarrera librea izango da edukiera bete arte eta EITBren Kosmos kanalean ere ikusi ahal izango da streamingez.

Prest dugu Naukas Bilbao 2024ren programa
2024-09-19 17:00 - 2024-09-22 14:00 | Euskalduna Bilbao – Bizkaia Aretoa UPV/EHU
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Eleanitza

Egoitza

Zientzia dibulgazioaren ekitaldi handiena Bilbora itzuliko da aurten. Naukas Bilbaoren hamalaugarren edizioa irailaren 19, 20, 21 eta 22an egingo da Euskalduna Jauregian eta Bizkaia Aretoa-UPV/EHUn. Egun horretarako behin-behineko programa ere prest dugu.

Aurreko urteetan bezala, publiko anitz bati zientzia dibulgazioa eskaintzeko asmoarekin, programa zabal prestatu dugu. Hasteko, ostegunean Naukas PROren edizio berri bat egingo da. Aurten itsasoaz hitz egingo da eta horretarako Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU), AZTIko, CSICeko edota Tecnaliako adituak gonbidatu ditugu.

Ostiralean eta larunbatean Naukas Bilbaon hitzaldi zientifiko laburrak entzuteko aukera egongo da eta igandean, berriz, Naukas Kidsen txanda izango da Bizkaia Aretoa-UPV/EHUn.

Naukas ekitaldi guztietan bezala, sarrera doakoa da eta ez da izenik eman behar. Ekitaldira hurbildu eta sartu besterik ez duzu egin behar.

Zientzia eszenatokira NAUKAS Bilbaon
2024-09-20 10:00 - 2024-09-21 20:00 | Euskalduna Bilbao, Abandoibarra Etorbidea, 4, Bilbao, 48011
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gaztelania

Egoitza

Aurten ere zientzia-dibulgazioaren ekimen ezagunena Bilbora dator. Irailaren 20an eta 21ean zientzia Euskalduna Bilbaoko eszenatokira igoko da berriz ere NAUKAS Bilbaoren edizio berri batean.

Ostiral eta larunbatean, goizez eta arratsaldez, hamarnaka hizlari Euskalduna Bilbaoko eszenatoki nagusira igoko dira zientziaz hitz egiteko, betiere NAUKAS formatua errespetatuz. Hau da, ikusleei hitzaldi entretenigarri, labur eta umorez beteak eskainiz. Horrela, zientzia-dibulgazioa hiriko paisaia kulturalaren elementu bat gehiago izango da.

Sarrera librea izango da edukiera bete arte eta, gainera, streamingez ikusteko aukera egongo da EITBren Kosmos kanalaren bitartez.

Zientzia, esperimentuak eta magia NAUKAS Kidsen
2024-09-22 10:00 - 14:00 | Bizkaia Aretoa UPV/EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Eleanitza

Egoitza

Beste behin ere ikusle gazteenek hitzordua daukate NAUKAS Kidsen. Aurten, Bizkaia Aretoa-UPV/EHUn, zientzia protagonista nagusia izango den bi ikuskizun eskainiko dira.

10:30ean Circonciencia-ren Jugando con fuego ikuskizunaz gozatzeko aukera egongo da. Bertan, Aurora Ribosomak eta Armando Neutrinok suaren ezaugarriak erakutsiko dituzte umorez betetako esperimentuen bitartez.

12:00etan Tor magoaren txanda izango da. Amarru ikuskizunean, magiaren bitartez, zientziaren sekretuak ezagutzeko aukera egongo da.

Ikuskizun bietan sarrera librea izango da edukiera bete arte.

"Soy Jon y estoy muerto" antzezlana Bidebarrieta Zientifikoan
2024-09-25 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gaztelera

Egoitza

Jonek minbizia du eta bere osasuna sasimedikuntzaren esku jartzen du. Hori da Soy Jon y estoy muerto antzezlanaren abiapuntua. Hain zuzen ere, Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi zientifikoen zikloari hasiera emango dion emanaldia.

Soy Jon y estoy muerto antzezlanak minbizia duen eta kimioterapiari muzin egiten dion protagonistaren istorioa kontatzen du. Sasimedikuntzaren hautua egiten duen pertsonaiaren egoera bere guraso, anaia txikia, medikua edo lagunen ikuspuntutik azaltzen duen obra hau sasimedikuntzaren aurkako alegatua da. Antzezlana Javier Fernández Panaderok idatzi eta Rafa Sánchezek zuzendu eta antzezten du. Hain zuzen ere, emanaldiaren ondoren solasaldia egingo da autorearekin.

Proposamen ezberdin horrekin bueltatuko da Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak antolatutako hitzaldi zientifikoen zikloa. Lehen hitzordu hori irailaren 25ean Bilboko Bidebarrieta Liburutegian, 19:00etan, izango da Bilbo Zientzia Plaza ekimenaren barnean.

Emanaldirako sarrera librea izango da edukiera bete arte. Hala ere, Bidebarrieta Zientifikoa zikloko beste hitzaldi guztiak bezala, streamingez jarraitzeko aukera egongo da Bidebarrieta Liburutegiko Kulturgunea kanalaren bitartez.

Zientziaren Ertzetik: Artearen elementu kimikoak
2024-10-04 18:30 - 20:00 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Euskara

Egoitza

Edozein artelanen sorreran ezinbesteko elementuak daude. Arte plastikoari buruz ari bagara, materia behar da. Baina historian zehar horiek ere aldatuz joan dira eta hainbat izan dira artelanak sortzeko erabilitako materialak.

Izan ere, artistak erabiltzen dituen materialen ezaugarriak ezagutu behar ditu. Olio pinturaren konposatua, pigmentuak nola degradatzen diren edota tenpera bat zer den ulertu behar du. Ezagutza hori ezinbestekoa da artearen historian erabili diren elementuen aniztasunagatik. Amalurrak eskainitako pigmentuak, egurra, plastikoak edo harriak eta harribitxiak artea sortzeko erabili dira.

Hori izango da, hain zuzen ere, Zientziaren Ertzetik zikloaren lehen hitzaldiaren gaia. Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Durangoko Bizenta Mogel Liburutegiak antolatutako ekimena martxora arte luzatuko da eta lehen hitzaldi honetan Oskar Gonzalez Mendia Kimika doktore eta UPV/EHUko Arte Ederretako Fakultateko irakasleak artearekin lotutako gai horien inguruan hausnartuko du “Artearen elementu kimikoak” hitzaldian.

Hitzaldia urriaren 4an, ostirala, izango da 18:30ean Durangoko liburutegian. Sarrera librea izango da edukiera bete arte.

Hizlaria

Oskar Gonzalez Mendia Kimika Analitikoan doktorea da. Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea izan zen baina, gaur egun, Arte Ederretako Fakultateko Kultura Ondareen Kontserbazio eta Zaharberritzeari buruzko graduan irakaslea da. ¿Por qué los girasoles se marchitan? liburuaren egilea da, hainbat komunikabiderekin kolaboratzen du eta zientzia dibulgatzailea da.

Bidebarrieta Zientifikoa: Garuneko aldaketak haurdunaldian eta amatasunean
2024-10-16 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gazteleraz

Egoitza

Haurdunaldiak emakumearen gorputzeko ia organo guztiak aldatzen dituela gauza jakina da, baina aldaketa horiek garunari ere eragiten diete. Hau da, haurdunaldiarekin eta amatasunarekin lotutako aldaketa fisiologiko eta neuronalak gertatzen dira.

Gai horren inguruan arituko da Susana Carmona, psikologo klinikoa eta Neurozientzietan doktorea “Garuneko aldaketak haurdunaldian eta amatasunean” hitzaldian, Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bilboko Bidebarrieta Liburutegiak antolatutako Bidebarrieta Zientifikoa zikloan.

Bertan animalia-ereduen literatura berrikusiko du Carmonak, baita haurdunaldiko hormonek garun-aldaketetan duten papera eta amaren jokabideari egiten dioten ekarpena ere. Gizakietan egindako neuroirudi ikerketa urriak baina sendoak aurkeztuko ditu, haurdunaldiak egokitzapen neuroanatomiko sakonak, dinamikoak eta iraunkorrak dakartzala frogatuz.

Carmonak bere ibilbidea Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan, Columbiako Unibertsitatean edo Massachussets Institute of Technologyn garatu du. Horietan ikerkuntzan eta irakaskuntzan aritu da.

Horretaz gain, 50 artikulu zientifiko argitaratu ditu eta nazioarteko hainbat proiektutan parte hartu du. Gaur egun Gregorio Marañón ospitaleko Osasun Ikerketarako Neuromaternal Institutuko burua da.

Hitzaldia urriaren 16an izango da, 19:00etan, Bidebarrieta Liburutegian. Sarrera librea izango da edukiera bete arte, baina hitzaldia streaming bidez jarraitu ahal izango da Kulturgunea kanalean.

Zientzia Kalean erakusketa Donostian ikusgai
2024-10-28 00:00 - 2024-11-10 23:59 | Centro Carlos Santamaría – UPV/EHU, Plaza Elhuyar, 2, Donostia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Eleanitza

Egoitza

Egunero erabiltzen edo kontsumitzen ditugun produktuen atzean ikerketa lan sakona eta ezagutza zientifikoa daude. Zalantzarik gabe, gure egunerokoa errazten duten produktu horiek erakusten dute zientziaz inguratuta gaudela.

Baieztapen horretatik abiatuta Zientzia Kalean erakusketak kotxe batek edo telefono mugikor batek nola funtzionatzen duten azaltzen du. Baita ere, zer nolako ezagutza zientifikoa dagoen ogi edo yogurtaren produkzioan.

Erakusketa NorArte Visual Science ilustrazio zientifikoaren estudioak egindako 11 infografiaz osatuta dago. Nafarroako eta Euskal Herriko Unibertsitateko ikertzaileen aholkularitza zientifikoa izan du eta ikusgai egongo da Carlos Santamaria Zentroan urriaren 28tik azaroaren 10era arte.

Esposizioa Nafarroako Unibertsitateko Zientzia Museoaren eta UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren ekimena da eta Euskal Herriko Unibertsitateko Ikerketa Gizartean Zabaltzeko Zuzendaritzaren laguntza izan du.

