Uda ikastaroa: "La ciencia de los jinetes del Apocalipsis"
2021-07-12 09:00 - 2021-07-14 14:00 (Europe/Madrid) | Palacio Miramar, Paseo Miraconcha, 48, Donostia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Uztailaren 12tik 14ra, UPV/EHUko Uda Ikastaroen barruan, Donostia International Physics Centerrek (DIPC) eta UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak “La ciencia de los jinetes del Apocalipsis: una aproximación científica a los riesgos existenciales de la Humanidad” ikastaroa emango dute.

COVID-19aren pandemiak gizateriaren existentzia bera arriskuan jar dezaketen fenomenoak daudela erakutsi du. Birus batek eragindako pandemia batek ehunka milioi kutsatu, dozenaka milioi pertsona gaixo eta milioika heriotza eragin ditu, eta gainera, imajina dezakeguna baino ondorio kaltegarriagoak izan ditzake. Baina okerragoa ere izan zitekeen. Are gehiago, epidemiologiako eta birologiako espezialistek ohartarazi dute pandemia are suntsitzaileagoak gerta daitezkeela.

Pandemiak ez dira gainditu beharko ditugun mehatxu bakarrak. Badira bestelakoak (planetaz kanpokoak, geologikoak, bakteriologikoak, ingurumenekoak, geopolitikoak eta beste batzuk), eta horiek gertatzea ez litzateke baztertu behar. Udako ikastaro honetan, mehatxu horiei ikuspegi zientifikotik heldu nahi diegu, eta natura, benetako arriskua, gizakiek hari buruz duten pertzepzioa eta fenomeno horietara ahalik eta hobekien hurbiltzea balioetsiko ditugu.

Ikastaroaren programa honako hau da:

Uztailaren 12a

09:00 – 09:15: Erregistroa

09:15 – 09:20: Ikastaroaren aurkezpena – Juan Ignacio Pérez Iglesias (UPV/EHU – Kultura Zientifikoko Katedra)

09:20 – 10:00: “La especie humana en peligro“ – Juan Ignacio Pérez Iglesias (UPV/EHU – Kultura Zientifikoko Katedra)

10:00 – 10:45: “La furia de la Tierra“ – Julia Ana Maria Cuevas Urionabarrenechea (UPV/EHU – Geologiako departamentua)

10:45 – 11:15: Etenaldia

11:15 – 12:00: “El cielo sobre nuestras cabezas“ – Naiara Barrado Izagirre (UPV/EHU – Zientzia Planetarioen Taldea)

12:00 – 12:45: “¿Y si vienen los extraterrestres?“ – Carlos Briones Llorente (Astrobiologiako Zentroa/CSIC)

12:45 – 13:15: Mahai-ingurua

Uztailaren 13a

09:15 – 10:00: “Superbacterias, el nacimiento del Joker“ – Itziar Alkorta Calvo (UPV/EHU – Biokimika eta Biologia Molekularreko departamentua)

10:00 – 10:45: “Cambio climático: ¿un punto de no retorno?“ – Elisa Sainz de Murieta (BC3 – Klima Aldaketa Aztergai zentroa)

10:45 – 11:15: Etenaldia

11:15 – 12:00: “Pandemia: a la espera del Big one“ – Ignacio López Goñi (Nafarroako Unibertsitatea – Natur Zientzien Museoa)

12:00 – 13:00: “Mahai-ingurua: El cine del final de la Humanidad“ – Desirée de Fez (kazetaria eta zine-kritikaria) eta José Miguel Mulet Salort (Valentziako Unibertsitate Politeknikoa – Landareen Biologia Molekular eta Zelularreko Institutua)

13:00 – 13:15: Mahai-ingurua

Uztailaren 14a

09:15 – 10:00: “La sombre de los datos es alargada“ – Humberto Bustince Sola (Nafarroako Unibertsitate Publikoa)

10:00 – 10:45: “Armas de destrucción masiva“ – Mikel Mancisidor de la Fuente (Deustuko Unibertsitatea)

10:45 – 11:15: Etenaldia

11:15 – 12:00: “La percepción del riesgo del yo invulnerable“ – Uxune Martinez Mazaga (Euskampus Fundazioa – Kultura Zientifikoko Unitatea)

12:00 – 12:45: “De aquí a la eternidad: ¿y si el Apocalipsis nunca llega?“ – Jesús Zamora Bonilla (UNED – Logika eta Zientziaren Filosofiako katedraduna)

12:45 – 13:15: “La ciencia al rescate “. Ricardo Díez Muiño (DIPC / CFM – Zuzendaria)

13:15 – 13:45: Mahai-ingurua

Izen-ematea

Izena emateko epea irekita dago. Ikastaroaren xehetasun gehiago ezagutzeko, jo ikastaroaren gunera: “La ciencia de los jinetes del Apocalipsis: una aproximación científica a los riesgos existenciales de la Humanidad“.

Artea eta Matematika erakusketa: ‘Fractus’ eta ‘Azares’
2021-09-17 08:00 - 2021-09-27 20:00 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Matematika eta artea oso urrun dauden bi diziplinatzat hartzen dira, ageriko loturarik ez balute bezalaxe. Baina, bien arteko harremana aztertzen denean, nabarmena da antzina-antzinatik arte garaikideraino mantendu izan den bien arteko elkarreragin oparo, sakon eta aberatsa. Pitagorasen zientziak, bere kontzeptuekin –pi zenbakia, kasu– eta teoremekin, ideia sortzaileak eragin ditu eta egitura artistikoen osagaia izan da.

“Artea eta matematika” erakusketak bi diziplina horien artean dagoen lotura estua jarriko du ikusgai irailaren 17tik 28ra bitartean UPV/EHUko Bizkaia Aretoko Axular gelan. Verónica Navarroren “Fractus” eta Esaú de Leónen “Azares” egileen lanen bitartez fraktalen berezitasunak aurkeztuko dira. Erakusketak egunero bisitatu ahal izango dira, goizeko 10:00etatik arratsaldeko 20:00etara, astelehenetik ostiralera eta irailaren 25ean (larunbata) eta 26an (igandea) goizeko 10:00-13:00etara eta 16:00-19:30era.

Matematika eta, bereziki, fraktalak dira erakusketa hau osatzen duten elementu nagusiak, eta horien laguntzaz, bertatik bertara egiaztatu ahal izango da matematika lan plastikoaren inspirazio-iturria, arte-sorkuntzarako tresna eta funtsezko osagaia izan daitekeela.

“Fractus” erakusketaren abiapuntutzat har daiteke Verónica Navarroren Menudo punto (2012) liburua, izan ere, paperean landutako formatu txiki eta ertaineko eszenografien bitartez, geometria fraktala ezagutzera ematea du helburu, eta bereziki, Kochen Kurba deritzona. Obretan ageri den kaosean ikertzera eta mundu ulergaitz eta magikoak irudikatzera gonbidatzen dute ikuslea artelan hauek.

Bestalde, “Azares” deritzon erakusketan, Esaú de León artistak zuhaitz itxurako eskultura handiak begiratzeko gonbidapena luzatzen du. Eskultura hauek triangelu-itxurako piezez osatuta daude, eta pieza horiek mihiztatu egiten dira Lindemayerren sisteman oinarrituz. Teknika hau, egitura fraktala dena, eskulturan erabiltzen da landare eta zuhaitzen hazkundea irudikatzeko. Gainera, sorkuntza-prozesuan triangelu magikoak, zenbaki lehenak, pi zenbakia eta proportzio harmonikoak ere aurki ditzakegu. Sorkuntza-lanak, halaber, alderdi parte-hartzaile bat du; izan ere, bertaratutakoak kartekin beren eskultura propioa egitera gonbidatzen ditu.

“Artea eta matematika” erakusketa, UPV/EHUko Bizkaia Aretoko Axular gelan irailaren 17tik 28ra bitartean ikusgai egongo dena, UPV-EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Ikerketa Gizartean Zabaltzeko Zuzendaritzak antolatu dute.

Bisita gidatuak

Erakusketan bisita gidatua egin nahi dutenek, irailaren 20tik 26ra -biak barne- egin dezakete ordutegi honetan:

Irailaren 20, 21, 22, 23 eta 24an, arratsaldeko 18:00etan.

Irailaren 25ean eta 26an, goizeko 11:00etan eta arratsaldeko 18:00etan.

Bisita gidatuetara joan nahi baduzu, bidali mezu elektroniko bat kzk.ehu@gmail.com helbidera eta adierazi zure intereseko ordutegia, zure izen-abizenak eta harremanetarako telefonoa.

Sortzaileei buruz

Verónica Navarro Arte Ederretan lizentziatu eta Hezkuntzan doktoratu zen Murtziako Unibertsitatean. Jarduera plastikoa hezkuntzarekin uztartu eta artea matematikarekin eta literaturarekin nahastu ohi ditu bere lanetan. Argitara eman dituen liburuen artean, Fina e infinita edo Fractales artista liburuak eta El muy punto liburua nabarmendu daitezke. Halaber, banakako zein taldekako instalazio eta erakusketetan parte hartu du. Lehenengoen artean, Horma/forma/norma eta Menudo punto aipa daitezke, eta lankidetza bidez egindakoen artean, Las formas toman forma e infinitas delakoa.

Bestetik, Esaú de León artista eta museografo mexikarrak Arte Plastikoak ikasi zituen Mexiko Hiriko “La Esmeralda” Pintura, Eskultura eta Grabatuko Eskola Nazionalean. Honen ibilbidean ere, instalazio eta erakusketa ugari aipa daitezke, banakakoak (Vacío continuo edo Vortex) zein taldekakoak (Designata edo Incesante parpadeo de luz). Horrez gain, arte-bildumen kontserbazio lanak (Michael Nyman edo Iberdrola) eta erakusketak koordinatu ditu Mexikoko Arte Modernoaren Museoan.

“Eboluzioa genero-ikuspegitik” erakusketa
2021-09-17 08:00 - 2021-09-27 20:00 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Nork esan du zientzia neutroa dela? Edozein giza-jardueratan gertatzen den bezalaxe, zientziaren kasuan ere, hainbat faktorek baldintzatu, mugatu eta are alde batera ala bestera makurraraz dezakete. Horren harira, giza-eboluzioari buruz egin izan den interpretazio konbentzionala zientziak jasandako mugapenen adibide garbia da.

Eboluzioaren errealitate zabal eta inklusiboa bistaratzeko asmoz, ugalketa eta biziraupena espeziearen arrakastaren giltzarritzat hartuz, Euskadin dago ikusgai lehenengo aldiz “Eboluzioa genero-ikuspegitik” erakusketa, zientziak eboluzioaren inguruan eman duen interpretazio tradizionalari buelta ematea xede duena.

Erakusketa Eduardo Saiz Alonso ilustratzaile zientifikoak sortutako laminekin osatu da, estereotipoak zalantzan jarri eta ikusleengan gogoeta eragiteko asmoz. Bizkaia Aretoko Etxepare gelan egongo da ikusgai irailaren 17tik 28ra bitartean, eta astegunetan bisitatu ahal izango da, astelehenetik ostiralera, goizeko 8:00etatik arratsaldeko 20:00etara bitartean; baita irailaren 25ean eta 26an (larunbata eta igandea) ere, 10:00etatik 13:00etara eta 16:00etatik 19:30era bitartean.

Erakusketa CENIEHko Kultura Zientifikoaren eta Berrikuntzaren Unitateari esker gauzatu ahal izan da, “la Caixa” Gizarte Ekintzaren eta Zientzia eta Teknologiarako Espainiako Fundazioaren (FECYT) lankidetzaz, eta José Mª Bermúdez de Castro Risueño, Joseba Rios Garaizar eta María Amor Barros del Río izan dira komisario zientifikoak. Erakusketa elkarrekin antolatu dute UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Ikerketaren Gizarte Zabalkunderako Zuzendaritzak.

Erakusketaren osagarri gisa, eboluzioa genero-joerarik gabe aztertzeko lau hitzaldi antolatuko dira irailaren 22an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian. Ekimena Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloaren barruan gauzatuko da, eta horretan parte hartuko duten lau hizlariek formatu atseginean jorratuko dute giza-eboluzioa, ikuspegi zabal batetik eta genero-joerarik gabe, paleontologia, biologia, geologia eta bestelako esparrutatik begiratuta. “Eboluzioa genero-ikuspegitik” hitzaldiei buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, kontsultatu programa.

Ilustratzaileari buruz:

Eduardo Saiz Alonso Biologia Zientzietan lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitatean eta ilustratzaile zientifikoa eta biologoa da. Bere lanak errealismoz betetako adierazkortasun arina du ardatz, zorroztasun zientifikorik handienean oinarrituta, eta gai naturalistak zein gai arkeologikokoak biltzen ditu.

Ilustrazio horien bitartez, hainbat argitaletxetarako lan egin du -Plaza&Janés, Salvat, Planeta, etab.-, baita erakunde publikoetarako, Ikerketa Zientifikoetarako Goi Mailako Zentroa, Atapuerca Fundazioa eta Kataluniako Generalitatea tarteko, eta hainbat aldizkari zientifikotarako ere, hala nola Mundo Científico, El Temps edo The Anatomical Record.

Bidebarrieta Zientifikoa: "Eboluzioa genero-ikuspegitik"
2021-09-22 19:00 - 20:15
Xehetasunak

Data eta ordua:

Nork esan du zientzia neutroa dela? Edozein giza-jardueratan gertatzen den bezalaxe, zientziaren kasuan ere, hainbat faktorek baldintzatu, mugatu eta are alde batera ala bestera makurraraz dezakete. Horren harira, giza-eboluzioari buruz egin izan den interpretazio konbentzionala zientziak jasandako mugapenen adibide garbia da.

Alde batetik, interpretazio baldintzatu hori aurkitu eta aztertutako fosilen eskasiaren ondorioa izan daiteke, batez ere kontuan hartuta fosilei dagokien hedadura geografiko eta kronologiko izugarri zabala. Bestetik, bakarrik enpirikoki azter daitekeena egiazkotzat jotzeko dagoen joera zientifizistak ere murriztu eta bigarren mailara baztertu ditu espeziearen bilakaera ezagutzeko garrantzi handia duten jarduera asko, hala nola, edoskitzea, haziera, ezagutzaren transmisioa edo ehiza. Azkenik, nabarmentzekoa da, oraintsu arte, arkeologia eta beste zientzia batzuk gizonek garatu eta interpretatu izan dituztela nagusiki, eta gizonezkoa historiaren erdigune eta protagonista duen ikuspegi androzentriko horren ondorioz, litekeena da eboluziorako funtsezkoak diren alderdi batzuk baztertu izana, emakumea askotan bigarren mailan utziz.

Testuinguru honetan, eta eboluzioaren errealitate egiazkoagoa eta inklusiboagoa erakusteko asmoz, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak, UPV/EHUko Ikerketa Gizartean Zabaltzeko Zuzendaritzak eta Bidebarrieta Liburutegiak “Eboluzioa genero-ikuspegitik” izenburuko ekitaldia antolatuko dute irailaren 22an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian. Ekimenean paleontologian, biologian, geologian eta bestelako esparruetan diharduten lau hizlarik parte hartuko dute, eta formatu atsegi baten bitartez, giza-eboluzioa sexu-joerarik gabeko ikuspegi zabal batetik jorratuko dute.

Eboluzioaren ikuspegi ‘morea’

Giza-eboluzioaren fosil ikoniko askok izen propioa dute (Cro-Magnoneko gizona edo Elvis, kasu) eta kultura herrikoian txertatu dira. Arratsaldeko lehen hitzaldian, “Famosas desconocidas de la Evolución Humana” (Giza-eboluzioaren emakume ospetsu ezezagunak) izenburupean, Asier Gómez Olivencia paleontologoak jendaurrean aurkeztuko ditu eboluzioaren emakume-izen ezagunenetako batzuk, hala nola, Ardi, Selam, Lucy, Benjamina edo Tabun C1 emakume neandertala.

Jarraian, “Las mujeres en los estudios sobre Evolución Humana” (Emakumeak Giza Eboluzioari buruzko azterlanetan) izenburua daraman bigarren hitzaldian, Carmen Manzano biologoak argi utziko du gizakiak kultura erabili duela inguruneko aldaketetara egokitzeko, eta animalien artean parekorik ez duen egokitzeko modu horren ondorioz, oso zaila dela balioetatik aske dagoen zientzia objektibo bati buruz hitz egitea. Ildo horretan, emakumeak espeziearen biziraupenean izandako lana eta eginkizuna ezagutzera emateko, Manzanok giza-bilakaerari buruzko azterlanetan emakumeen irudikapena nola landu den aztertuko du.

Bestalde, paleontologia da ilustrazioaren premiarik handiena duten arlo zientifikoetako bat, ez baitago lekukotasun grafiko nahikorik aurkikuntzak eta ebidentziak azaldu ahal izateko. Ildo horretan, giza-eboluzioarekin lotutako ilustrazioek ezin hobeto islatzen dute gure gizartean egon den eta dagoen genero-desberdintasuna. Hori dela eta, arratsaldeko hirugarren hitzaldian, “El sesgo de género a través de la ilustración científica” (Genero-joera ilustrazio zientifikoaren bitartez) izenburupean, Vega Asensio biologo eta ilustratzaile zientifikoa ilustrazioen xehetasunei erreparatzearen garrantzia nabarmentzen saiatuko da, izan ere, askotan antzematen ez diren xehetasun horiek denboran iraun ohi duten eduki zientifiko okerrak sortzen laguntzen dute, luzera begira genero-joera handiagoa erraztuz.

Laugarren eta azken hitzaldia Arantza Aranburu geologoak emango du. “Y… ¿qué aporta la geología a la evolución humana?” (Eta… zer ekarpen egin dio geologiak giza-eboluzioari?) izenburupean, xehetasun osoz azalduko du giza-eboluzioa, ia osorik fosilen azterketatik ateratako datuen bitartez eraikia, sedimentuetan bildutako DNAren erregistrotik lortu diren ekarpenekin osatzen ari dela azken urteotan, eta horien arabera argi geratu omen dela, fosilak ugariak ez diren lekuetan ere, hominidoen (eta bestelako ornodunen) presentzia egiazta daitekeela. Gainera, hitzaldian, geologiak giza-eboluzioari egindako beste ekarpen batzuk ere ezagutu ahal izango dira, izan ere, horiei esker, fosilizazio-prozesuak ulertu, ingurune jakin batean nagusi ziren prozesu naturalak interpretatu eta data zehatzak jarri ahal zaizkie zenbait prozesu eta fosili.

Gonbidapenak erreserbatzea

UPV/EHUko Ikerketa Gizartean Zabaltzeko Zuzendaritza ere partaide duen ekimen hau UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatutako Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloaren barruan antolatu da. Ekitaldia bertatik bertara ikusi ahal izango da, baita streaming bidez ere KulturguneaTB kanalaren bidez.

Hitzaldia liburutegian bertan entzun nahi dutenek sarrera online erreserbatu behar dute aldez aurretik, Bilbao Kultura gunearen bitartez. Sarrerak doakoak dira.

Hizlariak

Asier Gómez ornodunen arloko paleontologoa da, giza-eboluzioan aditua. Egun, Ramon y Cajal kategoriako ikertzailea da UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultatean. Atapuercako Ikerketa Proiektuari lotuta dago 2001az geroztik eta FECYTen doktoretza ondoko ikertzailea izan da University of Cambridgen (2010-2012) eta Marie Curie kategoriako ikertzailea Parisko Musée de l ‘Hommen (2013-2014).

Carmen Manzano biologoa da, eta 1986tik erretiroa hartu arte, UPV/EHUko Genetika, Antropologia Fisikoa eta Animalien Fisiologia Saileko Antropologia Fisikoko irakaslea izan da. Gainera, ikerketa-proiektu ugaritan parte hartu du, baita Populazioen Genetikarekin, Auzitegi-Genetikarekin zein elkarketa genetikoari buruzko azterlanekin lotutako gaien inguruko 50etik gora argitalpenetan ere, inpaktu handikoaldizkarietan.

Vega Asensio Biologian doktoratu zen Euskal Herriko Unibertsitatean (UPV/EHU) eta ilustrazio zientifikoari buruzko lehen graduondokoa koordinatzen du unibertsitate berean. Orain arteko ibilbide profesionalean, ikertzailetzat ikasi eta lan egin du Europako Europako hainbat unibertsitatetan. 2011n, komunikazio eta dibulgazio zientifikoa hobetzeko premiak bultzatuta, NorArte Visual Science ilustrazio zientifikoaren estudioa sortu zuen, marrazkigintzarekiko eta zientziarekiko grinak uztartuz.

Arantza Aranburu geologoa UPV/EHUko Geologia Saileko irakaslea da 1992az geroztik. Arroka sedimentarioetan jasotako historia geologikoak deszifratzea du ikerketa-jardunaren ardatz. Gainera, 20 urte baino gehiago daramatza Atapuercako proiektuan, eta karst, ibai zein itsas erregistroen bitartez, egungo paisaia, egungoaren azpikoa eta iraganekoa interpretatzeko lanetan dihardu

EHUko Euskararen Astean "Jakinduriek mundue erreko dau!"
2021-12-01 18:30 - 20:00 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zientziak eta bertsolaritzak bat egingo dute Bilboko Bidebarrieta Liburutegian abenduaren lehenean, “Jakinduriek mundue erreko dau!” ekitaldian. “Bertsozientzia” izenaz ere ezagutzen den saioa, abenduaren 1ean izango da, arratsaldeko 18:30ean eta UPV/EHUk Euskararen Nazioarteko Eguna ospatzeko antolatu duen Euskararen Astea programaren jardueretako bat da.

“Jakinduriek mundue erreko dau!” ekitaldiak itxuraz urrun dauden bi diziplina uztartzen ditu: zientzia eta bertsolaritza. Hala ere, biak eszenatoki berdinera igoko dira, haien arteko muga gaindituz, zientzia kontatu eta kantatzen duen funtzio berezia eskaintzeko publikoari.

Kike Amonarriz aurkezlea eta soziolinguista izango da ekitaldi honetako zeremonia-maisua. Ezagutza zientifiko zabaltzeko errima perfektua bilatzea xede duen ekitaldi honetan, Amonarrizekin batera izango dira mikrofono aurrean, Andoni Egaña eta Onintza Enbeita bertsolariak, Xabier Artaetxebarria ingeniaria, Miren Basaras mikrobiologoa eta Josu Lopez-Gazpio kimikaria.

Jardunaldiak, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren eta Bidebarrieta Kulturgunearen laguntza du eta, besteak beste, zientzialari bakoitzak 10 minutuko hitzaldia eskainiko du euskaraz. Horietan, labur-labur eta modu atseginean azalduko dituzte zenbait kontzeptu zientifiko: portaera altruista naturan, One Health (osasun bakarra) ikuspegia gaixotasunei aurre egiteko, eta puzkerren analisi kimikoa, hurrenez hurren.

Hitzaldi bakoitzaren ondoren, Amonarrizek gai bat proposatuko du, bertsolariek irudimena askatu eta bertsotan inprobisatzeko aukera izan dezaten. Gainera, ekitaldian, bertaratutakoen ezagutza ere neurtuko da, beste modu batez neurtu ere, eta irabazleek saria eramango dute.

Hitzaldiak doakoak dira eta sarrera librea izango da lekuak bete arte. Hitzaldira joaterik ez dutenek streaming bidez ikusi ahal izango dute KulturguneaTB kanalaren bitartez.

Programa:

Zientzialariak

Xabier Artaetxebarria, ingeniaria: “Zergatik gara onak?”

Xabier Artaetxebarria Telekomunikazio Sistemen Ingeniaritzan lizentziatu zen Nafarroako Unibertsitatean, eta doktorego-tesia Iruñeko CIMA ikerketa-zentroan egin zuen, medikuntzan nahiz biologian erabili ohi den irudien analisi automatikorako algoritmoetan oinarrituta.

Bere hitzaldian, “Zergatik gara onak?”, naturan ikus ditzakegun jarrera altruistak nola garatu diren azalduko du, baita izaera hau non agertzen den hautespen naturalaren teorian zehar.

Miren Basaras, mikrobiologoa: “Mendeetako iraunkortasunari eutsiz”

Miren Basaras, mikrobiologoa eta Biologian doktoratua, Mikrobiologiako irakasle titularra da UPV/EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultatean, eta unibertsitate bereko Mikrobiologia eta Osasunari buruzko Masterraren arduraduna.

Bidebarrieta Kulturgunearen eszenatokian One Health -Osasun Bakarra- kontzeptua zer den azalduko du. Gizakien eta animalien osasuna interdependenteak direla eta, aldi berean, bizi diren ekosistemetara lotuta daudela dio kontzeptu honek.

Josu Lopez-Gazpio, kimikaria: “Puzkerren analisi kimikoa”

Josu Lopez-Gazpio, Kimika-Zientzietan lizentziatu eta Kimikan doktoratu zen Euskal Herriko Unibertsitatean, eta irakaslea eta zientzia-dibulgatzailea da. Egun, Udako Euskal Unibertsitateko (UEU) Kimika saileko arduraduna da, eta UEU eta UPV/EHUren Irakasleen Prestakuntzarako Unibertsitate Masterreko irakaslea..

“Puzkerren analisi kimikoa” hitzaldian Josu Lopez-Gazpio guztiontzako ezaguna den kontzeptu batetik abiatuko da. Flatulentziek edo hesteetako gasek eragindako puzkerretatik beste kontzeptu zientifiko batzuk jorratuko ditu, hala nola, gasen legeak, soinua, usaimena edo hartzidura.

Bertsolariak

Andoni Egaña, Euskal Filologian lizentziatua, Euskaltzaindiaren euskaltzain urgazlea, idazlea eta bertsolaririk ospetsuenetakoa da. Lau aldiz irabazi du Bertsolari Txapelketa Nagusia: 1993an, 1997an, 2001ean eta 2005ean.

Onintza Enbeita, Kazetaritzan lizentziatua, kazetaria eta bertsolaria da. Kazetari bezala, hainbat hedabidetan lan egindakoa da, hala nola, Berria edo Euskal Telebista. Onintza Enbeita Bizkaiko Bertsolari Txapelketa irabazi zuen 2018an eta txapela jantzi zuen lehen emakumea izan zen.

Zer da benetan dieta osasungarri eta jasangarri bat?
2022-01-19 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Elikadura eta Nekazaritzarako Nazio Batuen Erakundearen (FAO) esanetan, dietak jasangarriak izan daitezen, ingurumen-inpaktu txikia eragin behar dute, elikadura eta nutrizioaren segurtasuna babesten lagundu behar dute eta egungo zein geroko belaunaldiei bizimodu osasungarria izaten lagundu behar diete. Biodibertsitatea eta ekosistemak babestu eta errespetatzeaz gain, dieta horiek onargarriak izan behar dute kulturaren ikuspuntutik, eskuragarriak, bidezkoak eta eskuragarriak ekonomiaren ikuspuntutik, eta egokiak, kaltegabeak eta osasungarriak nutrizioari dagokionez, baliabide naturalak eta giza-baliabideak optimizatzeaz gain.

Egun, gero eta begi-bistakoagoa da dieta eta elikadura-sistema jasangarriagoetara aldatzeko premia. Horren harira, azken hamarkadan, gero eta gehiago dira munduan elikadura-politiketan eta kontsumitzailea hezteko programetan jasangarritasunari buruzko irizpideak txertatzen hasiak diren herrialdeak.

Alabaina, benetan jabetzen al gara elikadura arloko erabakiek ingurumenean eragiten duten inpaktuaz? Nola murriztu ahal dugu elikadurari lotutako karbono-aztarna? Eta oroz gain, ba al dakigu zehazki zeintzuk diren gure dietak bete behar dituen ezaugarriak osasungarria eta jasangarria izan dadin?

Gai horiek guztiak argitzeko, Nerea Telleriak, Euskal Herriko Unibertsitateko Nutrigenomika eta Nutrizio Pertsonalizatuko doktoreak, “Zer da benetan dieta osasungarri eta jasangarri bat?” izenburuko hitzaldia emango du datorren asteazkenean, urtarrilaren 19an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Hitzaldian, planteatutako galderei erantzuteaz gain, Telleriak, UPV/EHUko Elikadura Iraunkorraren taldeko ikertzaileak, dieta osasungarri eta jasangarria izateko gakoak azalduko ditu, hala nola, landare-jatorriko elikagaiak oinarri nagusi dituen elikadura izatea, tokiko eta sasoiko elikagaiak aukeratzea, haragi gorriaren, ultraprozesatutako elikagaien nahiz edari azukredunen kontsumoa murriztea, edota elikagaiak alferrik galtzeko joera minimizatzea, beste hainbat gomendioren artean.

Sarrera

Hitzaldi-solasaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatutako Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloaren barruan antolatu da, eta modu presentzialean ikusi ahal izango da, baita streaming bidez ere, KulturguneaTB kanalaren bitartez. Sarrera librea da, ez da gonbidapenik eskuratu behar aurretiaz, eta lekuak bete arte sartu ahal izango da.

Hizlaria

Nerea Telleria, Nutrigenomikan eta Nutrizio Pertsonalizatuan doktoratu zen UPV/EHU eta unibertsitate bereko Elikadura Jasangarriaren taldeko ikertzailea da. Bere doktorego-tesian gainpisuaren zein obesitatearen arrisku-faktoreak dakartzaten bizimoduak aztertu zituen unibertsitateko ikasleen artean, batez ere dietarekin lotutakoak. Era berean, elikadura osasungarri eta jasangarriaren arloko prestakuntza eta esperientzia ditu. Ildo horretan, plazaratu dituen azken argitalpen zientifikoetako batean, unibertsitateko ikasleen elikaduraren kalitate nutrizionala eta karbono-aztarna aztertu ditu.

Surfa eta zientzia: hitzaldiak, infografiak eta surf eskolak
2022-01-21 08:00 - 2022-03-29 00:00 | Okendo Kultur Etxea, Nafarroa etorbidea , 7, Donostia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

“Donostia, Zientzia Hiria” proiektuak surfaren eta zientziaren arteko harremana aztertuko duen lehen ekimen batekin irekitzen ditu ateak: Surfa eta Zientzia.

Surfa eta Zientzia urtarriletik apirilera bitartean egingo da eta hiru ardatz izango ditu. Alde batetik, eta hilean behin hitzaldi-ziklo bat egingo da. Zientziako eta surfeko pertsona ospetsuek hainbat ikuspegitatik aztertuko dute gaia, hala nola fisikatik, meteorologiatik, osasunetik, kiroletik eta ingeniaritzatik.