Ekimena Zientzia Astea, UPV/EHUko Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren asteko programaren barnean antolatzen da.

Surfa eta Zientzia erakusketa Bilbon
2024-11-06 08:00 - 2024-12-12 20:00 | Bizkaia Aretoa UPV/EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Eleanitza

Egoitza

Surflariek olatuen gainetik irrist nola egiten duten badakizu? Nola sortzen dira olatu horiek? Zalantzarik gabe, surfaren atzean zientzia asko dago eta erakusketa honek galdera horien erantzunak bildu ditu.

Surfa eta Zientzia erakusketak kirol horrek zientziarekin daukan harremana azaltzen du infografiekin, ikusentzunezko materialarekin, olatuak sortzen dituen tanke batekin eta surferako erabiltzen diren surfeko ohol eta neopreno ezberdinen bitartez. Elementu horiekin guztiekin bisitariak ulertuko du surfeko oholek nola egiten duten irrist, olatuak nola sortzen diren eta fisikako zein legek daukan eragina kirol honetan.

Surfa eta Zientzia erakusketa 2021. urtean ekin zion bere bideari Donostia International Physics Center (DIPC), Donostiko Udala eta Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedraren eskutik. Kostaldeko hainbat herritan ikusgai egon ondoren orain Bilbon bisitatu daiteke Euskampus Fundazioa, Bilboko Ingeniaritza Eskola eta Sopelako Peña Txuri Surf Eskolaren laguntzari esker.

Erakusketa azaroaren 6tik abenduaren 12ra arte ikusi ahal izango da Bizkaia Aretoa-UPV/EHUn Zientzia Astea programaren barnean, UPV/EHUko Ikerketa Gizartean Zabaltzeko Zuzendaritzari esker. Gainera esposizioa bisita gidatuen bitartez ikusteko aukera egongo da surfa egiten duten UPV/EHUko Fisikako ikasleen eskutik.

Bisita gidatuak azaroaren 7an (osteguna) eta 8an (ostirala) 17:00etatik 19:30ra arte egingo dira. Azaroaren 9an (larunbata) 12:00etatik 13:00etara egingo dira. Ez da beharrezkoa izena ematea. Bizkaia Aretoa-UPV/EHUra hurbiltzearekin nahikoa da.

Zientziaren Ertzetik: Naturaren Sekretua dokumentalaren emanaldia eta Pedro Miguel Etxenikerekin solasaldia
2024-11-15 18:30 - 20:00 | San Agustin kulturgunea, San Agustinalde kalea, 12, Durango, 48200
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Eleanitza

Egoitza

Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak ekoitzitako eta José Antonio Pérez Ledok zuzendutako Naturaren Sekretua dokumentala Bizenta Mogel Bibliotekarekin batera antolatutako Zientziaren Ertzetik hitzaldi zientifikoen zikloaren barnean ikusi ahal izango da.

Ikus-entzunezko lan horrek Pedro Miguel Etxenike Euskal Herriko Unibertsitateko Materia Kondentsatuaren Fisikako katedradunaren, Donostia International Physics Center-eko (DIPC) presidentearen eta Jakiundeko (Euskal Herriko Zientzien, Arteen eta Letren Akademia) ohorezko presidentearen bizitza eta lana ezagutzeko aukera da.

Dokumentala zientziaren garrantziaz hitz egiteko ariketa bat da. Izan ere, Etxenikeren hitzetan, zientzia “etorkizun justuago eta gizatiarrago baten itxaropena ematen digun hazi eraldatzailea da. Kulturalki garrantzitsua, ekonomikoki erabakigarria eta estetikoki ederra da”.

Horrela, 55 minutuko iraupena duen lanean, Etxenikek zientziaren inguruan egindako hausnarketak azaltzen dizkio ikusleari, zientzia zer den eta zertan datzan hausnartuz.

José Antonio Pérez Ledo dokumentalaren zuzendariaren ustetan, Etxenikeren komunikatzeko modua oso garrantzitsua da dokumentalean. “Lilura, harridura eta umorea ideiak transmititzeko tresna bikaina direla dakien zientzialariaren tonua da. Emozioak arrazoi gorenaren edukitzailerik onena direla dakienarena. Horregatik elkarrizketan Etxenikek hamarkadetan zehar landutako teoriak modu liluragarrian eta pasioz garatzen ditu”, azpimarratzen du Pérez Ledok.

Naturaren Sekretua dokumentalaren proiekzioa Jone Guenetxea Anboto astekariko zuzendariak gidatutako solasaldirako abiapuntu izango da. Bertan, bertaratutakoek Etxenikerekin hitz egin ahal izango dute eta planteatutako hausnarketetan lagundu. Proiekzioa eta solasaldia azaroaren 15ean, ostirala, egingo dira 18:30ean Durangoko San Agustin Kulturgunean.

Ezagutza zientifikoak eta bertsoek bat egingo dute Euskararen Astean
2024-12-04 19:00 - 20:30 | Biblioteca Bidebarrieta, Calle Bidebarrieta, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Euskara

Egoitza

Abenduarekin batera Euskararen Astea helduko da eta, horren barnean, UPV/EHUko Euskara Sustatzeko Zuzendaritzak, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak Bertsozientziaren edizio berri bat antolatu dute.

Aurten ere bertsolaritzak eta ezagutza zientifikoak bat egingo dute oholtza gainean “Jakinduriek mundue erreko dau” lelopean.

Oraingo honetan, Idoia Torregarairen gidaritzapean, Iruri Altzerrekak eta Julio Sotok bertsoak jarriko dizkiete Cecilia Fernández, Oier Pedrera eta Aloña Aldasoro ikertzaileek jorratutako gaiei.

Fernández Hizkuntzalaritzako doktoregaia da UPV/EHUn eta Pau eta Aturrialdeko Unibertsitatean eta hizkuntzen zailtasunaz hitz egingo du. Ikuspegi zientifiko batetik Hizkuntza bat zaila izan daiteke? galderari erantzungo dio.

Pedrera, berriz, Zientzien Hezkuntzan doktoregaia da eta mendi eta basoetan pertsona askok duten landareekiko itsutasunaz hitz egingo du Ikusezina da berde kolorea? hitzaldian.

Azkenik, Genetika, Antropologia Fisikoa eta Animalien Fisiologia sailean tesia egiten ari den Aldasorok txakurren jatorriaren inguruan hausnartuko du Txakurraren jatorriaz mintzo den fosil zaharrena berbaldian.

Bertsozientziaren saioa abenduaren 4an asteazkena, arratsaldeko zazpietan, egingo da Bilboko Bidebarrieta Liburutegian. Sarrera librea izango da edukiera bete arte.

Emakumea eta hizkuntza: ikusezin bihurtzeko hizkuntza estrategiak
2024-12-13 18:30 - 20:00 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gaztelania

Egoitza

Komunikatzeko ez ezik, markoak ezartzeko ere balio duen tresna da hizkuntza. Izan ere, komunikazio- eta kognizio-tresna gisa, hizkuntzari erabilera desberdinak eman zaizkio. Batzuetan oharkabean pasatzen den zerbait da, baina eragin argia izan dezake egunerokoan, emakumeak ikusezin bihurtzeraino.

Hain zuzen ere, horixe izango da Lorena Pérez Hernándezek UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Durangoko Bizenta Mogel Liburutegiak antolatutako Zientziaren Ertzetik hitzaldi zikloan eskainiko duen Emakumea eta hizkuntza: ikusezin bihurtzeko hizkuntza estrategiak hitzaldiaren gai nagusia. Hitzaldia abenduaren 13an, ostirala, egingo da Durangoko liburutegian, 18:30ean.

Hizlaria

Lorena Pérez Hernández, Errioxako Unibertsitatean doktorea eta Ingeles Filologian katedraduna da. Zaragoza eta Manchesterreko Unibertsitateetan ikerketa-egonladiak egin ditu eta Berkeleyko Unibertsitatean egon da.

Era berean, Lexicon Branding (AEB) enpresarentzat hizkuntza-aholkularia da. Bere portfolioan, besteak beste, BlackBerry, HP, Pentium, OpticWhite eta PowerBook marka komertzialak daude. Grupo Iberus Cognición en Accion (Campus Iberus) eta Grupo Riojano de Investigación en Semántica, Sintaxis y Uso del Lenguaje (Errioxako Unibertsitatea) taldeetako kidea da.

Bere ikerketa- eta irakaskuntza-ibilbide zabalaz gain, hizkuntzari eta kognizioari buruzko bi liburu eta 60 artikulu zientifiko baino gehiago idatzi ditu eta Principia aldizkarian, Brandemia atarian eta The Conversation-en kolaboratzen du.

Bidebarrieta Zientifikoa. Teknologia kuantikoak: zer da hori?
2024-12-18 19:00 - 20:30 | Biblioteca Bidebarrieta, Calle Bidebarrieta, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Euskara

Egoitza

Azken urteetan teknologia kuantikoen esparruan hainbat aurrerapauso eman dira. Horren adibide da, esaterako, datorren urtean IBM konpainiak, Basque Quantum proiektuaren barnean, Donostian jarriko duten superordenagailu kuantikoa. Basque Quantum Eusko Jaurlaritzak sustatuko ekimen estrategikoa da Gipuzkoako, Bizkaiako eta Arabako Foru Aldundiekin batera.

Horrelako tresna batek, kalkuluak azkarrago egiteko daukan gaitasunagatik orain arte konponezinak ziren arazoei aurre egiteko atea zabaltzen du.

Izan ere, konputazio kuantikoen ezaugarri nagusia da bit-etan oinarritu beharrean qubit-etan lan egiten duela. Horrek ahalbidetzen du ordenagailuak askoz ere arinago lantzea informazioa eta horrek hainbat ate zabaldu ditzake. Baina ez hori bakarrik. Teknologia kuantikoek arlo ezberdinetan inpaktu handia izan ditzakete. Esaterako, material berriak diseinatu ahalko dira, botika espezifikoak sortu edota ikerketaren optimizazioa hobetu.

Teknologia kuantikoa: zer da hori?

Horretaz hitz egingo du, hain zuzen ere, Javier Aizpurua Basque Quantum (BasQ) ekimeneko zuzendaria eta Donostia International Physics Centerreko (DIPC) Ikerbasque irakaslea Teknologia kuantikoa: zer da hori? hitzaldian.