Bigarrenik, urtarrilaren 21etik apirilaren bukaera arte, hiriko hainbat tokitan bost totem, infografia erakargarriekin, jarriko dira. NorArte Studiok Euskampusekin elkarlanean eginak dira eta Donostia zeharkatuko dute olatuen atzean dagoen zientzia eta surf-oholak mugiarazten dituen teknologia azalduko dute.

Programa apirilean bukatuko da, gazteei zuzenduta dagoen surf-jarduera praktiko batekin. Jarduera zientziaz zipriztinduta egongo da eta Zurriolako hondartzan izango da, unean uneko osasun eta meteorologia baldintzak kontuan hartuta.

Egitaraua:

Asteazkena, urtarrilaren 26a

18:00 – Okendo Kultur Etxea: “Olatu baten istorioa” – Maia Garcia Vergniory, fisikaria eta DIPCko ikertzailea eta Kepa Acero, surflaria.

“Olatu baten istorioa” hitzaldian zientzialari eta surflari getxotarrek hainbat galdera erantzungo dituzte: olatu batzuk zergatik irekitzen diren eta beste batzuk zergatik ixten diren, zergatik batzuetan seriean etortzen diren eta beste batzuetan ez, edo itsasaldiek, haizeak eta itsas hondoak zer paper jokatzen duten surfean aritzen garen olatuetan. Izan ere, surfa egiten duen norbaitek iragarpen-taulei begiratzen dien bakoitzean fenomeno fisikoak aztertzen ari da, eta hitzaldi honetan frogatuko da zientzia egiteko ez dela beharrezkoa zientzian profesionala izatea

Asteazkena, otsailaren 23a

18:00 – Okendo Kultur Etxea: “Fisiologia eta osasuna” – Aitor Santisteban, jarduera fisikoan eta kiroletan aditua eta Julen Ucin, medikua.

“Surf praktikatzen duten kirolari ez profesionalen ezaugarri morfologiko, fisiologiko eta teknikoak” – Aitor Santisteban, Jarduera fisiko eta kiroletan doktorea eta Basque Teameko surflarien prestatzaile fisikoa.

“Kantauri itsasoko ur hotza, surflarion etsai nagusia” – Julen Ucin, kirol medikuntzako mediku espezialista eta Euskaltel-Euskadi ProCycling Team taldeko medikua.

Otsaileko hitzordua surfak giza gorputzean dituen ondorioei buruzkoa izango da. Kirolari profesionalez gain, surfa gero eta hedatuago dago gizartean. Adituen arabera, olatuen gainean zamalkatzea jarduera fisiko osoa da, gorputzeko atal askok elkarrekin batera lan egin behar baitute. Besoek, eskuek, bizkarrak, gerriak edo hankek funtsezko funtzioa betetzen dute orekari eutsi eta maniobrak egiteko. Zalantzarik gabe, sasoian egotea garrantzitsua da kirol hau egiteko, baina nahikoa al da?

Asteazkena, martxoaren 23a

18:00 – Okendo Kultur Etxea: “Olatu perfektuaren atzetik eta taulen fabrikazioa” – Onintze Salazar, meteorologoa eta Adur Letamendia, Pukas Surfeko proiektu-zuzendaria.

Olatu perfektua aurreikus daiteke? Zein dira kontuan hartu beharreko baldintzak? Zertan oinarritzen dira olatuen iragarpenak? Non kontsulta daitezke? Fidagarriak dira?

Era berean, ba al dago taula perfekturik? Historikoki, taulen diseinuan eta fabrikazioan berrikuntza gehienak, baita surfaren teknikaren analisia ere, «proba/errore» prozeduretan eta surflarien esperientzian oinarrituta egin dira. Baina nola jartzen zaizkie zenbakiak sentsazioei? Zer teknologia dago taulen atzean?

Hitzaldiak zuzenean eta streaming bidez

Hitzaldiak Okendo Kultur Etxean izango dira eta sarrera librea izango da, leku-kopurua bete arte. Gainera, ziklo osoa streaming bidez ikusi ahal izango da EITBko Kosmos kanalaren bidez.

Infografiak hirian:

Urtarrilaren 21etik apirilaren bukaera arte, NorArte Studiok Euskampusekin elkarlanean egindako bost totem, infografia erakargarriekin, Donostiako hainbat tokitatik ibiliko dira. Infografia horiek surfa-oholek ezkutatzen duten teknologia, olatuen atzean dagoen zientzia eta kirol horren praktika erakutsiko dituzte.

Surf ikastaroa:

Programa apirilean bukatuko da, gazteentzako surf-jarduera praktiko batekin, eta zientziaz zipriztindua egongo da. Jarduera hau Zurriola hondartzan izango da, unean uneko osasun eta meteorologia baldintzen arabera.

Donostian izango den Surfa eta Zientzia programa Donostia Kulturaren ekimena da, eta Donostia International Physics Center (DIPC) eta EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren laguntza du. Ekimen hau Donostia, Zientzia Hiria egitasmoaren lehena da eta, besteak beste, hainbat arlotan garatutako azken aurrerapen zientifikoak jorratzea du helburu.

Darwinen eguna 2022: hizkuntzaz jabetzeko prozesua eta arau sozialak eboluzioan
2022-02-14 18:30 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Nolako garrantzia dute gizarte-arauek giza eboluzioan? Arrakasta bermatzen diote natur ingurunera zein gizartera egokitzeko prozesuari, ala oztopo izan daitezke? Nola gauzatzen dugu hizkuntza eskuratu eta ikasteko prozesua? Hauexek dira otsailaren 14an, Darwinen Egunaren hamaseigarren edizioan erantzuna izango duten galderetako batzuk. 2007az geroztik, Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Zirkulu Eszeptikoak hautespen naturalaren bidezko eboluzioaren teoria landu zuen Charles Darwin zientzialariaren jaiotza gogoratzen dute, zientzia nahiz ezagutza maite dutenei zuzendutako giza eboluzioaren hainbat alderdiri buruzko hitzaldien bitartez.

Bilboko Bidebarrieta Liburutegia izango da berriz ere “eboluzioarekiko” hitzordu honen agertokia datorren astelehenean, otsailak 14, 18:30etatik aurrera. Bertan izango dira Nuria Sebastián Gallés, Psikologiako katedraduna eta Pompeu Fabra Unibertsitateko Speech Acquisition and Perception ikerketa-taldeko zuzendaria, eta Joseba Ríos Garaizar, Historiako doktorea eta Bilboko Arkeologi Museoko arkeologo teknikaria. Ekitaldia online ikusi ahal izango da, baita zuzenean ere, liburutegian bertan.

Darwinen Egunaren edizio berri honetan, programatutako hitzaldiek eboluzioa izango dute ardatz, baina bi ikuspegitatik aztertuta: batetik, hizkuntzaz jabetu eta garatzeko prozesua, eta bestetik, gizarte-arauek giza eboluzioan duten garrantzia.

Lehenengo hitzaldian, “La ontogénesis del lenguaje: el lenguaje antes del lenguaje” (“Hizkuntzaren ontogenesia: hizkuntza hizkuntza izan aurretik”) izenburupean, Núria Sebastián Gallés zientzialari kognitiboak jendaurrean azalduko du nola gauzatzen den hizkuntzaz jabetzeko prozesua, izan ere, jaiotzaren aurretik hasi eta bi urte bete arte garatzen dugun prozesu horri esker, ikasle hutsak izatetik ezagutza espezializatua izatera igarotzeko aukera dugu denbora-tarte laburrean.

“Normas sociales y evolución humana” (“Arau sozialak eta giza eboluzioa”) izenburua daraman bigarren hitzaldian, Joseba Ríos Garaizar arkeologoak giza eboluzioa arau sozialen ikuspegitik jorratuko du, hau da, pertsonek gizarte mailako bizikidetza hobea izateko jarraitu beharreko arau eta erregelen multzoa aztertuta. Izan ere, zenbait kasutan, erabaki edo arau horiek ez dute egokitzapen arrakastatsurik erraztu, aurkitutako zenbait aztarna arkeologikok argitu dutenez. Hitzaldian, gizarte-arauek giza eboluzioan izandako garrantziari buruzko hausnarketa egingo da, arkeologia paleolitikoaren zenbait adibide paradigmatikoren bitartez.

Zuzenean eta streaming bidez

Hitzaldiak UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloari dagozkio. Ekitaldia doan ikusi ahal izango da, aurrez aurre zein streaming bidez, KulturguneaTB kanalaren bitartez. Sarrera librea da lekuak bete arte.

Hizlariak

Nuria Sebastian Galles Psikologiako katedraduna eta Pompeu Fabra Unibertsitateko Speech Acquisition and Perception ikerketa-taldeko zuzendaria da. 2013tik 2016ra bitartean, European Research Councileko Kontseilu Zientifikoko kidea izan zen, eta 2014tik 2016ra bitartean, bertako presidenteordeetako bat. 2016an British Academyko Fellow aukeratu zuten.

Joseba Rios Garaizar Historian doktoratu zen Kantabriako Unibertsitatean, historiaurrean aditutako arkeologoa da eta arkeologia teknikari da Bilboko Arkeologi Museoan. Bere proiekturik nabarmenen artean, Arlanpe (Lemoa), Aranbaltza (Barrika) eta Amalda III (Zestoa) aztarnategietan egindako ikerketa arkeologikoak azpimarra daitezke, hainbat artikulu zientifikotan parte hartu du, eta neandertalen teknologia eta kulturaren inguruan egindako ikerlanengatik nabarmendu da.

Geometria Naturala erakusketa Bizkaia Aretoan
2022-03-08 08:00 - 2022-03-18 20:00 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Matematika ardatz duen Geometria Naturala argazki-erakusketa izango UPV/EHUren Bizkaia Aretoan (Bilbo) 2022ko martxoaren 8tik 18ra bitartean.

Geometria Naturala erakusketa Enfoque geométrico matematikaren inguruko argazki-taldeko zenbait kidek ateratako 12 argazkik osatu dute. Matematika nonahi dagoela bistaratzea da erakusketa honen helburua, baita naturan ere. UPV/EHUko Bizkaia Aretoan (Bilbo) egongo da ikusgai 2022ko martxoaren 8tik 18ra bitartean eta goizeko 8:00etatik 20:00era, astelehenetik ostiralera.

Pilar Moreno, Lucía Morales, Inmaculada Gutiérrez eta Leopoldo Martínezen argazki ederrei azalpen-testu laburrak gehitu zaizkie, argazkiaren irudiarekin lotutako alderdi matematikoren bat edo beste nabarmentzeko asmoz, hala nola, Fibonacciren segida eta urrezko zenbakia landareetan, espiral logaritmikoa barraskiloaren maskorrean, edota animalien larruen patroiak azaltzen dituzten ekuazio matematikoak.

Galileo Galileik zioenez, “naturaren liburua matematikaren hizkuntzan idatzita dago”. Ildo horretan, argazkien egileek naturari matematikaren begiekin so egitea proposatu digute. Hau da:

“Begiratu lore bati, landare bati, animalia bati edo paisaia bati, eta harritu zaitez naturan dagoen geometriarekin. Matematikak bizi garen mundua ulertzen laguntzen digu, baita mundu hobea sortzen ere. Piztu diezazula azalpen honek gehiago jakiteko, ezagutzeko, ikertzeko eta naturak proposatutako enigmetarako erantzunak aurkitzeko gogoa.”

Geometria Naturala erakusketa Zientzia eta Teknologiarako Espainiako Fundazioak diruz lagundu eta Euskal Herriko Unibertsitatea zein Basque Center for Applied Mathematics partaide izan zituen 2021eko Martxoa, Matematikaren Hilabetea proiektuaren barruan sortu zen, eta Bilboko Metroko zenbait geltokitan izan zen ikusgai, Matematika mundu hobe baterako erakusketarekin batera (Metro Bilbaoren lankidetzaz).

Matematika Nazioarteko Eguna

EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak, Basque Center for Applied Mathematics-BCAM zentroak eta Naukasek BCAM-NAUKAS Jardunaldia antolatuko dute 2022ko martxoaren 14an, Matematikaren Nazioarteko Eguna ospatzeko eta baita Geometria Naturala erakusketa.

2019ko azaroaren 26an, UNESCOk martxoaren 14a Matematikaren Nazioarteko Eguna izendatu zuen, Nazioarteko Matematika Batasunaren (IMU) proposamenez. Egun horrek aurretik nolabaiteko ospea zuenez, data horretan 3/14 edo Pi Eguna egin izan baita matematikaren ospakizunez, horixe izan zen martxoaren 14a aukeratu izanaren arrazoia. Edizio bakoitzak lema bat du, eta hauxe da aurtengoa: “Matematikak batzen du”.

Geometria Naturala argazki-erakusketa UPV/EHUko Bizkaia Aretoan (Bilbo) izango da eta 2022ko martxoaren 8tik 18ra bitartean egongo da irekita jendearentzat, goizeko 8:00etatik 20:00era.

Nola jokatzen du soinuak espazio itxietan?
2022-03-09 19:00 - 20:30 | Biblioteca Bidebarrieta, Calle Bidebarrieta, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Pentsatu al duzu inoiz zergatik entzuten den hobeto zure ahotsa dutxan kantatzen duzunean? Aurrekoak badu azalpen zientifiko bat. Komuneko horma gogor eta lauei esker, gela honek benetako erresonantzia-kaxarena egiten du, eta soinuaren uhinak hormetan islatzen direnean, soinuaren intentsitatea handitzen da. Hori dela eta, gure ahotsa normalean dena baino indartsuago agertzen da.

Fenomeno hau ez da bakarrik gertatzen komunean abesti bat kantatzen dugunean. Ez, besteak beste kontzertu-aretoetan, elizetan, hitzaldi-aretoetan eta antzeko espazio itxi batzuetan ere ematen da. Sekretua fisikan dago, akustikan alegia, hauxe baita soinuaren alderdi guztiak eta sortzen denetik entzulearengana iritsi arte gertatzen den guztia aztertzeaz arduratzen den adar zientifikoan. Espazio itxien kasuan, akustika arkitektonikoa da soinuak lokaletan eta eraikinetan duen portaera ikertzeaz arduratzen den espezialitatea, eta azken honexetan aurki genezake egiazki baino hobeto kantatzen dugula sinesteko gakoa.

Akustika arkitektonikoarekin lotutako gai guztiak argitzen saiatzeko, Erica Macho Stadler, Zientzietan doktore eta Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU) Fisika Aplikatua Saileko irakasle titularrak, “Nola jokatzen du soinuak espazio itxietan?” izenburuko hitzaldia emango Bilboko Bidebarrieta Liburutegian martxoaren 9an, 19:00etan.

Hitzaldian, Bilboko Ingeniaritza Eskolako irakasleak akustika arkitektonikoaren zenbait gako azalduko ditu; adibidez, erreberberazioa, nota bakoitza eman ondoren ahotsak airean denbora gehiago iraunarazten duen fenomeno akustikoa, baita soinuak espazio itxietan nola jokatzen duen eta ikuskizun batera joaten den publikoak soinuan eraginik ote duen, besteak beste.

Sarrera

Hitzaldi-solasaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatutako Bidebarrieta Zientifikoa hitzaldi-zikloaren barruan antolatu da, eta modu presentzialean ikusi ahal izango da, baita streaming bidez ere, KulturguneaTB kanalaren bitartez. Sarrera librea da, ez da gonbidapenik eskuratu behar aurretiaz, eta lekuak bete arte sartu ahal izango da.

Hizlaria

Erica Macho Stadler, Zientzietako doktorea, UPV/EHUko Zientzia Aplikatua Saileko kidea, Bilboko Ingeniaritza Eskolako irakaslea eta Science Technology and Mathematics Education Research Group taldeko kidea da. Azken urteotan, haren ikerketa-jardunaren ardatz izan dira akustika musikala eta bigarren hezkuntzan zein unibertsitatean akustika irakasteko materialen garapena.

Pi eguna BCAM NAUKASekin martxoaren 14an
2022-03-14 09:30 - 20:30 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Seguru asko, Pi dugu historiako zenbakirik ospetsuena. Egia esanda, π letra grekoaz irudikatzen den Pi zenbakia, munduan dauden konstante matematikorik garrantzitsuenetakoa da, gizakiek duela 4.000 urte baino gehiagoz geroztik ikertzen dihardutena.Zirkunferentziaren luzeraren eta diametroaren arteko erlazioa zehazten duen zenbaki irrazional hau fisika, ingeniaritza eta geologia bezalako diziplina zientifikoei lotuta dago eta harritzeko moduko aplikazio praktikoak ditu eguneroko bizimoduan.

Zenbaki honek mendez mende eragin duen lilura handiaren ondorioz, horri eskainitako eguna ere aurki dezakegu egutegian, martxoan baitugu Pi-ren Eguna ospatzeko data.

Nazioarteko ekitaldi hau Larry Shaw fisikari estatubatuarraren eskutik sortu zen, izan ere, 1988an efemeride hau ospatzeko proposamena egin zuen. Ingelesez eta euskaraz, martxoaren 14a idazteko modua bat dator konstante matematiko ezagunaren lehenengo hiru digituekin: 3-14 martxoak 14, euskaraz / 3-14 March 14th, ingelesez. Azken urteotan, Pi Egunaren ospakizuna zabalduz joan da, eta 2019ko azaroaren 26an UNESCOk martxoaren 14a Matematikaren Nazioarteko Eguna izendatu zuen.

Aurten ere, Basque Center for applied Mathematics (BCAM) zentroak eta UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak ospakizunarekin bat egin eta BCAM-NAUKAS ekitaldiaren hirugarren edizioa antolatuko dugu martxoaren 14an UPV/EHUren Bizkaia Aretoan. Goizean, BCAM-NAUKAS jardunaldiak matematika-tailerrak eskainiko ditu, lehen eta bigarren hezkuntzako ikasleei matematika modu ludiko eta erakargarrian hurbiltzeko asmoz.

Arratsaldean, 15 minutuko hitzaldi zientifikoak, dinamikoak eta hurbilekoak, Bizkaia Aretoko Mitxelena aretoan. Hitzaldi horien bidez, besteak beste, Pi zenbakiak eguneroko bizitzan dituen propietateak eta aplikazioak ezagutuko ditugu.

Martxoaren 14ko BCAM Naukas Pi Egunaren programa

Goizez – Matematika-tailerrak

9:30 – 14:00 Matematika-tailerrak

Lehen Hezkuntzako azken mailetako eta Bigarren Hezkuntzako ikasleentzako tailerrak. Gazteei matematika era ludiko eta erakargarrian hurbiltzea dute helburu, zientzia honekiko jakin-mina pizteaz gain.

Lehen Hezkuntza 5 – 6

09:30-10:30 Plantas con matemáticas (Esaú de León)

09:30-10:30 Papiroflexia – euskaraz (Jose Ignacio Royo)

11:00-12:00 Plantas con matemáticas (Esaú de León)

11:00-12:00 Papiroflexia – euskaraz (Jose Ignacio Royo)

12:30-13:30 Plantas con matemáticas (Esaú de León)

12:30-13:30 Papiroflexia – euskaraz (Jose Ignacio Royo)

DBH 1 – 2

09:30-10:30 Juegos Gigantes (Pedro Alegria eta Raul Ibañez)

09:30-10:30 Math mystery box – euskaraz (Nerea Casas)

11:00-12:00 Juegos Gigantes (Pedro Alegria eta Raul Ibañez)

11:00-12:00 Math mystery box – euskaraz (Nerea Casas)

12:30-13:30 Juegos Gigantes (Pedro Alegria eta Raul Ibañez)

12:30-13:30 Math mystery box – euskaraz (Nerea Casas)

DBH 3 – 4

09:30-10:30 La descarada Banda de Möbius (Juan Miguel Ribera)

09:30-10:30 A vueltas con el Oloide (Lucia Rotger)

11:00-12:00 La descarada Banda de Möbius (Juan Miguel Ribera)

11:00-12:00 A vueltas con el Oloide (Lucia Rotger)

12:30-13:30 La descarada Banda de Möbius (Juan Miguel Ribera)

12:30-13:30 A vueltas con el Oloide (Lucia Rotger)

Tailerrak doakoak dira eta gehienez 35 pertsonako aforoa daukate. Tailer bakoitzean ikastetxe bereko ikasleek bakarrik parte hartuko dute. Horregatik, ikastetxe gehiagok parte hartu ahal izateko, ikastetxe bakoitzak gehienez bi tailerretan parte hartu ahal izango du. Parte hartu nahi duten ikastetxeek izena emateko kzk.ehu@gmail.com helbidera mezu bat bidali behar dute, datu hauekin:

Parte hartu nahi den tailerraren izena

Tailerraren ordutegia

Parte-hartzaile kopurua

Irakaslearen izen-deiturak

Ikastetxea

Harremanetarako telefonoa

Arratsaldez – Hitzaldi laburrak

18:30- 20:30 BCAM-NAUKAS

Arratsaldez, 15na minutuko hitzaldi labur, bizi eta hurbilak izango dira Bizkaia Aretoko Mitxelena Aretoan. Hitzaldi hauen bitartez, besteak beste, bertaratutakoei matematiken izaera liluragarria bistaratzeaz gain, Pi zenbakiaren propietateak eta eguneroko bizimoduan dituen aplikazioak emango dira ezagutzera.

18:30 – 18:40: BCAM-NAUKAS ekitaldiaren aurkezpena

18:45 – 19:00: Pablo Rodriguez (Netherlands eScience Center): “Con matemáticas en los ojos”.

19:00 – 19:15: Carmen Quinteiro (Vigoko Unibertsitatea): “Sembrando cuadrados, cosechando árboles”.

19:15 – 19:30: Adolfo Quiros (Madrilgo Unibertsitate Autonomoa): “El número pi y la muralla de Cartago”.

19:45 – 20:00: Maria Angeles Garcia-Ferrero (BCAM): “Imágenes matemáticas”.

19:45 – 20:00: Nicolás Moreno (BCAM): Dime quién eres y te diré cómo te mueves (Una historia basada en hechos virales, cualquier parecido con la realidad es pura ciencia)”.

20:00 – 20:15: Almudena M. Castro (MásMóvil Taldea, zientzia-dibulgatzailea): “El último puzzle de Bach”.

BCAM-NAUKASeko hitzaldietarako sarbidea librea eta doakoa izango da aforoa bete arte. Bertaratzerik ez dutenek hitzaldi guztiak zuzenean eta streaming bidez ikusteko aukera izango dute EiTBren Kosmos kanalaren bitartez.

Zatoz Pi Eguna ospatzera martxoaren 14ean Bizkaia Aretora, eta ezohiko matematika egunaz gozatzeko aukera izango duzu!

Mikroalgak, etorkizun handiko organismo txikiak
2022-04-06 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Planetako ur guztietan, gozoetan zein gazietan, tamaina txiki-txikia baina potentzial handia duten organismo fotosintetikoak hazten dira. Mikroalgak dira, eta horien printzipio aktiboak hainbat elikagai, sendagai eta produktu kosmetikotan aurki ditzakegu egun, oso onuragarriak baitira osasunarentzat proteinen kontzentrazio handiagatik eta haien propietate antioxidatzaileengatik. Kontsumo hutsaz harantzago, egun, energia berdea ekoizteko eta nekazaritzarako ongarritzat ere erabiltzen dira, eta datozen urteotan, haragiaren ordezko nutrizio-iturri osasungarri eta ekonomikoa bihur daitezke, etorkizuneko balizko gainpopulazioaren ondorioak arintzeko.

Ezagunenak dira espirulina, nutrizio-gehigarritzat duen erabileragatik modan jarri dena, eta chlorella deritzona, baina mikroorganismo horien 30.000 espezie baino gehiago daude. Kultibatutako Mikroalgen Euskal Bildumak (BMCC) Bilboko Itsasadarretik, Urdaibaiko Biosfera Erreserbatik eta geure inguruko beste ur-ingurune gozo eta gazietatik ateratako hainbat espezieren 600 andui baino gehiago ditu. BMCCk hainbat erakunderi laguntzen die barietateak identifikatzen eta biomedikuntzan, kosmetikan, nekazaritzan zein elikaduran izan ditzaketen aplikazio berriak aztertzen.

Organismo txiki horien egungo erabilerak eta etorkizunean izan ditzaketenak jendaurrean azaltzeko asmoz, Sergio Seoane Parrak, BMCCko zuzendari eta UPV/EHUko Ekologia Saileko irakasle titularrak, “Mikroalgak, etorkizun handiko organismo txikiak” izenburua daraman hitzaldia emango du datorren asteazkenean, apirilaren 6an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Hitzaldian, mikroalgen ezaugarri eta aplikazio nagusiak deskribatzeaz gain, BMCCko zuzendariak mikroalgei lotutako arazo batzuk azaldu eta bioteknologiaren arloan baliabide bezala izan ditzaketen erabilerak aztertuko ditu; adibidez, bioerregaiak eta bestelako bioenergia-iturriak ekoizteko, ingurumenarekiko errespetuan oinarritutako ekoizpen jasangarriagoa lortzeko asmoz.

Sarrera

Hitzaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloari dagokio. Aurrez aurre ikusi ahal izango da, baita streaming bidez ere, KulturguneaTB kanalaren bitartez. Sarrera librea da, ez da gonbidapenik eskuratu behar aurretiaz, eta lekuak bete arte sartu ahal izango da.

Hizlaria

Sergio Seoane Parra, Biologian doktoratua, UPV/EHUko Ekologia Saileko irakasle titularra da, baita Kultibatutako Mikroalgen Euskal Bildumako (BMCC) zuzendaria ere. Fitoplanktonaren ekologian eta taxonomian aditua, haptofitei buruzko doktorego-tesia landu zuen, Bilboko Itsasadarrean dagoen talde fitoplanktoniko txiki hori aztertuz. Fitoplanktonari buruzko hainbat proiektutan parte hartu du, uren kalitatearen adierazletzat hartuz, eta berrikitan, alga toxikoak eta mikroalgen aplikazio bioteknologikoak aztergai dituzten ikerlanak egin ditu.

Eboluzioari eta neurozientziari buruzko IV. jardunaldi nazionala
2022-04-28 16:00 - 2022-04-29 13:30 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Benetan diseinatuta gaude besteekin konektatzeko? Hala bada, zergatik daude oraindik psikopatak? Paranoia eta eldarnioak tarteko dituzten bestelako nahasmenduak tratatu ahal dira eboluzioaren ikuspegitik? Eta nola aldatu da sexu-erakarpena gure ‘aitona-amona’ hominidoen garaietatik hona?

Galdera hauei eta giza-portaeraren bilakaeraren inguruko beste batzuei erantzuten saiatuko dira UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bizkaiko Osasun Mentaleko Sareak apirilaren 28tik 29ra bitartean UPV/EHUren Bilboko Bizkaia Aretoan antolatuko duten Eboluzioari eta Neurozientziari buruzko IV. Jardunaldi Nazionalean.

Jardunaldi honen lehen edizioa 2017an antolatu zuten Bizkaiko Osasun Mentaleko Sareko zenbait psikiatrak, eta harez geroztik, hitzordua ezinbesteko topagune bilakatu da psikiatria, psikologia, biologia, filosofia eta bestelako esparru zientifikoetako profesionalentzat, betiere baterako interes honen inguruan: giza-portaera ikuspegi eboluzionistatik aztertu eta horren dibulgazio zientifikoa egitea publiko guztiei egokitutako eta erabat eguneratutako formatu zorrotz eta atseginean.

Jardunaldi honen bitartez, aurreiritzirik gabeko ikuspegi zorrotz eta atsegina eskaini nahi da, mendez mende giza-portaeraren bilakaera markatu eta oraindik markatzen jarraitzen duten eboluzioari lotutako zenbait alderdiren inguruan. Ekitaldia irekia da eta landu beharreko gaietan interesa duen orori dago zabalik.

Izen-ematea

Sarrera doan, aretoaren edukiera bete arte, baina bertaratu nahi izanez gero izen-ematea gauzatu behar da martxoaren 21etik aurrera, kzk.ehu@gmail.com helbidera mezua bidaliz honako datuekin: izen-abizenak eta lantokia adieraziz.

Programa

Apirilaren 28a

16:00 – 16:30 – Aurkezpena – Eva Garnica de Cos, psikiatra eta jardunaldietako zuzendarikidea eta Juan Ignacio Perez Iglesias, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrako zuzendaria.

1. Mahai-ingurua: Naturatik gorputzera

16:30-17:00 – Marcos Vazquez, ingeniaria: “Ejercicio para des-autodomesticarnos” (Gure burua etxekotzeari uzteko ariketa)

17:00-17:30 – Fernando Valladares, biologoa: “Desde el ejercicio hacia la ecología (¿o al revés?)” (Ariketatik ekologiarantz (edo alderantziz?))

17:30-18:00 – Atsedenaldia

2. Mahai-ingurua: Gorputzetik makinara

18:00-18:30 – Helena Matute, psikologoa: “Sesgos cognitivos e inteligencia artificial” (Isuri kognitiboak eta adimen artifiziala)

18:30- 19:00 – Santiago Sanchez-Migallon, filosofoa: “Filosofía de la inteligencia artificial” (Adimen artifizialaren filosofia)

19:00-19:30 – Eztabaida eta galderak

Apirilaren 29a

3. Mahai-ingurua: Konektatutako garunak

9:00-9:30 – Manuel Martin Loeches, psikobiologoa: “Carácter emocional e hipersocial del cerebro” (Garunaren izaera emozionala eta hipersoziala)

9:30-10:00 – Laura Moran, psikologoa: “Evolución de la atracción sexual” (Sexu-erakarpenaren eboluzioa)

10:00-10:30 – Emiliano Bruner, biologoa: “Habitar un cuerpo: cognición corporal y evolución humana” (Gorputza habitatzea: gorputz-kognizioa eta giza eboluzioa)

10:30-11:00 – Atsedenaldia

4. Mahai-ingurua: Des-konektatutako garunak

11:00-11:30 – Jose Miguel Martinez, neuropsikologoa: “¿Por qué siguen existiendo los psicópatas?” (Zergatik daude oraindik psikopatak?)