Hizkera erraz eta hurbilean Aizpuruak konputazio kuantikoaren oinarrizko deskribatuko ditu eta teknologia horrek zein ondorio izango dituen azalduko du Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak antolatutako Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren edizio berrian. Hitzaldia abenduaren 18an izango da, Bidebarrieta Liburutegian, 19:00etan.

Sarrera librea izango da edukiera bete arte eta streaming bidez ere ikusi ahal izango Kulturgunea kanalean.

Hizlaria

Javier Aizpurua Basque Quantum (BasQ) ekimeneko zuzendaria eta Donostia International Physics Centerreko (DIPC) Ikerbasque irakaslea da. Bere doktorego ikasketak bukatu eta gero, bi ikerketa egonaldi burutu zituen, bata Suedian eta bestea Estatu Batuetan. Atzerritik bueltatzean, Donostian Nanofotonikaren teoriaz arduratzen zen bere ikerketa taldea osatu zuen, eta, hortik aurrera, argia eta materiaren arteko elkarrekintza kuantikoa ikasi du bere taldearekin batera.

Azken aldi honetan zenbait sari jaso ditu bere zientzia ekarpenengatik, besteak beste, Euskadi ikerketa saria 2022an. BasQ ekimenaren zuzendaritza bere gain hartu berri du azken urte honetan, eta, ekimen honen bidez, Euskadi ikerketaren eta talentuaren alorretan teknologia kuantikoen garapenean lider gisa kokatzea du helburu, teknologia horietan nazioartean erreferente bihurtuz.

Zientziaren Ertzetik: Bakterio ahaldunak? Antibiotikoekiko erresistentzia garatu duten bakterioak
2025-01-10 18:30 - 20:00 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Euskara

Egoitza

Ohikoa da entzutea bakterioek geroz eta erresistzentzia handiagoa erakusten dutela antibiotikoen aurrean. Arazo hutsala eman dezake, baina antibiotikoekiko erresistentzia horrek badu bere garrantzia. Are gehiago, bakterio horien ugaritzea mehatxu biologiko bihurtu da eta horrek arriskuan jartzen du gure etorkizuna eta osasuna.

Baina, zer dela eta gertatzen da hori eta zeintzuk izan daitezke horren ondorioak? Zientziak egoera horri aurre egiteko erantzunik aurkitu du? Galdera horiei erantzungo die, hain zuzen ere, Itziar Alkorta Calvo Euskal Herriko Unibertsitateko Biokimika eta Biologia Molekularreko irakasle eta ikertzaileak Bakterio ahaldunak? Antibiotikoekiko erresistentzia garatu duten bakterioak hitzaldian.

Hitzaldia urtarrilarren 10ean, 18:30ean, izango da Durangoko Bizenta Mogel Bilbiotekan liburutegiak eta Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatutako Zientziaren Ertzetik hitzaldi zientifikoen zikloaren barnean.

Sarrera librea izango da edukiera bete arte eta streamingez jarraitzeko aukera ere egongo da EITBren Kosmos kanalaren bitartez.

Hizlaria

Itziar Alkorta Calvo: Biokimikan doktorea, Biokimika eta Biologia Molekularreko Saileko irakasle titularra UPV/EHUn eta unibertsitate bereko Ikerketa Zerbitzu Orokorretako (SGIker) zuzendaria da. Euskal Herriko Unibertsitatean Kimikan lizentziatu eta Biokimikan espezializatu zen. Doktore-tesia unibertsitate bereko Biokimika eta Biologia Molekularreko Sailean egin zuen eta doktorego-osteko ikerketa egin zuen Berkeleyn.

Bertsomatika: matematika eta bertsoak uztartzen dituen ekimena
2025-01-15 19:00 - 20:30 | Biblioteca Bidebarrieta, Calle Bidebarrieta, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Eleanitza

Egoitza

Bertsomatika 2025 urterako Bidebarrieta Zientifikoaren lehen proposamena da. Ekimen honek matematika eta bertsolaritza uztartuko ditu, ezagutzaren eta kulturaren adar horren arteko elkarrizketa sortuz.

Proposamen honek bi elementu oso desberdin ditu. Alde batetik, María Ángeles García Ferrero Madrilgo Matematika Zientzietako Institutuko zientzialari titularrak, Kiko “Dr. Hipotenusa” Belchí irakasle eta dibulgatzaile zientifikoak eta Álvaro Lozano Rojo Zaragozako Unibertsitateko irakasle titularrak emango dituzten hitzaldi matematikoak daude eta, bestetik, Nerea Ibarzabal eta Maialen Lujanbio gai horiek oinarri hartuta jarritako bertsoak.

Ekitaldia Espainiako Matematika Elkarteak (RSME) antolatutako VII. Ikasle Gazteen Kongresuaren harira egiten da. Marta Macho-Stadler eta Raul Ibañez UPV/EHUko irakasleak arituko dira aurkezle lanetan eta BCAM (Basque Centre for Applied Mathematics), UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedra eta Bidebarrieta Liburutegiaren laguntza izan du ekimenak.

Hitzaldiak gaztelaniaz eta bertsoak euskaraz izango dira, baina Leire Vargas itzultzaile eta idazleak aldi bereko itzulpena egingo du.

Bertsomatika Bilboko Bidebarrieta Liburutegian egingo da urtarrilaren 15ean, 19:00etan. Sarrera librea izango da lekua bete arte eta streaming bidez ere jarraitu ahal izango da Kulturgunea kanalean.

Hizlariak

María Ángeles García Ferrero: Matematikako doktorea eta Madrilgo Matematika Zientzien Institutuko zientzialari titularra da. Hainbat erakundetan lan egin du, hala nola Bartzelonako Unibertsitatean, BCAMen, Heidelbergeko Unibertsitatean eta Leipzigeko Matematikako Max-Planck Institutuan. Bere interes zientifikoak deribatu partzialetako ekuazioak, alderantzizko problemak eta fisika matematikoa dira.

Kiko “Hipotenusa doktorea” Belchi: Matematikan doktorea. Estatu Batuetako, Erresuma Batuko eta Espainiako unibertsitateetan irakasle eta ikertzaile izan da. Britainiar Parlamentuan edo Japonian dibulgazio zientifikoa egiteaz gain, matematikako bideo dibertigarriak argitaratzen ditu eta Bartzelonan bakarrizketa komikoak egiten aurki dezakezu. Gaur egun institutuko irakaslea da eta topologia fisika kuantikoan nola aplikatu ikertzen ari da.

Álvaro Lozano Rojo: irakasle titularra Zaragozako Unibertsitatean, eta doktorea UPV/EHUn. Bere ikerketa sistema dinamikoetan eta bere aplikazioetan oinarritzen da, biologiaren eremuan arreta berezia jarriz.

Dioxinak: mugarri historikoak, erraustegiak eta Zaldibarko zabortegia
2025-01-28 18:30 - 20:00 | Herri Biblioteka, Bidebarrieta, 4, Iurreta
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gaztelania

Egoitza

Dioxinek eta furanoek 210 konposatu kimiko ezberdineko familia osatzen dute, literatura zientifikoan “kongenereak” deitu ohi direnak eta, kasu batzuetan, benetan toxikoak dira nahiz eta dosiak oso txikiak izan.

Izan ere, dioxinak eta furanoak nazioartean onartutako 12 kutsatzaile organiko iraunkorretako bi dira. Azpiproduktu horiek ez dira inoiz helburu komertzialekin ekoitzi. Horien jatorria herbizida edo intsektiziden produkzioarekin, industria edo erraustegiekin lotutako giza jarduerarekin eta sumendien edo suteak bezalako fenomeno naturalekin erlazionatuta dago.

Hortik abiatuta Yanko Iruin Zientzia Kimikoetako doktoreak dioxinen historia aztertuko du Dioxinak: mugarri historikoak, erraustegiak eta Zaldibarko zabortegia hitzaldian, Iurretako Udal Liburutegiak eta UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatutako Agora, Ezagutzaren Plaza zikloaren barruan.

Hitzaldia dioxinen aurrekari historikoetatik hasi eta Zubietako erraustegia edo Zaldibarko zabortegien kasuetarainoko ibilbidea egingo du animaliengan duten toxikotasunaren lehen ebidentziak, Vietnamgo gerrako “agente laranjaren” deribatua edo Seveso eztanda bezalako mugarriak aipatuz.

Hitzaldi-solasaldia urtarrilaren 28an izango da, 18:30ean, Iurretako Udal Liburutegian. Hitzaldia gaztelaniaz izango da eta sarrera librea eta doakoa da, baina aldez aurretik izena eman behar da biblioteka@iurreta.eus helbidera e-mail bat bidaliz edo 946812726 telefonora deituz.

Hizlaria

Juan José (Yanko) Iurin Sanz Kimikan lizentziatu zen Zaragozako Unibertsitatean eta doktoregoa UPV/EHUn egin zuen. Kimika Fisikoko katedraduna izan da unibertsitate bereko Kimika Fakultatean. 19 doktore-tesi zuzendu ditu eta bi liburu eta 132 artikulu argitaratu ditu polimeroen edo plastikoen arloko nazioarteko aldizkarietan. Gainera, Material Polimerikoen Institutuaren (POLYMAT) sortzaileetako bat eta, 1999tik 2013ra, zuzendariordea izan da. Horretaz gain, 2006tik El Blog del Buhon kimikari buruz dibulgatzen du.

Zientziaren Ertzetik: Genetikaren gaurko mugarriak
2025-02-07 18:30 - 20:00 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Detalles

Data y hora:

Hizkuntza: Euskara

Streaminga: Bai

Lugar

Genetikak eta haren ikerketak espektatibak, itxaropenak eta kezkak sortzen dituzte. Fenomeno hori ez da arraroa, hedabideetan genetikarekin zerikusia duten gaien presentzia eta jarraipena kontuan hartzen badugu. Presentzia mediatikoaz harago, genetikaren historia gure osasuna eta bizitza irauli duten une garrantzitsuez josita dago, eta gertakari hauek herritarren interesa pizten dute. Mugarri gehienak onuragarriak badira ere, badago baten bat kaltegarria ere izan daitekeena.