11:30-12:00 – Luis Caballero, psikiatra: “Trastornos de ideas delirantes desde una perspectiva evolucionista” (Eldarniozko ideiak tarteko dituzten nahasmenduak, ikuspegi eboluzionistatik)

12:00-12:30 – Julio Sanjuan, psikiatra: “El mono creativo: sueños, alucinaciones y locura” (Tximino sortzailea: ametsak, haluzinazioak eta eromena)

12:30-13:00 – Eztabaida eta galderak

13:00-13:30 – Itxiera – Pablo Malo, BOSMeko (Bizkaiko Osasun Mentaleko Sarea) psikiatra eta jardunaldietako zuzendarikidea, eta Jose Juan Uriarte, BOSM-Osakidetzako Kudeaketa Klinikoaren Unitateko burua.

Hitzaldi bakoitzak ordu erdi inguruko iraupena izango du eta horietarako sarbidea librea eta doakoa baina izen-ematea gauzatu behar da. Bertaratzeko aukerarik ez dutenek zuzenean ikusi ahal izango dituzte, streaming bidez, EiTBren Kosmos kanalaren bitartez.

“Hezkuntza-frogak” jardunaldia Bilbon
2022-05-20 09:00 - 13:30 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Bilbao volverá a acoger el próximo 20 de mayo el acto “Las pruebas de la educación”, una jornada que abordará diversas cuestiones educativas con la evidencia científica existente. Esta quinta edición de la jornada está organizado por la Cátedra de Cultura Científica de la UPV/EHU y la Fundación Promaestro con la colaboración del Consejo Escolar de Euskadi, y se celebrará el próximo viernes 20 de mayo en el edificio Bizkaia Aretoa – UPV/EHU de la capital vizcaína.

La jornada, que tendrá lugar entre las 9:00 y las 13:30 horas, contará con un total de cinco ponencias de media hora de duración en la que se debatirán temas como la problemática relacionada con los juegos de azar en el ámbito escolar, el impacto de la inmigración en el rendimiento del alumnado o el debate sobre la jornada escolar continua o partida, entre otras cuestiones. La dirección del seminario correrá de nuevo a cargo de la doctora en Psicología, Marta Ferrero, profesora de la Facultad de Formación del Profesorado y Educación de la Universidad Autónoma de Madrid.

El acceso al seminario es libre y gratuito hasta completar el aforo. Sin embargo, para poder asistir es necesario inscribirse enviando un e-mail a la dirección kzk.ehu@gmail.com con los siguientes datos: nombre, apellidos y el lugar de trabajo.

Una mirada científica a la educación

Para dar comienzo a la sesión, el profesor de la Universidad Complutense de Madrid Juan Francisco Navas abordará la problemática de los juegos de azar, actividad con un gran potencial adictivo, en el ámbito escolar y sobre cómo el ofrecer información al alumnado de las trampas y riesgos que conlleva esta actividad puede ser la base para que desarrollen las herramientas necesarias que les ayuden a no apostar.

Lucas Gortazar, director de Educación del Centro de Políticas Económicas de Esade, por su parte, tratará de resolver “el puzle de la repetición”, medida, según el matemático, “poco efectiva, cara y desigual” a partir de datos administrativos de decenas de miles de alumnos vascos de Educación Primaria y la ESO.

Durante su presentación Rocío García Carrión, investigadora Ikerbasque y Ramón y Cajal en la Universidad de Deusto, hablará sobre el impacto de la inmigración en el rendimiento escolar y se debatirá, desde la mayor evidencia científica disponible, si dependen o no los resultados educativos de la proporción de alumnado inmigrante que haya en cada aula.

El hecho de que un gran porcentaje de docentes de Educación Primaria sufran un rechazo por las Matemáticas condicionan su manera de abordarla. En la ponencia de Rocío Garrido-Martos, profesora de Didáctica de las Matemáticas en la Universidad Autónoma de Madrid (UAM), se analizarán algunas de las posibles razones de este rechazo y los asistentes podrán conocer cómo condiciona la dimensión afectiva en el aprendizaje y enseñanza de estas ciencias.

Por último, la directora del seminario, Marta Ferrero, pondrá sobre la mesa la nueva tendencia que apuesta por la jornada escolar continua, creciente tras la pandemia, en detrimento de la jornada partida y arrojará algunos datos e investigaciones en términos académicos, sociales y de salud del alumnado.

El programa se completará con un coloquio final, en el que los asistentes y ponentes podrán compartir sus diferentes puntos de vista e intercambiar dudas y opiniones.

Inscripciones

El acceso al seminario es libre y gratuito hasta completar el aforo. Sin embargo, para poder asistir es necesario inscribirse enviando un e-mail a la dirección kzk.ehu@gmail.com con los siguientes datos: nombre, apellidos y el lugar de trabajo.

Quien no pueda acudir a las conferencias de manera presencial, tendrá la posibilidad de seguirlas en directo y vía streaming a través del canal Kosmos de EiTB.

Programa

09:15: Presentación

9:30: Juan Francisco Navas, psicólogo: “Los problemas con el juego de azar en el ámbito escolar: piezas clave para su prevención”

10:05: Lucas Gortazar, matemático: “El puzle de la repetición. Evidencia a partir del País Vasco”

10:40: Rocío García Carrión, psicóloga educativa: “Impacto de la inmigración en el rendimiento escolar ”

11:15: Descanso

11:50: Rocío Garrido-Martos, matemática: “Dimensión afectiva de las matemáticas: ¿excusa para bajar el ‘nivel’ u oportunidad para subirlo?”

12:25: Marta Ferrero, psicopedagoga: “Jornada escolar continua o jornada partida? Algunos apuntes desde la investigación”

13:00: Coloquio

Zientziaz blai: Bilbo zientziaz bustita
2022-06-03 18:00 - 2022-06-04 20:00 | Barrio San Francisco, Barrio San Francisco, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

LOGOS elkarteak Zientziaz Blai jardunaldia antolatu du ekainaren 3 eta 4an Bilboko San Frantzisko auzoan. Zientziaz Blai izaera didaktikoa duen dibulgazio zientifikoko proiektu bat da, gizarte estigma bizi duten zonalde eta auzokideei kultura zientifikoa ezagutzera emateko helburua duena, gizarte-garapenean eta aukera-berdintasunean oinarrituta.

Zientziaz Blairen 2022ko ekitaldi ekainaren 3an eta 4an izango da Bilboko San Frantzisko auzoan eta hiru jarduera izango ditu:

ekainaren 3a, 18:00etan – Hika Ateneoan

Hitzaldia “Zientzia eta gizartea”: lau ikertzailek beraien arloko gai bat azalduko dute eta gizartean duten eragina erakutsiko digute, ondoren publikoarekin eztabaida sustatuz.

Elisa Sainz de Murieta, geologoa: “Los impactos del cambio climático y su respuesta”.

Jorge Hernández, astronomoa: “Con los pies en la Tierra. Estamos más cerca de no tener para comer que de vivir en Marte”.

Nerea Zuluaga, soziologoa: “La crisis ecológica y el siglo de la gran prueba. ¿Seremos capaces como sociedad de adaptarnos al cambio de civilización?”

Goiuri Alberdi, nutrizioan ikertzailea: “Y tú, ¿qué comes en esta era de crisis ecológica y social?”

ekainaren 4a, 12:00etan Mariaren Bihotza plazan

Ibilbide geologikoa: San Frantzisko eta Bilbo Zaharraren inguruan geologo-talde batekin ibilbidea egingo da, Bilboko itsasadarraren eta Bilboko ingurune geologikoa, historia eta industriaren eragina ezagutzeko.

Tokia: 30 parte hartzaileentzako lekua. Erreserba egiteko idatzi logoselkartea@gmail.com helbidera.

ekainaren 4a, 18:00etan Bilborocken

Aztarna ekologikoaren tailerra: aditu batek gure eguneroko jardueren ingurumen-inpaktua zer den erakutsiko du, inpaktu hau zelan kuantifikatu eta gure aztarka ekologikoa zelan gutxitu ere.

Informazio gehiago Zientziaz Blai 2022 gunean eta @logoselkartea Twitter kontuan #ZientziazBlai traolaren bidez.

Klima-aldaketa: ikuspegi bat uretatik
2022-06-15 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Ibaiak funtsezko bizitza-iturri dira Lurrean. Gizakientzat edateko uraren erreserba garrantzitsua ez ezik, planktonaren, onddo eta landareen, anfibioak eta arrainak bezalako animalien eta era askotako beste hainbat izaki bizidunen bizilekua dira. Egun, klima-aldaketaren eta honi lotutako beroketa globalaren ondorioak begi-bistako aldaketak eragiten ari dira planetako baliabide hidrikoetan, planetako hainbat eremutan sortutako lehorteak eta ur-eskasiak kasu.

Baina nolako eragina izango dute beroketa globalaren ondorioek gure ibaietan? Zeintzuk izango dira sasoirik kritikoenak? Azken batean, nolakoak izango dira gure ibaiak etorkizunean? UPV/EHUko Prozesu Hidro/Ingurumenekoen taldean galdera horiei erantzuten saiatzen dira gure inguruneko baliabide hidrikoen egungo egoeraren azterketatik abiatuta. Besteak beste, ibaiak aztertzen dituzte, toki mailan zein maila globalean aurreikusita dauden erronkei aurre egiteko. Beren azken ikerketek joera argia islatu dute datozen urteetarako: ibaien emariek behera egingo dute apurka-apurka urtaro guztietan, batez ere udazkenean.

Klima-aldaketak gure ibaien emarietan duen eragina azaltzeko, Ane Zabaleta Zientzietako doktore eta UPV/EHUko Prozesu Hidro/Ingurumenekoen taldeko ikertzaileak “Cambio climático: una visión desde el agua” (Klima-aldaketa: ikuspegi bat uretatik) izenburuko hitzaldia emango du ekainaren 15ean Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Hitzaldian, klima-aldaketak ur-baliabide hauetan izango dituen eraginak zehazteaz gain, egun klimaren aldaketen eraginez egiazta daitezkeen zenbait ondorio ere azalduko ditu. Era berean, klimaren inguruko gaietatik harantzago, mahai gainean jarriko ditu ibaien oraina eta geroa baldintza ditzaketen beste gai batzuk, hala nola, toki zein eskualde mailako erabakien arabera lurzoruaren erabileretan izandako aldaketak, baliabide natural horiek zaintzeko duten funtsezko garrantziaren harira.

Sarrera

Hitzaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloari dagokio. Aurrez aurre ikusi ahal izango da, baita streaming bidez ere, KulturguneaTB kanalaren bitartez. Sarrera librea da, ez da gonbidapenik eskuratu behar aurretiaz, eta lekuak bete arte sartu ahal izango da.

Hizlaria

Ane Zabaleta Lopetegui Geologian lizentziatu eta Zientzietan doktoratu zen Euskal Herriko Unibertsitatean. Horrez gain, UPV/EHUko Prozesu Hidro/Ingurumenekoen taldeko ikertzailea da, eta honen barruan, arroen hidrologia, ibaietako sedimentuen dinamika, klima-aldaketa, estaldurak lurzoruan dituen ondorioak eta baliabide hidrikoekin lotutako bestelako gaiak izan ditu ikerketa-jardunaren ardatz. Zientzia-dibulgazioari dagozkion hainbat jardueratan ere parte hartu du, mahai-inguruak edo prentsa eta irratiko kolaborazioak tarteko direla, besteak beste.

Harrotasuna zientzian
2022-06-29 19:00 - 20:30 | Biblioteca Bidebarrieta, Calle Bidebarrieta, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

La ciencia es una herramienta que permite al conjunto de la sociedad investigar a favor del bienestar de las personas desde diferentes aproximaciones. Pero incluso en el ámbito científico, hay colectivos, como el LGTBIQA+, que sufren discriminación y situaciones violentas en su día a día, que llevan a que personas de este grupo tiendan a abandonar sus estudios en mayor proporción que pertenecientes a otros.

Sin embargo, la ciencia tiene mucho que aportar a la sociedad en cuestiones sobre diversidad sexual y de género, como pueden ser en el ámbito de la asistencia sanitaria a personas transexuales o en cómo construir entornos amigables y abiertos a la diversidad.

Para abordar la diversidad sexual y de género desde la ciencia, la Cátedra de Cultura Científica, la asociación LGBTI Ortzadar y la Dirección de Igualdad de la UPV/EHU han vuelto a organizar el evento “Orgullo en ciencia”, que tendrá lugar el próximo 29 de junio, un día después de que se celebre el día internacional del Orgullo LGTBIQA+, en la Biblioteca Bidebarrieta de Bilbao. La iniciativa, que se enmarca dentro del programa Bilbao Bizkaia HARRO, cuenta con la colaboración del DIPC (Donostia Physics Center), el CFM (Materials Physics Center) y Bidebarrieta Kulturgunea.

Programa:

19:00 – 19:15 – Bienvenida al público asistente y presentación del acto acto a cargo de la Rectora de la UPV/EHU, Eva Ferreira.

19:15 – 19:30 – Daniel Ruiz Gabarre, neurocientífico: “Diversidad LGTBIQA+ en Ciencia: situación actual y acciones por la igualdad”

19:30 – 19:45 – Gracia Trujillo, socióloga: “Pensando más allá de los binarismos sexo- genéricos en el ámbito educativo”

19:45 – 20:00 – Daniel García Abiétar, médico: “La asistencia sanitaria a personas trans como producción material e identitaria”

20:00 – 20:15 – Aitzol Garcia-Etxarri, físico: “El reto de diversificar la ciencia”

20:15 – 20:20 – Cierre y despedida

«Orgullo en ciencia. Jornada sobre diversidad sexual y de género en el ámbito científico» se celebrará en la Biblioteca Bidebarrieta de Bilbao. Comenzará a las 19:00 del 29 de junio y la entrada será libre hasta completar el aforo (no se requerirá de previa adquisición de entradas o invitaciones). Todas aquellas personas que no puedan acercarse a la Biblioteca Bidebarrieta podrán seguir el acto vía streaming a través del canal KulturguneaTB.

Contenido:

El evento consta de cuatro conferencias cortas de 15 minutos de duración en las que se desgranarán diferentes cuestiones relacionadas con la diversidad sexual y de género desde el punto de vista de la sociología, la medicina o las neurociencias, entre otros campos científicos.

La primera charla, titulada “Diversidad LGTBIQA+ en Ciencia: situación actual y acciones por la igualdad”, correrá a cargo del neurocientífico Daniel Ruiz, quien tratará de ofrecer un enfoque global sobre la situación de las personas LGTBIQA+ en el entorno científico, resaltando la discriminación a la que estas se ven sometidas ocasionalmente, y para impulsar el cambio que permita alcanzar la igualdad real de todas las personas en ciencia.

Después será el turno de la socióloga Gracia Trujillo, quien, a través de su ponencia “Pensando más allá de los binarismos sexo-genéricos en el ámbito educativo” explicará cómo las epistemologías o fundamentos y métodos del conocimiento queer y feministas han abierto una nueva manera pensar en educación, un espacio copado habitualmente de normas y regulaciones, en donde también se generan iniciativas de cambio social.

Le seguirá la conferencia “La asistencia sanitaria a personas trans como producción material e identitaria”, de la mano del médico Daniel García, en la que reflexionará sobre cómo desde la creación del diagnóstico de la transexualidad, el discurso biomédico se ha centrado, en su opinión, en “obsesiones paternalistas” como “ayudar”, “asistir” o “tratar” a la persona trans.

Por último, en “El reto de diversificar”, el físico Aitzol Garcia-Etxarri se centrará en el desafío de tratar la diversidad desde la ciencia, una rara avis hoy en día en el mundo de la investigación científica, a través de su experiencia personal como miembro del colectivo LGTBIQA+.

La entrada al evento será libre hasta completar aforo. Además, se podrá seguir vía streaming a través del canal KulturguneaTB.

Conferenciantes:

Daniel Ruiz Gabarre es farmacéutico y neurocientífico e investiga mecanismos moleculares de la enfermedad de Alzheimer en el CBMSO (Centro de Biología Molecular Severo Ochoa), en Madrid. Es vocal de la unidad de igualdad del CBMSO y participa activamente en PRISMA, asociación para la diversidad afectivo-sexual y de género en Ciencia, Tecnología e Innovación.

Gracia Trujillo Barbadillo es Doctora en Sociología, profesora en la Universidad Complutense de Madrid y activista transfeminista. Sus investigaciones giran en torno al estudio de los movimientos feminista y lgtbi – queer. Entre sus últimas publicaciones está la coedición del volumen Queer epistemologies in education. Luso- Hispanic dialogues and shared horizons (Palgrave), y El feminismo queer es para todo el mundo (Ed. Catarata).

Daniel García Abiétar es médico residente de Salud Pública en Barcelona y estudiante del grado de Filosofía por la UNED. Ha escrito el ensayo “¿Sólo dos? La medicina ante la ficción política del binarismo sexo-género” (2019, Local Cambalache).

Aitzol Garcia-Etxarri es doctor en Ciencias Físicas por la Universidad del País Vasco UPV/EHU. Su tesis doctoral fue galardonada con el premio extraordinario de doctorado de 2010. Posteriormente trabajó en la Universidad de Stanford durante 4 años como investigador postdoctoral. Actualmente, lidera el grupo de nano-fotónica del DIPC, desde donde estudia la interacción de la luz con objetos en la escala nanométrica.

Uda ikastaroa: "Todo lo que quisiste saber sobre el cáncer y nunca supiste a quién preguntar"
2022-07-18 09:00 - 2022-07-19 14:00 | Palacio Miramar, Paseo Miraconcha, 48, Donostia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Uztailaren 18an eta 19an, UPV/EHUren Uda Ikastaroen barruan, “Todo lo que quisiste saber sobre el cáncer y nunca supiste a quién preguntar” ikastaroa eskainiko da Donostiako Miramar Jauregian 9:00etatik 14:00etara.

“Todo lo que quisiste saber sobre el cáncer y nunca supiste a quién preguntar” minbiziari buruzko zientzia-dibulgazioko ikastaro bat da, interesa duen edonori zuzendua, eta bertaratzeko ez da beharrezkoa gaiari buruzko ezagutza zientifikorik izatea. Ikastaro honen helburua da gaixotasun honen oinarri zientifikoak publiko orokorrari hurbiltzea. Horretarako, bi egunetan, minbiziaren jatorria, izaera eta gaitzaren aurkako terapia azaltzen duten kontzeptuak modu erraz eta sinplean plazaratuko dira.

Hainbat arlotan diharduten profesionalek eta adituk aurkeztuko dituzte gaiak: Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eta ikertzaileak, CicBiogune eta BioCruces ikerketa-zentroko ikertzaileak, Osakidetzako medikuak eta tumoreen aurkako terapietan diharduten Onena Medicines edo PolymerBio enpresako kideak.

Egitaraua

uztailaren 18a, astelehena

09:00 – 09:25 – Aurkezpena

09:25 – 10:00 – Cáncer. Una enfermedad asocial de las células – Iker Badiola Etxaburu – EHU – Irakaslea

10:00 – 10:45 – Los errores genéticos y epigenéticos – Ainhoa Iglesias Ara – EHU – Irakaslea

10:45 – 11:00 – Laburpena

11:00 – 11:30 – Atsedena

11:30 – 12:15 – ¿Qué le pasa al sistema inmunitario? – Cristina Eguizabal Argaiz – BioCruces – Ikertzailea

12:15 – 13:00 – Y si resulta que el cáncer tiene células madre – Maider Zabala Ugalde – Onena medicines – Ikertzailea eta fundatzailea

13:00 – 13:30 – Laburpena

uztailaren 19a, asteartea

09:15 – 10:00 – El cáncer es lo que come – Arkaitz Carracedo Pérez – CICBiogune – Ikertzailea

10:00 – 10:45 – La célula tumoral y compañía: el microambiente tumoral – Gorka Larrinaga Enbeita – EHU – Irakaslea

10:45 – 11:00 – Laburpena

11:00 – 11:30 – Atsedena

11:30 – 12:15 – Combatiendo el cáncer – Isabela Díaz de Corcuera Frutos – Galdakaoko Ospitalea – Osakidetza – Medikua

12:15 – 13:00 – El futuro. Hay esperanza – Yurena Polo Arroyabe – PolymerBio – Ikertzailea

13:00 – 13:40 – Laburpena eta amaiera – Iker Badiola Etxaburu – EHU – Irakaslea

Informazio gehiago eskuratzeko edo izena-emateko jo ikastaroaren orrialdera: «Todo lo que quisiste saber sobre el cáncer y nunca supiste a quién preguntar».

Bilbo Zientzia Plaza
2022-09-12 10:00 - 2022-09-30 22:00 | Bilbo, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Bilbo Zientzia Plaza jaialdiaren bosgarren edizioa izango da irailaren 12tik 30era, UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatuta. Zazpi ekitaldi biltzen ditu programak, hainbat ikuspegi landuta publiko anitzari zientzia hurbiltzeko:

Erakusketak. Bi erakusketa biltzen ditu jaialdiak: Ibilbide bat nanomunduan barrena eta Zientzia kalean.

Ibilbide bat nanomunduan. (Irailak 12-24, Bizkaia Aretoa). Nanozietziako eta nanoteknologiako egileak, lanak eta tresnak aurkezten dira. Irudiek “nanomunduaren begi” bihurtu diren instrumentu harrigarriek hartu dituzte.

Zientzia kalean. (Irailak 15 – 18, Euskalduna Jauregiko zabalgunea; irailak 26 – urriak 9, Arriaga plaza eta Metro Bilbaoko Moyua geltokia). Telefono mugikorraren, ogiaren, garagardoaren, sukaldeko plakaren, kotxearen eta egunero erabili ohi diren beste elementu batzuen atzean dagoen zientzia guztia bistaratu nahi die herritarrei erakusketak.

Ciencia Show. (Irailak 15, Euskalduna Jauregia).Big Vanek antolatu eta Bigarren Hezkuntzako ikasleak protagonista dituen bakarrizketa lehiaketaren azken gala, gazteei zientzia eta teknologia modu atseginean eta zuzenean hurbiltzea helburu duena.

Naukas Pro. (Irailak 15, Euskalduna Jauregia).Zientzialari profesionalek eta ikerketa-zentroetako kideek 20 minutuko hitzaldietan partekatuko dituzte zientziaren arloan dituzten esperientziak, beren lana zertan datzan azalduko dute eta beren berrikuntzarik deigarrienak publiko orokorrari jakinaraziko dizkiote. Aurten, gainera, Garapen Jasangarrirako Helburuen inguruan egindako ikerketak izango ditu ardatz.

Naukas Bilbao. (Irailak 16 eta 17, Euskalduna Jauregia).Ezagutza zientifikoa modu erraz eta lotsagabean zabaltzeko gaztelaniaz egin den zientzia-dibulgazioko ekitaldirik handienak hamar urte baino gehiago daramatza Bilbon. Bi eguneko ikuskizuna da, publiko guztiari zuzendua, eta 10 minutuko hitzaldiak eta ikuskizunak izango dira.

Naukas Kids. (Irailak 18, Bizkaia Aretoa).Tailerrak, esperientziak eta ikuskizuna, gaztetxoenek zientzia hurbilenaz eta atseginenaz gozatzeko aukera izan dezaten.

Bidebarrieta Zientifikoa. (Irailak 21, Bidebarrieta Liburutegia).Maia García Vergniory ikertzailea (DIPC) eta Kepa Acero surflariak Historia de una ola hitzaldia egingo dute Bidebarrieta Liburutegian surfarekin eta itsasoarekin zerikusia duten zenbait galderei erantzuteko, adibidez: surfean egiteko olatuetan zer paper duten mareek, haizeak edo itsas hondoak.

Ibilbide gidatuak. Ibilaldi bat nanomunduan barrena erakusketarekin batera, bi bisita gidatu egingo dira:

Irailaren 22an euskaraz.

Irailaren 23an gazteleraz.

Biak ala biak arratsaldeko seietan eta Ibon Santiago ikertzailearen eskutik. Bisita gidatuetara joan nahi ezkero, bidali mezu elektroniko bat kzk.ehu@gmail.com helbidera eta adierazi intereseko eguna, izen-abizenak eta harremanetarako telefonoa.

Bilbo Zientzia Plazako jarduera guztiek sarrera libre eta doakoa izango dute. Horretaz gain, Naukas Pro eta Naukas Bilbao streaming bidez ikusgai izango dira Kosmos EITB kanalean eta Bidebarrieta Zientifikoaren hitzaldia zuzenean jarraitu ahal izango da Kulturgunea TB kanalaren bidez.

Jaialdiaren inguruko informazio eta xehetasun guztiak bzp.eus webguneak daude ikusgai.

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak antolatutako ekimena da Bilbo Zientzia Plaza, Naukas plataformarekin batera. Bilboko Udala, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila eta Eusko Jaurlaritzako Lehendakaritza dira babesleak eta Petronor, DIPC, Euskampus, CIC nanogune eta Metro Bilbao kolaboratzaileak dira.

"Ibaizabal itsasadarra zientziak eta teknologiak ikusita" erakusketa Rialia Museoan
2022-09-27 10:00 - 2022-11-20 18:00 | Rialia, Industria Museoa, Canilla ibilbidea, z/g, Portugalete
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Rialia Portugaleteko Industria Museoak «Ibaizabal Itsasadarra zientziak eta teknologiak ikusita / La Ría del Nervión a vista de ciencia y tecnología» erakusketa jarri du ikusgai irailaren 27tik azaroaren 20ra. Ibaizabal ibaiaren itsasadarra eta haren ingurune metropolitarra zientziaren begiekin erakusten dituzten hamar infografia-panelen bildumak osatzen du erakusketa.

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren eskutik datorren erakusketa hau berriz ere ikus daiteke Rialia Museoaren laguntzari esker. Honen helburua da itsasadarra eta bere inguru metropolitarra zientziaren eta teknologiaren begiez erakustea, egunero begi-bistan ditugunak sakonago ikusten laguntzeko. Panelen eta bideo-sorta baten bidez, itsasadarraren garapen historikoa, ingurunearen geologia, ekologia, saneamenduaren ondorioak, Bizkaiko zubia, metroak itsasadarraren sakoneran egiten duen ibilbidea eta beste elementu batzuk aurkezten dira.

Geologia olerkari, despistatu eta miopeentzat: "Arrisku naturalak: arriskuak, bai; naturalak?"
2022-10-17 16:30 - 2022-10-19 20:00 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Uholdeak, lehorteak, lurrikarak, sumendiak eta bestelako arrisku geologiko naturalak jabetzen gaineko kalteak eta giza-galerak ere eragiten dituzten muturreko fenomenoak dira. Baina noraino dira naturalak? Noraino daude lotuta gizakiaren esku-hartzearekin?

Hainbat diziplina geologikotatik arrisku horien ikerketaren inguruan landu diren hurbilketak ezagutzera emateko, urriaren 17, 18 eta 19an “Geologia olerkari, miope eta despistatuentzat | Arrisku naturalak: arriskuak, bai; naturalak?” izenburuko dibulgazio-jardunaldiak egingo dira. Ekitaldia arratsaldeko 16:30ean hasiko da UPV/EHUren Bilboko Bizkaia Aretoko Baroja Gelan, eta zuzenean ikusi ahal izango da, baita streaming bidez ere, EiTBren Kosmos kanalaren bitartez.

Ekimen honen laugarren edizioa Euskal Herriko Unibertsitateko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Prozesu Hidro-Ingurumenekoen (HGI) ikerketa-taldeak antolatu du, Bizkaiko Campuseko Errektoreordetzaren, Euskal Kostaldeko Geoparkearen eta UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren lankidetzaz.

Izen-ematea:

Jardunaldiak doakoak dira eta sarrera librea izango da lekuak bete arte. Hala ere, komenigarria da aldez aurretik izena ematea formularioa hau betez. Bestalde, bisita gidatura joateko ezinbestekoa da izena ematea, plazak mugatuak baitira.

Informazio gehiago nahi dutenak antolatzaileekin harremanetan jar daitezke helbide honen bitartez: j.geologiamiopes@gmail.com.

Egitaraua

Astelehena, urriak 17: Riesgos extremos del agua (Uraren muturreko arriskuak)

Alfredo Ollero, Fernando Solsona eta Ane Zabaleta geologoek uraren muturreko arriskuen (lehorteak eta uholdeak kasu) inguruko hitzaldi bana emango dute. Hitzaldien ondoren, mahai-inguru bat antolatuko da.

1.- “Crecidas e inundaciones: el proceso geomorfológico y el conflicto en el territorio fluvial” (Ur-goraldiak eta uholdeak: ibai-lurraldeko prozesu geomorfologikoa eta gatazka)

Ur-goraldiak dira ibaien dinamikaren eragilea eta ibaien leheneratzearen oinarria, eta uholdeak, berriz, ibaien autoerregulazio-sistemak. Bi prozesu horiek ezinbestekoak dira ibaiak behar bezala funtziona dezaten. Hitzaldi honetan, arriskuaren kudeaketari buruzko gezurrezko mito batzuk aztertuko dira, garbiketak eta dragatzeak kasu. Era berean, ibaiak kudeatzeko moldagarritasun-proposamen bat egingo da.

Alfredo Ollero Ojeda Geografia Fisikoko irakasle titularra da Zaragozako Unibertsitatean eta Aragoiko Ingurumen Zientzien Unibertsitate Institutuko (IUCA) “Klima, Ura, Aldaketa Globala eta Sistema Naturalak” erreferentziazko taldeko ikertzaile nagusia. Ikerketa-lana ibaien geomorfologia, ibilgu eta ibaiertzetako ingurumen-aldaketeta, uholde-arriskuak eta ibaien lehengoratzea dira haren ikerketa-jardunaren ardatzak.

2.- “La evaluación y la gestión de la inundabilidad en la CAPV. Camino recorrido y perspectivas de futuro” (Uholde-arriskuaren ebaluazioa eta kudeaketa EAEn. Egindako bidea eta etorkizuneko ikuspegiak)

Fernando Solsonak, Uholdeen Zuzentaraua ezarri arte EAEko uholde-arriskuaren kudeaketan egindako ibilbideari buruzko errepaso labur eta azkarra egingo da hitzaldiaren lehen zatian, eta bigarrenean, zehatzago aztertuko ditu handik hona uholde-arriskuaren ebaluazioan eta kudeaketan eman diren aurrerapenak, Zuzentarauaren hurrengo zikloari begira aurreikusi diren jarduketak aurreratuz.