Koldo Garcia Etxebarria ikertzaileak “Genetikaren gaurko mugarriak” hitzaldia eskainiko du, eta bertan, gaur egungo genetika ulertzeko hiru mugarri izango ditu ardatz: gene-informazioaren ulermena, geneen edizioa eta genetikaren dibulgazioa.

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Durangoko Bizenta Mogel Bibliotekak antolatutako Zientziaren Ertzetik hitzaldi zikloan izango da “Genetikaren gaurko mugarriak”, hitzaldia otsailaren 7an, ostirala, Durangoko liburutegian, 18:30ean.

Sarrera librea izango da lekuak bete arte eta streamingez jarraitzeko aukera ere egongo da EITBren Kosmos kanalaren bitartez.

Hizlaria

Koldo Garcia Etxebarria biologoa eta genetikan doktorea da. Ikertzaile gisa, UPV/EHUn, Bartzelonako Biologia Ebolutiboaren Institutuan eta Biogipuzkoan egin du lan, eta genetikaren hainbat alderdi aztertu ditu horietan guztietan.

Dibulgatzaile gisa, urte asko daramatza genetika eta zientziaren gizarte-ardura herritarrengana gerturatzen eta, gaur egun, Biogipuzkoako Dibulgazio eta Kultura Zientifikoko arduraduna da.

2025eko Darwinen Egunean gure espeziearen berezitasuna izango da mintzagai eboluzioaren bidez
2025-02-12 18:30 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gaztelania

Streaminga: Bai

Egoitza

Otsailaren 12an, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian, 18:30ean, Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Zirkulu Eszeptikoak Charles Darwinen jaiotza oroituko dute bi hitzaldirekin, gure espeziearen berezitasunari begirada zabala eskaintzeko asmoz. Hizlariak izango dira, batetik, Conchi de la Rúa Euskal Herriko Unibertsitateko Antropologia Biologikoko katedraduna, eta, bestetik, Ignacio Martínez Alcalako Unibertsitateko Antropologia Fisikoko katedraduna eta Mercedes Conde Alcalako Unibertsitateko Antropologia Fisikoko doktorea.

Egitaraua

Conchi de la Rúak “La huella de especies humanas del pasado en nuestro genoma” (Iraganeko giza espezieen arrastoa gure genoman) hitzaldia emango du eta Ignacio Martínezek eta Mercedes Condek “Primate altruista”. Mintzaldietan hizlariek gaur egun giza eboluzioaren esparruan egiten ari diren ikerketen emaitzak erakutsiko dituzte, horiei esker, gure espeziearen historia eta gizakien berezko ezaugarri batzuen sorrera ulertzeko aukera baitugu.

Horrela, Conchi de la Rúa UPV/EHUko ikertzaileak azalduko du DNA fosilaren azterketari esker jakin ahal izan dela iraganean giza espezie ezberdinen arteko hartu-emanak egon zirela. Paleogenomikari esker, jakina da neandertalak eta denisovarrak duela 40 000 urte inguru, Afrikatik hainbat migrazio-boladaren ondoren Eurasiara iritsi ziren lehen sapiensekin bizi izan zirela. Ignacio Martínezek eta

Mercedes Condek, Alcalako Unibertsitateko ikertzaileek, biologia ebolutiboan gehien eztabaidatu den gaietako bati ekingo diote: altruismoaren jatorria. Altruismoa gizakion ezaugarri berezienetako bat da, eta haren eboluzio-historia ezagutzea garrantzitsua da gizateria ulertzeko. Altruismoaren jatorriak zerikusi zuzena du pertsona kalteberen edo zaurgarrien zaintzarekin. Alderdi hori erregistro fosilean aztertu daiteke, eta auzi horri buruzko argitasun gehien ematen duten giza fosilak Espainiako bi aztarnategitan agertu dira: Atapuercan (Burgos) eta Cova Negran (Valentzia).

Ezaugarriak

2025eko Darwinen Egunak Eusko Jaurlaritzako Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailaren eta ‘El Correo’ egunkariaren laguntza du, eta otsailaren 12an izango da, 18:30ean, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian. Sarrera doakoa izango da aretoa bete arte, eta streaming bidez ere jarraitu ahal izango da KulturguneaTB kanalaren bidez.

Hizlariak

Concepción de la Rúa Vaca Medikuntzan eta Biologian lizentziatua da, eta Antropologia Biologikoan katedraduna Euskal Herriko Unibertsitatean. UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea eta ikertzailea da, eta bertan, DNA zaharra ikergai duen laborategi bat sortzea sustatu zuen, arlo honen hastapena izanik. Euskal unibertsitate-sistemako UPV/EHUko Giza Biologia Ebolutiboa ikerketa-talde finkatuaren zuzendaria era bada. Bere ibilbide profesionalean diziplinarteko ikerketa-proiektuak garatu eta gidatu ditu, eta, besteak beste, antzinako gizakien ikerketa paleogenomikoetan nabarmendu da. Gaur egun, otsoaren etxekotzeari buruzko proiektu batean ari da lanean.

Ignacio Martínez Mendizabal Antropologia Fisikoko katedraduna da Alcalako Unibertsitatean. 1984tik Atapuerca mendilerroko Pleistozeno Aztarnategien ikerketa-taldeko kidea da. 1997an Asturiasko Printzesa Saria jaso zuen ikerketa zientifiko eta teknikoko arloan. Ibilbide luzeko profesionala da eta aditua da giza eboluzioaren arloan. Hainbat inpaktu-artikulu zientifikoren egilea eta nazioarteko proiekzioko hizlaria ere bada. Besteak beste, ‘El primate que quería volar’ liburuaren egilea da eta, Juan Luis Arsuagarekin batera, ‘La Especie Elegido’, ‘Amalur’ eta ‘Atapuerca y la Evolución Humana’ liburuak argitaratu ditu.

Mercedes Conde Valverde Antropologia Fisikoan doktorea da eta Alcalako Unibertsitateko Bizitza Zientzien Saileko irakaslea da. Otoakustika Ebolutiboa eta Paleantropologiako Ikerketa Katedra (HM Ospitaleak – Alcalako Unibertsitatea) zuzentzen du, Binghamton University-ko (SUNY-USA) Antropologia Saileko ikertzaile afiliatua da, eta Buenos Airesko Unibertsitateko irakasle gonbidatua ere. Atapuercako ikerketa-taldeko kidea da 2012tik, eta bere ikerlanaren ardatza entzumenaren eboluzioa eta hizkuntzaren jatorria aztertzea izan da. Besteak beste, ospe handiko aldizkarietan argitaratutako artikulu zientifikoetan parte hartu du eta ‘El lenguaje. En busca de las primeras palabras’ liburuaren egilea da.

Hizkuntza eta kultura-aniztasuna hezkuntzan izango dira hizpide Hezkuntza-frogak jardunaldian
2025-02-21 09:00 - 14:00 | Facultad de Educación de Bilbao – UPV/EHU, Sala Juliana Agirrezabala, Barrio Sarriena, s/n, Leioa, 48940
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gaztelania

Streaminga: Bai

Egoitza

Hezkuntza-frogak jardunaldia bueltan da beste urte batez, ebidentzia zientifikotik abiatuta egungo hezkuntza-estrategien eraginkortasuna berrikusteko. Mintegiaren zazpigarren edizioan aztertuko diren gaietako batzuk honako hauek izango dira: ahozko hizkuntzaren garapena haurtzaroan, gai berari buruzko errealitate desberdinak sortzeko duen ahalmena, eta ingurune kultura-aniztunetako ikaskuntzaren aberastasuna.

Ekitaldia Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedra eta Bilboko Hezkuntza Fakultatearen arteko lankidetzari esker burutuko da otsailaren 21ean, goizeko 9:15ean hasita eguerdiko 13:40ak arte. Jardunaldia UPV/EHUko Hezkuntza Fakultateko (Leioa) Juliana Agirrezabala aretoan izango da. Hitzaldiak Euskal Herriko eta Espainiako aditu ugarik emango dituzte; batez ere, hezkuntza, heziketa eta irakaskuntza arloko jakitunak izango dira hizlariak.

Mintegiaren zazpigarren edizioa hezkuntza arloko profesionalei eta, etorkizunean, kolektibo horretako kide izango direnei zuzenduta dago. Helburua da gaur egun erabiltzen diren estrategien baliagarritasunari buruzko hausnarketa partekatua ahalbidetzea, ebidentzia zientifikotik abiatuta.

Egitaraua

Jardunaldiak 30-40 minutuko iraupena izango duten bost hitzaldi izango ditu, gaur erabiltzen diren hezkuntza-praktikak ebidentzia zientifikoarekin kontrastatzeko.

Lehenengo, Julián Palazónek, Hezkuntza Zientzietan doktore, psikologo eta pedagogoak, haur hezkuntzan ahozko hizkuntza garatzeko programetan zentratutako hitzaldi batekin emango dio hasiera jardunaldiari. Kontzientzia fonologikoaren garapenarekin, hiztegiarekin eta gaitasun narratiboekin zerikusia duten programak izango ditu hizpide. Jarduera horiek babesten dituzten ebidentzia zientifikoez baliatuko da, funtsezkoak baitira irakurketa ikasteko eta irakurmena garatzeko.

Lorena Pérezek hartuko dio lekukoa, Errioxako Unibertsitateko Hizkuntzalaritza Kognitiboko katedradunak, gai berari buruzko errealitate anitzak sortzeko hizkuntzak duen boterea erakusteko. Hitzaldian Espainiako hezkuntzaren ikuspegi ezberdinetako adibideak plazaratuko ditu, esaterako, egungo diskurtsoa zein den adieraziko du eta iritzi eta politika publikoetan duen eragina.

Eskola-liburutegia da gure ondare literarioaren gotorleku nagusia. Jardunaldiko hirugarrena Gemma Lluc izango da. Lluc, Valentziako Unibertsitatean Literaturako katedraduna da eta eskola-liburutegien garrantzia erakutsiko du, bertan nor garen eta, aldi berean, gure sustraiak ulertzen laguntzen diguten lanez gozatzeko aukera baitago.

Ondoren, Andrea Khalfaouik, Deustuko Unibertsitatean Hezkuntzan doktoratutako irakasleak, azalduko du nola kultura-aniztasunean oinarritutako kalitatezko haur hezkuntza gai den gizartean ematen diren desparekotasun sakonenak gainditzeko.