Fernando Solsona geologoa eta URA Uraren Euskal Agentziako uholdeen prebentziorako teknikaria da. Azaleko zein lurpeko hidrologian espezializatuta dago, eta bere ikerketa-jardunak ibai, akuifero eta iturburuen funtzionamendu du ardatz, nagusiki.

3.- “Desde la sequía a la inundación ¿Somos un@s inadaptad@s?” (Lehortetik uholdera. Moldatu gabekoak al gara?)

Uholdeak oihartzun mediatiko handia eragiten duten gertakariak dira, denbora laburrean sortutako irudien inpaktuaren ondorioz. Lehorteak, berriz, epe luzeagoan gertatzen diren fenomenoak dira: motelagoak dira, baina iraunkorragoak. Hitzaldi honetan aztertuko denez, etorkizunean bi fenomeno horiek ohikoagoak izango dira klimaren eta ziklo hidrologikoaren areagotzearen ondorioz, eta horietara egokitu beharko dugu nahitaez.

Ane Zabaleta UPV/EHUn Zientzietan (Hidrologia) doktoratutako geologoa da. Egun, UPV/EHUko Prozesu Hidro-Ingurumenezkoen Ikertalde Finkatuan ikertzaile dabil, eta aldi berean, Matematikaren eta Zientzia Esperimental eta Sozialen Didaktika Saileko irakaslea da.

Asteartea, urriak 18: Bestelako arrisku geologikoak

Bestelako arrisku geologikoak jorratuko dira, hala nola erupzio bolkanikoak, lurrikarak edo elur-jausiak, berotze globalaren ondorioekin oso lotuta daudenak. Hitzaldi hauetan, Janire Prudencio, Antonio Aretxabala eta Jon Apodaka geologoek bertatik bertara frogatuko dute nola lortu duen gizarteak arrisku horiekin batera bizitzea.

1.- “¿Qué fue primero…? Los volcanes y su influencia en la sociedad” (Zer izan zen lehenengo…? Sumendiak eta gizartean duten eragina)

La Palma uhartean gertatu berri den erupzioak ageri-agerian utzi ditu sumendi batek eragin ditzakeen kalteak. Palmako biztanleentzat suntsitzaileak izan diren arren, kalte horiek tokikoak baino ez dira izan. Hala ere, erupzio batzuen kalteak 10.000 km-tik gorako distantzian ere antzeman daitezke, kliman aldaketak eraginez. Hitzaldian, gizateriaren historia behin-betiko aldarazi duten erupzio bolkaniko handienetako batzuk azteztuko dira.

Janire Prudencio geologoa eta Granadako Unibertsitateko irakaslea da. Lanean jardun du 20tik gora sumendi aktibotan, Japoniatik Antartikaraino, Islandian eta La Palman (Kanariar Uharteak) gertatutako azken erupzioak barne. Bere lanak sumendien barne-egituraren azterketa du ardatz, erupzio bolkanikoak aurretiaz identifika ditzaketen adimen artifizialeko teknikak aplikatu ahal izateko.

2.- “Análisis interactivo entre las organizaciones humanas y los terremotos. Un viaje temblando desde Altamira hasta nuestros días” (Giza-erakundeen eta lurrikaren arteko analisi interaktiboa. Altamiratik gaurdainoko bidaia dardartia)

Lurrikarak gizakia, hiriak eta mega-hiriak agertu baino askoz ere lehenagotik gertatzen diren fenomeno naturalak dira. Hitzaldi honetan, lehen zibilizazioek lurrikaren eragina mugatzeko hartu zituzten neurriak aztertuko dira: eraikitzeko eremuak ondo aukeratzetik diseinuraino. Gaurdaino iritsi diren korronte eta moda batzuk ere emango dituzte ezagutzera.

Antonio Aretxabala geologoa, ikertzailea eta zientzia-dibulgatzailea da, bereziki giza-kulturen eta Lurreko Zientzien arteko interakzioaren arloan. Egun, aholkulari independentea da eta prestakuntza ematen die obra zibilaren eta ingeniaritzaren sektoreko profesionalei, Zaragozako Unibertsitatearekin lankidetzan jarduteaz gain.

3.- “Guerra fría: la gestión desafiante de los aludes de nieve” (Gerra hotza: elur-jausien kudeaketa erronkaz betea)

Mendi elurtuetan zehar proposatutako bidaia honek elur-jausiak deritzen fenomeno konplexuaren ezaugarriak izango ditu aztergai, baita lurraren, meteorologiaren zein elurrak espazioan eta denboran duen aldakortasunaren garrantzia ere. Arintze-neurri nagusiak eta arriskua murrizteko funtsezko alderdiak azalduko dira, klima-aldaketak elurrean duen eraginari buruzko zenbait ondoriorekin batera.

Jon Apodaka geologoa eta doktorego-aurreko ikertzailea da Andorrako Unibertsitatean (UdA) eta Andorra Research + Innovation (Andorra RI) ikerketa-zentroan. Arrisku Geologikoen Kudeaketan espezializatuta, hainbat arrisku natural eta bereziki elur-jausiak aurreikusi, ebaluatu eta arintzeko eragiketa eta proiektuetan aditutako aholkulari teknikoa izan da.

Asteazkena, urriak 19: Bisita gidatua

Gorlizerako landa-irteera egingo da, eta bertan, ezponden ezegonkortasunaren inguruko adituek bertatik bertara azalduko dute nola aztertzen dituzten prozesu horiek eta zer egin daitekeen horien inpaktua arintzeko. Bisita honetarako izen-ematea doakoa da eta Bilbotik behaketa-guneetara autobusez joateko aukera dago. Gehieneko aforoa 25 pertsonakoa da. Bisita Tomas Morales eta Jon Ander Clemente geologoek gidatuko dute.

Bisitaldian, Plentziatik Gorlizerainoko ibilbidea egin eta aztertuko da: herri eta hirien azpian dauden material geologikoen izaeratik arrokaren gainean eraikitzeak dakartzan abantaila eta arazoetaraino, hareak eraikuntza-ingurunetzat duen garrantzia ere aintzakotzat hartuz, besteak beste.

Tomás Morales Juberías geologoa eta UPV/EHUko irakasle titularra da, baita Prozesu Hidro-Ingurumenekoen (HGI) ikertaldeko kidea ere. Bere ikerketak hidrogeologia, ingurumena, ingeniaritza geologikoa eta klima-aldaketa ditu ardatz, besteak beste, eta artikulu zientifiko eta dibulgatibo ugari argitaratu ditu gai horien inguruan.

Jon Ander Clemente geologoa eta doktorego-aurreko ikaslea da UPV/EHUn. Bere tesiak kostaldeko itsaslabarretako ezegonkortasunaren azterketa du ardatz, babes-estrategien garapenerako oinarritzat. Ikerketa-egonaldiak egin ditu Erroman (Italia), Liguriako Kostarako espedizioetan parte hartzeaz gain.

Oharra:

Bertaratzeko aukerarik ez dutenek hitzaldia streaming bidez jarraitzeko aukera izango dute Kosmos EiTB kanalaren bidez.

Kimika zirkularra: nola eraiki ekonomia berri bat eskala molekularrean
2022-11-02 19:00 - 20:30 | Biblioteca Bidebarrieta, Calle Bidebarrieta, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Ekonomia zirkularra, denboran zehar, klima-aldaketaren egungo eta etorkizuneko ondorioei aurre eginez, hazkunde jasangarria sustatzen duen ekoizpen eta kontsumoko eredua da. Baliabideen optimizazioa eta lehengaien kontsumoaren murrizketa sustatzen ditu, besteak beste, baita hondakinen aprobetxamendua ere, hondakinak birziklatuz edo bizitza berri bat emanez produktu berriak sortzeko. Egun, era guztietako materialak birziklatzen dira, batzuk besteak baino arrakasta handiagoarekin. Hala ere, gizarteak arlo honetan aurrera egin duen arren, material konposatuen eta bestelako hondakinen birziklapenak erronka izaten jarraitzen du.

Mundu mailako arazoa da, izan ere, zenbait birziklatze-zikloren ondoren gero eta zailagoa da hondakinei bizitza berri bat ematea, zikinkerien pilaketaren eta propietateen galeraren ondorioz. Ildo horretan, ekonomia zirkularrak eraginkorra izaten jarrai dezan, beharrezkoa da berrerabilitako materialek planteatzen dituzten arazoei heltzea, eta kimika zirkularra soluzio bideragarria izan daiteke horretarako.

Publikoari kimika zirkularra zer den eta nolako onurak eskaintzen dituen azaltzeko, Javier Garcia Alacanteko Unibertsitateko Kimika Ez-organikoko katedradun eta bertako) Nanoteknologia Molekularreko Laborategiko zuzendari eta Kimika Puru eta Aplikatuaren Nazioarteko Batasuneko (IUPAC) presidenteak “Kimika zirkularra: nola eraiki ekonomia berri bat eskala molekularrean” hitzaldia emango du azaroaren 2an, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Hitzaldian, kimika zirkularraren ezaugarri nagusiak deskribatzeaz gain egiazko adibideen bitartez azalduko du hondakina baliabide bihurtu eta horren laguntzaz klima-aldaketaren aurkako borrokan laguntzeko prozesua.

Hitzaldi-solasaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak bultzatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren barruan antolatu da, Espainiako Kimikako Errege Elkartearen (RSEQ) eta AVEQ-Kimikaren laguntzaz.

Sarrera

Hitzaldia aurrez aurre ikusi ahal izango da, baita streaming bidez ere, KulturguneaTB kanalaren bitartez. Ekitaldia Bidebarrieta Liburutegiko auditorioan izango da eta sarrera librea da lekuak bete arte.

Hizlaria

Javier Garcia Martinez Kimikan doktorea da eta Alacanteko Unibertsitateko Kimika Ez-organikoko katedraduna. 2022ko urtarrilaz geroztik, Kimika Puru eta Aplikatuaren Nazioarteko Batasuneko (IUPAC) presidentea da, postu horretara iritsi den lehen espainiarra delarik. Zientziaren aldeko Gadea Fundazioko patroia ere bada, eta 2022ko ekainean Ohorezko Errioxarraren titulua eman zion Errioxako Autonomia Erkidegoak.

Txiokatu tesia 6 mezutan: Txiotesia lehiaketa azaroaren 22an
2022-11-22 09:00 - 21:00 | Twitter, #txiotesia6
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

“Txiokatu zure tesia 6 mezutan” lehiaketaren 6. edizioa izango da azaroaren 22an. Txiotesia izenez ezagutzen den egitasmoak, tesia egiten ari diren edo defendatu berri duten ikertzaileen lana gizarteratzea du helburu. UEUren Unibertsitatea.net atariak abian jarri zuen 2013an, eta aurten 6. edizioa antolatu du UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren laguntzaz.

Lehiaketa ikertzaileei zuzenduta dago, 2019tik-2022ra bitartean doktorego-tesia egin zutenei zein une honetan tesia egiten ari diren ikertzaileei hain zuzen ere. Edozein jakintza-arlori dagokion ikerlana ezagutzera emateko hitzordua izango dute parte-hartzaileek, Twitterren azaroaren 22an. Goizeko 9:00etatik gaueko 21:00ak arte egongo dira zabalik ateak eta tarte horretan 6 txiotan publikatu ahalko dira lanen nondik norakoak, euskaraz eta #txiotesia6 traola erabiliz.

Parte-hartzaileen artean bi sari banatuko dira: bata, Txiolari ulergarrienarentzat izango da, eta 500 euro jasoko ditu irabazleak; bestea, Txiolari originalenarentzat izango da, eta 300 euro hartuko ditu garaileak.

Lehiaketaren xehetasunak eta informazio guztia Unibertsitatea.net atarian.

Nola lortzen da energia olatuetatik?
2022-12-14 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Energiaren gaia azken urteetako eztabaidagai nagusietako bat bilakatu da. Izan ere, beharrizan energetikoei aurre egiteko erronkak energia-iturri ezberdinen inguruko ikerketa bultzatu du.

Zabalkunde handiagoa izan duten energia lortzeko beste bide batzuekin alderatuz itsasoko olatuetatik eratorritakoek, agian, oihartzun gutxiago izan dute. Hala ere, itsaso zabalean zein kostaldean abian jarritako ekimen eta proiektuek agerian utzi dute olatuetatik eratorritako energiak baduela potentziala eta aukera erreala direla energia lortzerako orduan.

Esaterako, kostaldean jarritako teknologia horren adibide agerikoena eta hurbilena Mutrikuko portuan dago kokatua. Bertako olatu-horman eraikitako egiturak ahalbidetu du 16 turbinaz osatutako olatu planta horrek 2011. urtetik gaur arte modu jarraituan martxan egotea, mundu mailan horrela funtzionatzen duen egitura bakarra izanik eta momentura arte 2 gigawatt orduko energia produzituz.

Teknologia mota horiek eskaini ditzaketen aukerak azaltzeko, Paula Serras Malillos Bilboko Ingeniaritza Eskolako Ingeniaritza Energetikoa saileko irakasleak eta EOLO ikerketa-taldeko kideak “Nola lortzen da energia olatuetatik?” hitzaldia eskainiko du abenduaren 14an, arratsaldeko 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Hitzaldi-solasaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak sustatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren barruan antolatu da. Hitzaldia aurrez aurre ikusteko aukera egongo da eta baita streamingez ere, KulturguneaTB kanalaren bitartez. Sarrera librea da aforoa bete arte.

Hizlaria

Paula Serras Malillos Ingeniaritza Kimikoko ikasketak egin zituen Bilboko Ingeniaritza Eskolan eta, ordutik, ikerketaren hainbat alorretan aritu izan da. Hasieran araztegietako (CEIT Gipuzkoa) hondakin-uretako usainak kentzeko ikerketan aritu zen eta, gerora, energiaren biltegitzerako material arloan egin zuen doktore-tesia (UPV/EHU-ko Leioako FCT/ZTF Kimika Ez-organikoko sailean). Gaur egun EOLO ikerketa disziplina anitzeko ikerketa taldeko kidea da eta bertan, beste gai batzuez gain, Mutrikuko olatu-energia plantako datuak aztertzen ditu.

Kozinatzeak egin gintuen gizaki
2022-12-16 18:30 - 20:00 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Gizakien eboluzioaren gakoak eta inflexio puntuak zehaztea eta ulertzea ikerkuntza arloan behin eta berriro errepikatu den helburua izan da. Une garrantzitsu horien artean bat aipatu da azken urteetan eta planteatu da eboluzioaren gako hori elikagaiak kozinatzean emandako urrats ebolutiboarekin lotura estua daukala.

Izan ere, gordin dauden elikagaiak jatetik prestatutakoak jatera emandako pausuak berebiziko garrantzia izan omen zuen gizakiaren eboluzioan. Prestatutako elikagaiak digeritzeko eta xurgatzeko erak ondorio sakonak izan zituen, adibidez, kozinatutako elikagaiek digestio-sistema txikiagoa behar dutelako eta gure arbasoek horretan aurreztutako energia enzefaloaren hazkundera bideratu ahal izan omen zutelako.

Richard Wrangham-ek planteatutako hipotesi horretatik tiraka, Juan Ignacio Pérez Iglesias biologoak, Euskal Herriko Unibertsitatean fisiologian katedradunak eta Kultura Zientifikoko Katedrako zuzendariak “Kozinatzeak egin gintuen gizaki” hitzaldi-solasaldia eskainiko du abenduaren 16an.