Eguneko azken hitzaldia Marta Ferrerok emango du, Madrilgo Unibertsitate Autonomoko Ikerketa eta Transferentziako dekanordeak. Saio horretan, ikaskuntza esanguratsuagoa eta iraunkorragoa lortzeko estrategiarik eraginkorrenetako batzuen inguruan hausnartuko du, baita horien erabilera ikasleen artean nola hedatu den ere. Hizlari gisa parte hartzeaz gain, Ferrero Hezkuntza-frogak jardunaldiaren zuzendari zientifikoa da ere.

Ezaugarriak

Sarrera librea izango da lekuak bete arte, baina beharrezkoa da inskripzioa. Horretarako kzk.ehu@gmail.com helbidera mezu bat bidali behar da, izen-abizenak eta lan tokia edo zeregina adierazita. Bertara joaterik ez dutenek streaming bidez jarraitu ahal izango dute jardunaldia https://ehutb.ehu.eus/canal1 helbidean.

Hizlariak

Julián Palazón Hezkuntza Zientzietan doktorea, psikologoa, pedagogoa eta irakaslea da Valentziako Nazioarteko Unibertsitatean (VIU). Era berean, Ikaskuntza Zailtasun Espezifikoetan Esku Hartzeko Taldean (INDEA) laguntzen du. Talde horretan, irakurketa, idazketa, hizkuntza eta hizketa hobetzeko hezkuntza-programak diseinatu, aplikatu eta ebaluatzen ditu.

Lorena Pérez Hizkuntzalaritza Kognitiboko katedraduna da Errioxako Unibertsitatean, eta GRISSU ikerketa-taldeko kidea (Semantika, Sintaxia eta Hizkuntzaren Erabilerari buruzko Errioxako Ikerketa Taldea) eta Campus Iberuseko ICON-Cognción en Acción ekintza-taldeko kidea ere bada. Hizkuntza ikertzen du, komunikatzeko eta munduaz hitz egiteko ez ezik, ulertzeko eta elkar ulertzeko ere balio digun tresna gisa.

Gemma Luch Literaturako katedraduna da Valentziako Unibertsitatean (UV), eta irakaslea Filologia katalaneko Sailean. 30 urteko ibilbidea egin du ikerketaren esparruan ikertzen eta ezagutza transferitzen. Kanon ez-akademikoa, politikak eta irakurketaren eta liburutegiaren sustapena ditu ikergai.

Andrea Khalfaoui Hezkuntzan doktoratu zen Deustuko Unibertsitatean eta gaur egun irakaslea eta ikertzailea da Euskal Herriko Unibertsitateko Hezkuntza Zientzien Sailean. Bere ikerketa-ildoa ikasle zaurgarrien arrakasta akademiko eta sozialaren sustapenean oinarritzen da, batez ere ijito etniakoena eta ikasle migratzaileena.

Marta Ferrero Madrilgo Unibertsitate Autonomoko (UAM) Irakasleen Prestakuntza eta Hezkuntza Fakultateko Ikerketa eta Transferentzia dekanordea da. Bere ikerketa-ildo nagusiak hauek dira: ideia okerrak identifikatzea eta murriztea ikasten ari diren edo lanean ari diren irakasleen artean, eta irakaskuntza-ikaskuntza prozesuei aplikatutako psikologia kognitiboa.

Agora, ezagutzaren plaza | Lurzoruaren kudeaketaren eragina eguneroko ur-horniketan
2025-02-25 18:30 - 20:00 | Iurretako Herri Biblioteka, Bidebarrieta 4, Iurreta, 48215
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Euskara

Streaminga: Ez

Egoitza

Kalitatezko edateko ura eskuratzea gero eta erronka handiagoa bihurtu da munduan, eta Euskal Herria ez da salbuespena. Baliabide naturalen gehiegizko ustiapena eta kutsadura bezalako faktoreek, edota klima-aldaketaren ondorioek gero eta gehiago eragiten diete ibaiei eta akuiferoei, gure ur-iturri nagusiei.

Nola berma dezakegu ezinbesteko baliabide natural horren epe luzerako hornidura egonkor eta iraunkorra? Inguruko basoetako lurzoruak modu eraginkorrean kudeatzeak eragin positiboa izan lezake eguneroko ur-horniduran.

Gai honen inguruan hitz egingo du UPV/EHUko Prozesu Hidro-Ingurumenekoen Ikertaldeko Ane Zabaleta ikertzaileak “Lurzoruaren kudeaketaren eragina eguneroko ur-horniketan” hitzaldian.

Ane Zabaleta Geologian doktoratu zen Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU) eta bere hitzaldian Life-Urbaso ikerketa-proiektu europearraren gako batzuk azalduko ditu. Esaterako, ikerketa honetan edateko uraren kantitatea eta kalitatea bermatzeko, naturan oinarritutako hainbat irtenbide garatuko dira eta Urdaibaiko Biosfera Erreserbako 40 ur-erauzketa gunetan ezarriko eta probatuko dira irtenbide horiek.

Horrez gain, hitzaldian, egunero kontsumitzen dugun urarekin zerikusia duten gai ohikoenei ere erantzungo die: uraren jatorria, honen ibilbideari buruzko xehetasunak eta arrotik gure txorrotetaraino bidean zehar aurkitzen diren oztopo zeintzuk diren.

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Iurretako Herri Bibliotekak bultzatutako Agora, ezagutzaren plaza hitzaldi-zikloaren barruan egingo da ekitaldia, otsailaren 25ean, asteartea, 18:30ean, bibliotekan bertan. Sarrera librea eta doakoa da lekuak bete arte baina baina aldez aurretik izena eman behar da biblioteka@iurreta.eus helbidera e-mail bat bidaliz edo 946812726 telefonora deituz.

Hizlaria

Ane Zabaleta Lopetegi Geologian doktoratu zen Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU). Gaur egun, UPV/EHUko Matematika, Zientzia Esperimental eta Gizarte Zientzien Didaktika saileko irakaslea da, Prozesu Hidro-Ingurumenekoen Ikertaldeko ikertzailea. Azken 20 urteetan, lurrazaleko uren azterketan espezializatu da, sedimentuekin duen dinamikan eta klima-aldaketak lurzoruaren kudeaketan duen inpaktuan.

Bidebarrieta Zientifikoa | Medikuntza pertsonalizatuaren dilema etikoak
2025-03-05 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gaztelania

Streaminga: Bai

Hemen esteka: KulturguneaTB

Egoitza

Medikuntza pertsonalizatua eraldatzen ari da gaixotasunak ulertzeko dugun modua, bereziki adimen artifiziala eta gene-analisien bezalako garapen teknologikoei esker. Historian lehen aldiz, arreta indibidualizatuagoa eta eraginkorragoa eskaintzeko aukera ematen diguten tresnak ditugu, paziente bakoitzaren ezaugarri berezietara egokituak, eta horrek orain arte ezagututako arreta medikoaren eredua irauliko duela ematen du.

Hala ere, teknologia horiek aurrera egin ahala, osasunarekin eta gizarte osoarekin zerikusia duten dilema etiko berriak sortzen dira. Datu bolumen handien erabilera masiboak pribatutasunari eta diskriminazio arriskuari buruzko zalantzak sortzen ditu. Zenbateraino gaude prest gure informazio pertsonala emateko, osasun arreta zehatzagoa lortzeko? Zer gertatzen da intimitaterako eta gure datuen babeserako eskubidearekin gero eta digitalizatuagoa dagoen mundu honetan?

Gai horien inguruan argia emateko asmoz, Iñigo de Miguelek, UPV/EHUko Ikerbasque irakasle ikertzaileak eta bioetikan eta teknozientzia berrien zuzenbidean adituak, “Dilemas éticos de la medicina personalizada” (Medikuntza pertsonalizatuaren dilema etikoak) hitzaldia eskainiko du martxoaren 5ean, asteazkena, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Hitzaldian, Zuzenbidean eta Filosofian ere doktore den De Miguelek medikuntza pertsonalizatuaren erronka bioetiko nagusienetako batzuk aztertuko ditu, hala nola, pazienteen datuen kudeaketa masiboa, diskriminazio arriskua edo erabaki medikoak ez daudela bakarrik algoritmo automatizatuen mende bermatzearen garrantzia. Horrez gain, beste gai batzuk ere jarriko ditu mahai gainean, esaterako, osasun arloko profesionalari alternatibak eskaini beharra terapiekiko atxikidura falta saihesteko. Izan ere, fenomeno hori gaixo batek medikuaren aginduak behar bezala jarraitzen ez dituenean gertatzen da, eta egungo medikuntzaren erronka handienetako bat bihurtu da.

Medikuntza pertsonalizatuaren dilema etikoen inguruko hitzaldi-solasaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak antolatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren saioa da. Hitzaldia aurrez aurre, eta streaming bidez ere ikusi ahalko da KulturguneaTB Kanalean. Aretoko sarrera doakoa eta librea izango da lekuak bete arte.

Hizlaria

Íñigo de Miguel Beriain Ekonomia eta Enpresa Zientzietan lizentziatua da (Nafarroako Unibertsitatea), Zuzenbidean lizentziatua eta doktore europarra (UNED) eta Filosofian doktorea (UPV/EHU). Gaur egun, Ikerbasque ikertzaile irakaslea da UPV/EHUko Zuzenbide fakultateko Zuzenbide eta Giza Genoma Katedrako ikerketa-taldean. Espainiako Bioetika Batzordeko kidea eta Euskadiko Medikamentuen Ikerketarako Etika Batzordeko (CEIm) presidentea da. Bioetikarekin eta teknozientzia berrien zuzenbidearekin lotutako sei liburu eta hirurogei artikulu baino gehiago argitaratu ditu.

Zientziaren ertzetik | Nola sortzen da desira?
2025-03-07 18:30 - 20:00 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gaztelania

Streaming: Bai

Egoitza

Bizitza sexual osasuntsu bat eta betea izateko beharrezkoa den lehen gauza da desirak nola funtzionatzen duen jakitea. Izan ere, erabat jabetzen ez bagara ere, desiraren atzean prozesu biologiko, emozional eta erlazionalen multzo handi bat ezkutatzen da, eta horrek zuzenean eragiten du gure sexualitatea bizi eta esperimentatzeko dugun moduan.

Desiraren jatorria eta ezaugarriak ezagutzeko eta hau aktibatzen laguntzen duten faktoreetan sakontzeko Laura Morán psikologo eta sexologoak “¿Cómo surge el deseo?” (“Nola sortzen da desira?”) hitzaldia eskainiko du. Bertan desiraren ezaugarriez gain berau geldiarazten duten mekanismoetan sakontzuko du ere. Era berean, Moránek libidoaren inguruko mito faltsu batzuk desmuntatuko ditu, jendeari bere modus operandia hobeto ulertzeko aukera emango diotenak.

Hitzaldia martxoaren 7an izango da, arratsaldeko 18:30ean Duragok Bizenta Mogel Bibliotekan, EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bizenta Mogel Bibliotekak antolatzen duten Zientzia Ertzetik dibulgazioko hitzaldi-sortaren barruan.Sarrera librea izango da lekuak bete arte eta streamingez jarraitzeko aukera ere egongo da EITBren Kosmos kanalaren bitartez.

Hizlaria

Laura Morán, Psikologian lizentziatu zen Deustuko Unibertsitatean, familia- eta bikote-terapian espezializatua dago. Dibulgatzailea ere bada, izan ere “hobe da informatzea eta heztea sendatzea baino” leloaren defendatzaile sutsua da, eta psikologia, sexualitatea eta giza harremanak publikoari hurbiltzea du helburu, ikuspegi argi, dibertigarri eta taburik gabeko batetik.

Hainbat irratsaioren kolaboratzailea da, esaterako, RTVEko Gente despierta edo Radio Euskadiko Boulevard programena. Telebistan RTVEko Órbita Laika programan parte hartzen du eta baita ere Naukas edo Desgranando Ciencia bezalako dibulgazio ekitaldietan. Horrez gain, sexualitateari buruz eta bikote-harremanen inguruko hainbat libiru argitaratu ditu, besteak beste, “Perfectamente imperfectas” (Destino) y “Por qué no deseo” (Next Door Publishers).

Martxoak 14: π zenbakia protagonista BCAM Naukas ekitaldian
2025-03-14 09:30 - 20:30 | Bizkaia Aretoa UPV/EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Euskara/gaztelania

Streaminga: Bai

Hemen esteka: Kosmos EITB

Egoitza

π letra grekoaz irudikatzen den Pi zenbakia, munduan dauden konstante matematikorik garrantzitsuenetakoa da. Zenbaki honek mendez mende eragin duen lilura handia da, izan ere, 4.000 urte baino gehiago da ikergai zenbaki hau eta berari eskainitako eguna ere badago egutegian, martxoan baitugu Pi zenbakiaren Eguna ospatzeko data.

Nazioarteko ekitaldi hau Larry Shaw fisikari estatubatuarraren eskutik sortu zen, 1988an efemeride hau ospatzeko proposamena egin baitzuen. Ingelesez eta euskaraz, martxoaren 14a idazteko modua bat dator konstante matematiko ezagunaren lehenengo hiru digituekin: 3-14 -martxoak 14-, euskaraz / 3-14 -March 14th-, ingelesez. Azken urteotan, Pi Egunaren ospakizuna zabalduz joan da, eta 2019ko azaroaren 26an UNESCOk martxoaren 14a Matematikaren Nazioarteko Eguna izendatu zuen.

Aurten ere, Basque Center for applied Mathematics (BCAM) zentroak eta UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak ospakizunarekin bat egin eta BCAM NAUKAS ekitaldiaren bosgarren edizioa antolatuko dute martxoaren 14an UPV/EHUren Bizkaia Aretoan.

Goizean, BCAM NAUKAS 2025 ekitaldiak matematika-tailerrak eskainiko ditu, lehen eta bigarren hezkuntzako ikasleei matematika modu ludiko eta erakargarrian hurbiltzeko asmoz.

Arratsaldean, 15 minutuko hitzaldi zientifiko dinamikoak eta hurbilekoak izango dira Bizkaia Aretoko Mitxelena aretoan. Hitzaldi horien bidez, besteak beste, Pi zenbakiak eguneroko bizitzan dituen propietateak eta aplikazioak ezagutuko ditugu.

BCAM Naukas 2025 ekitaldiaren programa

Goizez – 9:30 – 13:30- Matematika-tailerrak

Lehen Hezkuntzako azken mailetako eta Bigarren Hezkuntzako ikasleentzako tailerrak. Gazteei matematika era ludiko eta erakargarrian hurbiltzea dute helburu, zientzia honekiko jakin-mina pizteaz gain.

Lehen Hezkuntza – 5. eta 6. mailako ikasleentzat

Papiroflexia matematikoa – euskaraz- Txandak: 09:30 – 10:15 | 10:30 – 11:15 | 11:30 – 12:15

Eskuak Matera: hurbilketa fraktala – euskaraz- Txandak: 09:30 – 10:15 | 10:30 – 11:15 | 11:30 – 12:15

Bigarren Hezkuntza – 1. eta 2. DBHko ikasleentzat

Juegos Gigantes -gaztelaniaz- Txandak: 09:30 a 10:30 | 10:50 a 11:50 | 12:10 a 13:10

Math Mystery Box -euskaraz- Txandak: 09:30 a 10:30 | 10:50 a 11:50 | 12:10 a 13:10

Magia y Matemáticas -gaztelaniaz- Txandak: 09:30 a 10:30 | 10:50 a 11:50 | 12:10 a 13:10

Juegos con lápiz y papel -gaztelaniaz- Txandak: 09:30 a 10:30 | 10:50 a 11:50 | 12:10 a 13:10

Bigarren Hezkuntza – 3. eta 4. DBHko ikasleentzat

Resolver el Cubo Rubik -gaztelaniaz- Txandak: 09:30 a 10:30 | 10:50 a 11:50 | 12:10 a 13:10

NAN txartelaren sekretuak -euskaraz- Txandak: 09:30 a 10:30 | 10:50 a 11:50 | 12:10 a 13:10 (* Parte-hartzaileek NAN bat ekarri beharko dute edota haren fotokopia bi aldeetatik.)

Tailerrak doakoak dira eta gehienez 35 pertsonako edukiera dago bakoitzean. Ikasleek parte hartuko dute tailerretan eta ikastetxe gehiagok parte hartu ahal izateko, ikastetxe batek gehienez bi tailerretan parte hartu ahal izango du.

OHARRA: Tailer guztiak beteta daude.

Arratsaldez – 18:30 – 20:30 – Hitzaldi laburrak

15na minutuko hitzaldi labur, bizi eta hurbilak izango dira eta, besteak beste, bertaratutakoei matematiken izaera liluragarria bistaratzeaz gain, Pi zenbakiaren propietateak eta eguneroko bizimoduan dituen aplikazioak emango dira ezagutzera.

18:30 – 18:40: Ongietorria

18:40 – 18:45: Javier Peláez (Naukas): Aurkezpena

18:45 – 19:00: Fátima Mª García (Santiago de Compostelako Unibertsitatea): “Poesía irracional”

19:00 – 19:15: Enrique F. Borja (Sevillako Unibertsitatea): “Cuando te crees que lo has entendido todo”

19:15 – 19:30: Clara Grima (Sevillako Unibertsitatea): “Midiendo un mundo redondo”

19:30 – 19:45: Daniel Eceizabarrena (BCAM): “La longitud de la costa y otros fractales”

19:45 – 20:00: Judit Mínguez (Errioxako Unibertsitatea): “Las matemáticas en el diseño gráfico”

20:00 – 20:15: Luca Fanelli (Ikerbasque, UPV/EHU & BCAM): “Do, Re, Mi, Fa, Sol La, π: ¿Por qué tenemos siete notas?”

20:15 – 20:30: Javier Peláez (Naukas): BCAM NAUKAS ekitaldiaren itxiera

BCAM NAUKAS 2025 hitzaldietarako sarbidea librea eta doakoa izango da lekuak bete arte. Bertaratzerik ez dutenek hitzaldi guztiak zuzenean eta streaming bidez ikusteko aukera izango dute EITBko Kosmos kanalaren bidez. Hitzaldiei buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, ikus programa osoa esteka honetan.

Zatoz Pi Eguna ospatzera martxoaren 14ean Bizkaia Aretora, eta ezohiko matematika egunaz gozatzeko aukera izango duzu!

Agora, ezagutzaren plaza | Mitoak argituz paleontologiaren eskutik
2025-03-25 18:30 - 20:00 | Iurretako Herri Biblioteka, Bidebarrieta 4, Iurreta, 48215
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Euskara

Streaminga: Ez

Egoitza

Paleontologia gure planetako bizitzaren iragan geologikoa aztertzen duen zientzia da. Iraganean bizi izan zirenen arrasto fosilen behaketan eta azterketan oinarritzen du bere ikerketa. Organismo organikoen arrastoak, esaterako, landareen eta animalienak, sarritan harkaitzei itsatsita gorde ohi dira, eta hauei esker duela milioika urte Lurreko bizilagunak eta haien ohiturak nolakoak ziren ulertzeko gida gisa balio digute.

Gaur egun, fosil horien ikerketari esker zehaztasun eta zorroztasun handiagoarekin jakin dezakegu iragana nolakoa izan zen. Hala ere, fosilen esanahia azaltzeko ahaleginetan hainbat teoria sortu izan ditugu historian zehar. Askotan izaki mitologikoak izan dira teoria horietako protagonista, kondaira ugariren sorratzaile.

Xabier Murelagak, Geologian doktorea eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea eta ikertzailea, “Mitoak argituz paleontologiaren eskutik” hitzaldia eskainiko du martxoaren 25ean Iurretako Herri Bibliotekan. Bertan, historiako mito horiek paleontologiarekin duten harremana erakutsiko du.

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Iurretako Herri Bibliotekak bultzatutako Agora, ezagutzaren plaza hitzaldi-zikloaren barruan egingo da ekitaldia, martxoaren 25ean, asteartea, 18:30ean, bibliotekan bertan. Sarrera librea eta doakoa da baina aldez aurretik izena eman behar da biblioteka@iurreta.eus helbidera e-mail bat bidaliz edo 946812726 telefonora deituz.

Hizlaria

Xabier Murelaga, Geologian doktoratu zen Euskal Herriko Unibertsitatean 2000. urtean eta Paleontologia arloko irakaslea da UPV/EHUko Geologia sailean ordutik aurrera. Tesia Nafarroako Errege Bardean aurkitutako fosilei buruzkoa izan zen. Bere karreraren hasieratik lotura estua du ikerketarekin eta geologiaren dibulgazioarekin. Ildo horretan, hainbat argitalpen zientifikotan parte hartu du, baita doktorego-tesien eta master eta gradu amaierako lanen zuzendaritzan ere. Dibulgazioaren arloan, hitzaldi, txango, liburu eta erakusketa ugari antolatu ditu.

2025eko "Geologia olerkari, miope eta despistatuentzat" jardunaldia
2025-03-26 16:00 - 2025-03-28 19:30 | Bizkaia Aretoa UPV/EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gaztelania

Streaminga: Bai

Hemen esteka: https://katedra.eus

Egoitza

Zer dute komunean paisaia ikusgarri batek, milaka urteko fosil batek edo bertan behera utzitako harrobi batek? Ondare geologikoaren parte dira guztiak, Lurraren historiaren lekuko, eta balio zientifiko, hezitzaile, kultural eta estetiko handia dute. Hala ere, oraindik ez da oso ezaguna hauen garrantzia.

Ondare geologikoaren ingurukoak hurbiltzeko gizarteari, martxoaren 26an, 27an eta 28an “Geologia olerkari, miope eta despistatuentzat” dibulgazio-jardunaldiaren bosgarren edizioa izango da eta aurtengoaren gaia “Ondarea ondare” izango da. Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU) Zientzia eta Teknologia Fakultateko Hidro-Ingurumen Prozesuak (HGI) ikerketa-talde finkatuak antolatu ditu jardunaldiok, eta hauen laguntza izango dute: Bizkaiko Campuseko Errektoreordetza, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedra, Euskal Kostaldeko Geoparkea eta Energiaren Euskal Erakundeak (EVE).

Ekitaldia UPV/EHUko Bizkaia Aretoan izango da (Bilbo), martxoaren 26an eta 27an, 16:00etatik aurrera, eta hitzaldiak zuzenean zein streaming bidez jarraitu ahal izango dira EiTBko Kosmos kanalaren bidez. Amaitzeko, martxoaren 28an (ostirala), ekitaldiari amaiera emateko, Urkiolako Parke Naturalera (Bizkaia) mendi irteera bat egingo da, non dibulgazio geologikoa eta ilustrazio zientifikoa uztartuko dira.

Egitaraua

Martxoaren 26a, asteazkena – 16:00etatik – 19:30era

«La memoria de la Tierra. El reconocimiento internacional del patrimonio geológico» (Lurraren memoria. Geologia-ondarearen nazioarteko aitorpena) – Asier Hilario (IUGS)

«Y… ¿cómo se gestiona el patrimonio natural?» (Eta… nola kudeatzen da ondare naturala?) – Xabier Arana (Bizkaiko Foru Aldundia)

«Valle Salado: ¿de dónde viene la sal? ¿De dónde viene el agua?» (Anañako Gatz Harana: nondik dator gatza? Nondik dator ura?) – Iñaki Antigüedad (UPV/EHU)

«Gestión y actuaciones en el Paisaje Natural Protegido del Diapiro de Añana» (Añanako diapiroko Paisaia Natural Babestuaren kudeaketa eta jarduketak) – Joseba Carreras (Arabako Foru Aldundia)

«Un llanto en la oscuridad» (Negar bat iluntasunean) – Inma Mugerza (UPV/EHU)

Martxoaren 27a, osteguna – 16:00etatik – 19:30era

«Geoparques, motores de desarrollo» (Geoparkeak, garapenaren eragileak) – Leire Barriuso (Geogarapen Elkartea)

«Sobrarbe-Pirineos: qué hacemos en un geoparque de montañas» (Sobrarbe-Pirinioak: zer egiten dugu mendi-geoparke batean?) – Ánchel Belmonte (Geoparque Mundial UNESCO Sobrarbe-Pirineos)

«¿Y esto también lo hacéis? Participación social y desarrollo local en el Geoparque Las Loras» (Eta hau ere egiten duzue? Parte-hartze soziala eta tokiko garapena Las Loras Geoparkean) – José Ángel Sánchez (ARGEOL)

«Patrimonio minero: la huella de un modelo social muy geológico» (Meatze-ondarea: gizarte-eredu geologiko baten aztarna) – Jesús María Esteban (EEE)

«Patrimonio cultural: ¿qué tienen en común la Basílica de San Pedro del Vaticano y la de Begoña?» (Kultura-ondarea: zer dute komunean Vatikanoko San Pedro Basilikak eta Begoñakoak?) – Laura Damas (UPV/EHU)

Martxoaren 28a, ostirala – 16:00etatik – 19:30era

«El imaginario de la geología» (Geologiaren imajinarioa): Urkiolako Parke Naturalera irteera – Arantza Aranburu eta Vega Asensio (UPV/EHU)

Izen-ematea eta sarrera

Bizkaia Aretoko hitzaldien sarrera librea eta doakoa da eta Urkiolako irteeraren kasuan ere, baina autobuseko leku-kopurua mugatua izango da (Bilbotik aterako da autobusa eta 30 leku ditu). Beraz, martxoaren 28an Urkiolara egiten den irteeraren kasuan, izena ematea derrigorrezkoa da. Izen-ematea formulario honen bidez egin daiteke. Informazio gehiago nahi izanez gero, antolatzaileekin harremanetan jar zaitezke posta elektroniko honetara idatziz: j.geologiamiopes@gmail.com.

Bidebarrieta Zientifikoa | Ingurumen erradioaktibitatea zaintzen
2025-04-09 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Data eta ordua:

Hizkuntza: Gaztelania

Streaming-a: Bai. KulturguneaTB

Egoitza

Ingurumenaren zaintza erradiologikoa funtsezko prozesua da ingurunean dagoen erradioaktibitatearekiko esposizioa kontrolatu eta minimizatzeko. Esposizio horren jatorria naturala edo instalazio nuklearren eta erradioaktiboen operazioetatik eratorritakoa izan daiteke. Herritarrentzako seguruak diren erradiazio-mailak mugen barruan mantenduko direla bermatzeko, airearen, uraren, lurzoruaren eta biotaren -flora eta fauna- analisiak eta neurketak egiten dira erradioaktibitate-iturritik hurbil dauden lekuetan.

Kontrol mota horrek garrantzi berezia hartzen du instalazio nuklearrak ixtean, ezinbestekoa baita prozesua zorroztasun handienarekin gainbegiratzea, material erradioaktiboaren edozein jariori aurrea hartzeko. Gaur egungo eta hurbileko adibide bat da Garoñako (Burgos) zentral nuklearraren eraisketa. Bertan, UPV/EHUk aktiboki laguntzen du garapen seguru eta gardena bermatzeko.

Gai honetan sakontzeko, Raquel Idoetak, Bilboko Ingeniaritza Eskolako Energia Ingeniaritzako irakasle eta UPV/EHUko Segurtasun Nuklear eta Erradiologikoko (SEGNUC) taldeko kideak “Vigilando la radiactividad ambiental” (Ingurumen erradioaktibitatea zaintzen) hitzaldia emango du apirilaren 9an, asteazkena, 19:00etan Bilboko Bidebarrietako Liburutegian.

Bere hitzaldian, Idoetak ingurumenaren zaintza erradiologikoa zertan datzan azalduko du eta ingurumenean erradioaktibitatea kontrolatzeko erabiltzen diren teknika batzuk ere aurkeztuko ditu. Garoñako zentral nuklearraren kasu zehatzari ere helduko dio eta, bereziki, UPV/EHUko Segurtasun Nuklearreko eta Erradiologikoko ikertaldeak (SEGNUC) zentral nuklearraren eraisketan betetzen duen papera ere plazaratuko du.

Hitzaldi-solasaldi hau UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak antolatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren saioa da. Hitzaldia aurrez aurre, eta streaming bidez ere ikusi ahalko da KulturguneaTB kanalean. Aretoko sarrera doakoa eta librea izango da lekuak bete arte.

Hizlaria

Raquel Idoeta Hernandorena Ingeniaritza Energetikoan doktoratu zen UPV/EHUn eta Euskal Herriko Unibertsitateko Bilboko Ingeniaritza Eskolako Ingeniaritza Energetikoa saileko irakaslea da. Horrez gain, Segurtasun Nuklear eta Erradiologikoko (SEGNUC) ikerketa-taldeko kidea da erakunde horretan.

Ingeniaritza nuklear eta erradiologikoaren arloarekin lotutako 50 artikulu baino gehiago argitaratu ditu inpaktu indize handiko aldizkarietan, eta 25 urte baino gehiago daramatza ingurumenaren zaintza erradiologikoari lotuta. Bestalde, Espainiako Sozietate Nuklearreko (SNE) eta Babes Erradiologikorako Espainiako Elkarteko (SEPR) kidea da.

Zientziaz blai | Zientzia guztiontzat, salbuespenik gabe
2025-05-08 18:00 - 2025-05-10 20:00 | San Frantzisko auzoa, San Frantzisko kalea, Bilbo, Bizkaia, 48003
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Castellano

Streaming-a: Ez

Egoitza

Logos Elkarteak Zientziaz Blai ekimenaren edizio berri bat antolatu du Bilboko San Frantzisko, Bilbo Zaharra eta Zabala auzoetan. Aurtengoa seigarren edizioa da eta, beste behin, helburu zehatza du ekimenak: kultura zientifikora iristeko zailtasun handienak dituzten auzoetako herritarren gizarte-garapena eta aukera berdintasuna bultzatzea. Aurtengo egitarauak energia-krisia, sasiterapiak, optimismo teknologikoa eta aurrerapen zientifikoek espazio-esplorazioan, energia-biltegiratzean eta osasunean duten eragina bezalako gaiak jorratuko dira.

Zientziaz Blai zientzia dibulgaziorako ekitaldia maiatzaren 8tik 10era bitartean izango da eta programako jarduera guztiak doakoak dira eta sarrera librea izango dute.

Programa

Maiatzaren 8a, 18:00etan, Sarean (Mariaren Bihotza Plaza 4, Bilbo)

Hitzaldia – solasaldia: La crisis energética en mi barrio (Energia-krisia nire auzoan).

Hizlaria: Antonio Turiel, fisikaria eta matematikaria, CSICeko ikertzailea eta energia-krisietan aditua. Antonio Turiel, CSICeko fisikari eta matematikaria eta krisi energetikoan aditua,

Maiatzaren 9a, 19:00etan, San Frantziskoko gizarte-etxeko ekitaldi-aretoa (Mariaren Bihotza plaza, z/g)

Zine foruma: Una terapia de mierda filmaren emanaldia.

Edukia: “Una terapia de mierda” sasiterapien gaia jorratzen duen film laburra da. 2024ko Goya sarietan film labur dokumental onenaren sarirako izendatuta egon zen eta 2023ko Berlanga Sarietan eta Feroz Sarietan lehen saria jaso zuen bere kategorian. Protagonistetako batek, Fernando Cerverak, film laburraren atzean egon zen oihartzuna eta historian sakonduko du emanaldiaren ostean.

Maiatzaren 10a, 17:30ean, Hika ateneo (Eskola Zumarkalea, 1)

Hitzaldi-sorta: Ciencia y sociedad (Zientzia eta gizartea)

Edukia: Hitzaldi laburren saioa, gure etorkizunarekin zerikusia duten gaiak lantzen dituzten ikertzaileekin. Hizlariak arlo anitzetakoak dira eta, besteak beste, optimismo teknologikorako lekurik dagoen ala ez aztertuko dute. Ondoren, solasaldi parte-hartzailea izango da publikoarekin.

Futuros (y pasados y presentes) socio-técnicos: ¿cómo de responsables y abiertos? (Etorkizuneko, eta iraganeko eta oraingo, sozio-teknikoak: zenbateraino arduradunak eta irekiak?) – Hannot Rodriguez Zabaleta (Euskal Herriko Unibertsitatea), Filosofian doktorea.

Baterías para un futuro sostenible (Etorkizun iraunkorrerako bateriak) – Monsterrat Casas-Cabanas (CIC energiGUNE), Materialen zientzian doktorea.

¿Nos iremos a Marte? La era espacial en el contexto de la crsis ecosocial? (Martera joango gara? Espazio-aroa krisi ekosozialaren testuinguruan) – Jorge Hernandez Bernal (Sorbona Unibertsitatea), Fisikan doktorea.

Zientziaz Blai programako jarduera guztiak doakoak dira eta sarrera librea izango dute. Argibideak edo zalantzak argitzako mezu bat bidali daiteke honako helbide elektronikora: logoselkartea@gmail.com.

Zientziaz Blai ekimenak zientzia guztiontzat, salbuespenik gabe, bideratu nahi du eta LOGOS Elkarteak antolatzen du ikuspegi zabal eta anitzarekin. Zientziaz Blai lankidetzan gauzatzen den ekitaldia da eta, besteak beste, Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedra, Bilbo Zaharra, San Frantzisko eta Zabalako taldeak, BCMaterials ikerketa-zentroa, Hika Ateneoa eta 5001 Bilbao aseguru-artekaritzaren laguntza jasotzen du.

“Generoa eta zientziaren komunikazioa” jardunaldia 2025
2025-05-15 09:00 - 18:30 | Torre Iberdrola, Plaza Euskadi, 5, Bilbao, 48009
Xehetasunak

Data eta ordua:

Hizkuntza: Gastelaniaz

Streaminga: Bai

Egoitza

Maiatzaren 15ean bueltatuko genero-ikuspegia oinarrian duen zientziaren komunikazioari buruzko ekitaldi nagusia: Generoa eta Zientziaren Komunikazioa jardunaldia. Aurtengoa hirugarren edizioa da eta Bilboko Iberdrola Dorretxean egingo da. Jardunaldia elkarrizketarako eta hausnarketarako gunea da eta baita zientzia-komunikazioan genero-ikuspegia nola txertatu eta hobetu aztertzeko bilgunea.

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatu du jardunaldia, eta Eusko Jaurlaritzako Zientzia, Unibertsitate eta Berrikuntza Sailaren, Iberdrolaren eta EITBren laguntza izan du. Komunikazioaren arloko profesionalei zuzenduta dago, baita komunikazio inklusiboan, eta honi heltzeko, interesa duten pertsona guztiei ere.

Adimen artifizialaren (AA) eta genero alborapenen arteko harremana ardatz hartuta, 30 minutuko hitzaldi magistralak eta mahai-ingurua egingo dira saioari hasiera emateko, eta adimen artifizial feminista baterantz joateko proposamenak landuko dituzte.

Atsedenaldiaren ondoren, jardunaldiak 15 minutuko hitzaldi laburrekin jarraituko du, genero-ikuspegia duten komunikazio arloko proiektu eta ekimenen berri emateko. Hainbat gai jorratuko dira, hala nola, hizkuntzaren erabilera gizarte-aldaketa gaitzeko tresna gisa, emakume adituen ikusgarritasuna erreferentzia iturri gisa esparru zientifikoan, emakumeen rolak komunikazioaren ikerketan edota kazetaritza matxistako praktikak antzematen dituen behatoki baten zeregina.

Ekitaldiari itxiera emateko zientzia-komunikazioan generoaren inklusioak duen garrantziari buruzko hitzaldia izango da, eta azken mahai-inguru bat ere egingo da. Honetan, generoari buruzko ekitaldietan parte hartzen duen publikoa zabaltzeko estretagiak landuko dira, eta nola lan egin komunikazio anitzagoa eta irekiagoa gauzatuz ohiko parte-hartzaileen zirkulutik harago joateako.

Egitaraua

9:00 – Akreditazioak

9:30 – Irekiera

Hitzaldi magistralak

9:45 – IA para la comunicación y comunicación de la IA (AA bat komunikaziorako eta AAren komunikazioa) – Esther Paniagua (Juan Carlos Erregea Unibertsitatea)

10:15 – Algoritmos paternalistas. Cómo afectan a nuestra manera de contar las cosas (Nola eragiten dioten gauzak kontatzeko gure moduari algoritmo paternalistek) – Ujué Agudo (Deustuko Unibertsitatea)

10:45 – La importancia de comunicar los sesgos (Isuriak edo alborapenak komunikatzearen garrantzia) – Gisela Baños (Zientzia- eta teknologia-dibulgatzailea)

11:15 – Kaferako atsedena

11:45 – Propuestas para una inteligencia artificial feminista (Adimen artifizial feminista baterako proposamenak) – Lucía Ortiz de Zárate Alcarazo (Madrilgo Unibertsitate Autonomoa)

12:15 – Mahai-ingurua – Esther Paniagua, Ujué Aguado, Gisela Baños eta Lucía Ortiz de Zárate Alcarazo

Proiektuak aurkezteko saioa

15 minutuko hitzaldi laburrak

12:45 – Juntas por los bosques: la semilla para cambiar un mundo masculino (Denak batera basoen alde: gizonen mundua aldatzeko hazia) – Asun Cámara (Oviedoko Unibertsitatea) eta Marta Corella (COPADE Fundazioa)

13:00 – Impacto en las publicaciones científicas de la web Mujeres con ciencia (Mujeres con ciencia web-orriaren inpaktua argitalpen zientifikoetan) –Raquel Fernández-Cézar (Gaztela-Mantxako Unibertsitatea)

13:15 – AGITATE. Asimetrías de género en la comunicación política general (AGITATE. Genero-asimetrien inguruan komunikazio politiko orokorrean) – Teresa Piñeiro (Coruñako Unibertsitatea)

13:30 – Esfera climática, dando voz a las expertas (Klima-eremua, emakume adituei ahotsa ematen) – Andrea Arnal (CREAF)

13:45 – Observatorio del periodismo machista (Kazetaritza matxistaren behatokia) – Iker Merchán (UPV/EHU)

14:00 – Bazkaria

15:45 – Desenmascarando sesgos: hacia una comunicación científica verdaderamente inclusiva (Alborapenak agerian uzten: benetan inklusiboa den zientzia-komunikazio baterantz) – Iraide Ibarretxe-Antuñano (Zaragozako Unibertsitatea)

16:00 – El lenguaje como herramienta para el cambio social: algunas consecuencias del uso del lenguaje inclusivo (Hizkuntza gizarte-aldaketarako tresna gisa: hizkuntza inklusiboaren erabileraren ondorio batzuk ) – Laura Vela-Plo (UPV/EHU) eta Marta de Pedis (NUP)

16:15 – FEMICOM. De dónde venimos y a dónde vamos las investigadoras de la comunicación (FEMICOM. Nondik gatozen eta norantz goazen zientzia-komunikazioko emakume ikertzaileak) – Susana Torrado (Murtziako Unibertsitatea)

16:30 – EXPERTAS. La presencia de las mujeres como fuente en ciencia y tecnología en los medios (ADITUAK. Emakumeen presentzia komunikabideetan zientzia eta teknologia arloko iturri gisa)– Patricia Sánchez-Holgado (Salamancako Unibertsitatea) eta Laura Rodríguez Contreras (Salamancako Unibertsitatea)

Hitzaldi magistralak

16:45 – [ENG] Mapping Women Science Communicators: The importance of gender inclusion in science communication (Emakumezko zientzia-komunitzaileen kartografia: generoaren inklusioaren garrantzia zientzia-komunikazioan) – Clare Wilkinson (UWE Bristol)

17:30 – Abrir la conversación. Guía para comunicar más allá del círculo propio (Elkarrizketa zabaltzea. Norberaren zirkulutik harago komunikatzeko gida) – María Pilar Rodríguez (Deustuko Unibertsitatea) eta Marta Macho (UPV/EHU)

18:30 – Itxiera eta amaiera

19:00 – Beer for Science

Hitzaldietara sarrera

Hitzaldietarako sarrera doakoa eta librea da lekuak bete arte, baina izen-ematea gauzatu behar da orrialde honen bitartez. Datozen asteetan, egitarauari eta parte hartzaileei buruzko informazio gehiago eskainiko da. Hitzaldiak zuzenean zein streaming bidez jarraitu ahal izango dira EiTBko Kosmos kanalaren bidez.