Hitzaldia 18:30an izango da Durangoko Bizenta Mogel liburutegian, UPV/EHU-ko Kultura Zientifikoko Katedrak eta bibliotekak antolatzen duten Zientziaren Ertzetik zikloaren barnean. Sarrera librea izango da aforoa bete arte. Hitzaldi-solasaldia streaming-ez jarraitzeko aukera ere egongo da EiTB Kosmos kanalean.

Hizlaria

Juan Ignacio Pérez Iglesias biologia eta Euskal Herriko Unibertsitatean fisiologiako katedraduna da. Horretaz gain, UPV/EHU-ko Kultura Zientifikoko Katedrako zuzendaria da eta 2004ko maiatzetik 2009ko urtarrilera arte Euskal Herriko Unibertsitateko errektorea izan zen. 2019an Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Humanitate, Kultura, Artea eta Gizarte Zientzietako saria jaso zuen.

Zer dira muturreko gertakari meteorologikoak?
2023-01-13 18:30 - 20:00 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Atzean utzi berri dugun urtean kazkabar erasan handiak, uholdeak eta bero boladak albiste izan dira. Are gehiago, bero boladen ondorioz serie historikoan beroena izan da 2022. urtea.

Horrelako muturreko gertakari meteorologikoak mundu mailan ere gertatzen dira. Horren adibide izan dira, adibidez, azken asteetan Ipar Amerikan izandako ezohiko tenperatura hotz zein uda hasieran Kanadan erregistratutako 49,6º graduko tenperatura beroak. Egoera horren aurrean zientzialariek ohartarazi dute gero eta ohikoagoak izango direla muturreko gertakari meteorologikoak eta bide beretik doa egoera deskribatzeko Glasgoweko klimaren konferentzian “normaltasun berriaz” hitz egin zuen Nazio Batuen Erakundea (NBE).

Azken hilabeteetan albiste izan diren gertakari horiek abiapuntu hartuta, Onintze Salazar Perez fisikari eta Euskalmeteko meteorologoak “Zer dira muturreko gertakari meteorologikoak?” hitzaldi-solasaldia eskainiko du.

Hitzaldia 18:30an izango da Durangoko Bizenta Mogel liburutegian, UPV/EHU-ko Kultura Zientifikoko Katedrak eta bibliotekak antolatzen duten Zientziaren Ertzetik zikloaren barnean. Sarrera librea izango da aforoa bete arte. Hitzaldi-solasaldia streaming-ez jarraitzeko aukera ere egongo da EiTB Kosmos kanalean.

Hizlaria

Onintze Salazar Perez Tecnaliako energia eta ingurumen saileko ikertzailea da eta Euskalmeten dihardu meteorologo gisa. Horretaz gain, fisikaria eta komunikatzailea da. Hain zuzen ere, EiTB taldeko hainbat komunikabideetan parte hartzen du. Zientzia-dibulgazioan bide luzea egindako profesionala da eta Eusko Jaurlaritzako Larrialdiei Aurre Egiteko eta Meteorologiako Zuzendaritzako aholkularia ere bada.

Hitzaldi-solasaldia: “Zer dira muturreko fenomeno meteorologikoak?”

Hizlaria: Onintze Salazar Perez fisikaria da, meteorologia arloan espezializatua. Ingurumen Ingeniaritzako Masterra egin zuen Bartzelonako Unibertsitate Politeknikoan eta EHU eta NUPeko Kultura Zientifikoko Masterra ere gauzatu du. Tecnaliako energia eta ingurumen saileko ikertzailea da eta Euskalmeten dihardu meteorologo gisa. Zientzia-dibulgazioan bide luzea egindako profesionala da eta Eusko Jaurlaritzako Larrialdiei Aurre Egiteko eta Meteorologiako Zuzendaritzako aholkularia ere bada.

Intsektuen desagerpenerantz? Egoera kezkagarriaren aurrean zenbait proposamen
2023-01-25 19:00 - 20:30 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Ekosistemen funtzionamenduan eta biziraupenean ezinbestekoak dira intsektuak. Hala ere, behin menderaezinak ziruditen izaki hauek modu kezkagarrian iraungitzen eta desagertzen ari dira eta horrek ingurumenean eragin zuzena izan dezake. Izan ere, kontuan izan behar da, esaterako, gizakion landare-kultiboen %75 inguruk dutela intsektuek egindako polinizazioaren beharra.

Egoera hori abiapuntu hartuta, Unai Ugalde biologoa, Mikrobioen Biokimikan doktorea eta UPV-EHUko Biokimika eta Biologia Molekularrean irakasle titularra izandakoak “Intsektuen desagerpenerantz? Egoera kezkagarriaren aurrean zenbait proposamen” hitzaldia eskainiko du urtarrilaren 25ean, 19:00etan, Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Ugaldek intsektuen arloan gerta daitekeen kolapsoaren arrazoiak eta ondorioak aztertuko ditu eta izaki bizidun hauekin elkarbizitza orekatua lortzeko proposamenak planteatuko ditu.

Sarrera

Hitzaldi-solasaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak sustatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren barruan antolatu da. Hitzaldia aurrez aurre ikusteko aukera egongo da eta baita streamingez ere, KulturguneaTB kanalaren bitartez. Sarrera librea da aforoa bete arte.

Hizlaria

Unai Ugaldek (Caracas, 1956) Exeterreko Unibertsitatean Biologia ikasi zuen (1977) eta Mikrobioen Biokimikan doktore (1982) bihurtu zen. Euskal Herriko Unibertsitatean (1984) Biokimika eta Biologia Molekularrean irakasle titularra izan zen Donostiako Kimika Fakultatean 2021era arte. Bere ibilbidean, 57 artikulu zientifiko, liburu kapitulu eta patente baino gehiago argitaratu ditu onddoen biologia eta hartzidurari buruz.

Fakultateko Dekanorde (1993-1995), Dekano (1996-1999) eta Eusko Jaurlaritzako Zientzia Politikarako Zuzendari (1999-2002) lanetan ere jardun da.

2008an fungizida organikoen diseinuan aritzen den Biofungitek S.L. enpresaren sorreran parte hartu zuen. Haren produktuak Ipar eta Hego Ameriketan eta Afrikan banatzen dira.

Zientziaren ertzetik: “Mugikorretik sukaldeko plakara: eguneroko teknologia”
2023-02-02 18:30 - 20:00 | Bizenta Mogel Biblioteka, Komentukalea, 8, Durango
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Aurrerapen teknologikoek egunerokotasuna neurri handi batean erraztu dute. Aurrerapen horiek eguneroko errutinaren parte izanda ere, askotan, oharkabean pasatzen dira.

Ostiralean, otsailak 10, Eduardo Ogando Arregui fisikari eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakasleak “Mugikorretik sukaldeko plakara: eguneroko teknologia”(“Del móvil a la placa de cocina: tecnología del día a día”) hitzaldia eskainiko du. Bertan zientziak teknologiaren garapenean zer nolako eragina izan duen eta eguneroko bizitza nola erraztu duen azalduko du.

Sukaldeko plaka eta mugikorra adibidetzat hartuta, teknologia horien oinarri diren kontzeptu zientifikoak azalduko ditu. Gailu horien izaera izango da abiapuntua energiari, tenperaturari, eremu magnetikoei edo erradiazioari buruz ikasteko eta gure inguruan etengabe dauden oinarrizko propietate horiek hobeto ezagutzeko.

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Durangoko Bizenta Mogel Liburutegiak antolatutako Zientziaren Ertzetik zikloaren parte den hitzaldi-solasaldia liburutegi horretan izango da. Sarrera librea izango da edukiera bete arte. Horrez gain, solasaldia streaming bidez jarraitu ahal izango da EiTB Kosmos atarian.

Hitzaldi-solasaldia: Mugikorretik sukaldeko plakara: eguneroko teknologia

Hizlaria: Eduardo Ogando Arregui Fisikan doktorea da. 2004 eta 2019 urteen artean UPV/EHUko SGIker Ikerketa Zerbitzu Orokorretako Konputazio Zerbitzuko goi-mailako teknikari gisa lan egin du. Txema Mercero doktorearekin batera, superordenagailuaren eta, oro har, zerbitzuaren kudeaketaren arduraduna izan da. Hainbat ikerketa-proiektutan parte hartu du ikertzaile nagusi bezala eta argitalpen zientifiko ugariren egilea da. Nanofotonika eta atomo-kalkuluak dira bere ikergaiak. 2019az geroztik, Euskal Herriko Unibertsitateko Fisika saileko irakaslea da eta Farmazia Fakultatean irakasten du.

Darwin Eguna: burmuinaren eta landareen etxekotzearen eragina giza eboluzioan
2023-02-13 18:30 - 20:00 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Burmuinak zer nolako eragina izan du gizakien eboluzioan? Nola funtzionatzen du eta zerk bihurtzen du aparteko organoa? Landareen etxekotzeak ondoriorik izan zuen giza eboluzioan? Galdera horietatik abiatuz egingo da aurtengo Darwin Eguna, otsailaren hamahiruan Bilboko Bidebarrieta Liburutegian.

Charles Darwin naturalista, geologo eta biologo ingelesaren jaiotzaren urteurrena ospatzeko asmoz Euskal Herriko Unibertsitateko Kultura Zientifikoko Katedrak, Círculo Escéptico eta El Correorekin elkarlanean, eboluzioaren inguruko bi hitzaldi antolatu ditu.

Alde batetik, Amaia Arranz Otaegui Euskal Herriko Unibertsitatera elkartutako Ikerbasque ikertzailea eta Arkeobotanikan doktoreak landareen etxekotzeaz eta lehen soroen garapenean sakonduko du “Nekazaritzara trantsizioa, iraultza ala eboluzioa?” (La transición a la agricultura: ¿evolución o revolución?) hitzaldian. Arranzek historian une erabakigarria izan den aldaketaren inguruan ikuspegi berriak eskainiko ditu eta une horretan gizakiak izan zuen rolaren inguruko zenbait ideia desmitifikatuko ditu.

Beste alde batetik, Manuel Martin-Loechesek Madrilgo Konplutentse Unibertsitateko Psikobiologian katedradunak gizakien garuna osatzen duten atalen, zirkuituen eta sistemen inguruan hitz egingo du “Gizakien burmuina eboluzioaren argitan. Zerk egiten du apartekoa? (El cerebro a la luz de la evolución:¿qué lo hace único?)” hitzaldian. Martin-Loechesek gizarte-tolerantzia handiagoa izaten laguntzen dizkiguten eta milioika urteetan zehar garatu ditugun egituren funtzionamendua azalduko du.

Hitzaldi-solasaldia UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bidebarrieta Liburutegiak sustatzen duten Bidebarrieta Zientifikoa zikloaren barruan antolatu da. Hitzaldia aurrez aurre ikusteko aukera egongo da eta baita streamingez ere, KulturguneaTB kanalaren bitartez. Sarrera librea da aforoa bete arte.

Hizlariak

Amaia Arranz Otaegui

Amaia Arranz Otaegui Ikerbasque ikertzailea da eta UPV/EHUko Geografia, Historiaurrea eta Arkeologia irakaslea. Arkeobotanikan (hazi, fruitu, ikatz edo janari soberakinen analisia) aditua da eta bere ikerketaren esparru zabal bat Asiako hego-mendebaldean (Siria, Libano, Jordania, Iran eta Israel) egin ditu. Bere ikerketen muina Epipaleolitoko ehiztari-biltzaile herrien trantsizioa eta Neolitoko lehen gizarte abeltzainak dira. Bere ikerketa gaien artean landareen erabilera eta ustiapena, etxekotze-prozesua, dieta begetala eta Pleistozeno eta Holozenoko paleopaisaiaren berreraikitzea daude.

Manuel Martin-Loeches

Gaur egun Madrilgo Konplutentse Unibertsitateko Psikobiologian katedraduna da eta Coloradoko Unibertsitatean artearen neurokognizioaren eta bere eboluzioaren inguruan irakasten du. Bere ikerkuntzek hainbat gai jorratzen dituzte, betiere garuna eta giza kognizioaren inguruan, osasuntsu dauden pazienteen zein eskizofrenia pairatzen dutenen kasuan. Bere ikerketek arreta bisuala, laneko memoria, emozioak, sinesmen erlijiosoak, estetika eta artea eta, batez ere, giza hizkuntza jorratzen dituzte. Hori guztia ikuspegi eboluzionista inoiz galdu gabe.

Bertsozientzia: zientzia eta errimen topagunea
2023-02-24 19:30 - 21:00 | Aiaraldea Ekintzen Faktoria, Errotari Kalea 4-8, Laudio
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zeruko izarretara, ziztatzen gaituzten eltxoei edo aurrean daukagun beirazko edalontziari begira ikuspegi zientifikotik bertsotan aritzeko materiala aurkitu daiteke. Horren erakusle da otsailaren 24an, Laudioko Aiaraldea Ekintzen Faktorian, egingo den Bertsozientzia ekimena.

Euskal Herriko Kultura Zientifikoko Katedrak «Bertsozientzia: jakinduriek mundue erreko dau» izenburupean antolatutako saioak zientzia eta bertsoa batuko ditu beste behin ere. Oraingoan hiru zientzialarik eta bi bertsolarik hartuko dute parte.

Zientzialarien artean Oskar Gonzalez Mendiak ikuspegi kimikotik beiraren benetako kolorea zein den zehaztuko du «Beiraren kolorea (eta kolore eza)» hitzaldian. Itziar Garate Lopezek, berriz, Gliese 486 izarraz hitz egingo du. Nazioarteko Astronomia Elkarteari izar hori eta bere exoplaneta izendatzeko proposamenaren harira, «Gliese 486 eta Gliese 486b. Aukeran, Gar eta Su nahiago» berbaldia eskainiko du. Azkenik, Aitor Cevidanes Miranda ikertzaileak «Ziztadatik haratago» hitzaldian eltxoen eta akainen ekologiaz hitz egingo du eta, zoonosiaren ondorioz, animalien eta gizakien artean transmititzen diren gaixotasunen inguruan sakonduko du.

Hiru gai horiei bertsoak jartzeko lana Uxue Alberdi eta Miren Artetxe bertsolariek hartuko dute bere gain.

Bertsozientzia: jakinduriek mundue erreko dau

Eguna: Otsailak 24

Ordua: 19:30

Lekua: Aiaraldea Ekintzen Faktoria, Laudio

Parte-hartzaileak

Oskar Gonzalez Mendia: Kimika analitikoan doktorea da. Zientzia eta Teknologia Fakultateko irakaslea izan ondoren, gaur egun UPV/EHUko Arte Ederretako Fakultateko Kultura Ondareen Kontserbazio eta Zaharberritzeari buruzko graduan irakasten du. Dibulgatzailea da eta Zientzia Kaiera eta Cuaderno de Cultura Científica bezalako blogetan idazten du.

Itziar Garate Lopez: Fisikan doktorea da eta astrofisikan aditua, Frantziako Ikerketa Espazialeko Nazio-zentroko doktorego-ondoko ikertzaile moduan aritu zen Pierre eta Marie Curie Unibertsitatean. Gaur egun UPV/EHUko Bilboko Ingeniaritza Eskolako Fisika Aplikatua sailean irakaslea da.

Aitor Cevidanes Miranda: Albaitaritzan lizentziatua eta Kontserbazioaren Medikuntzan doktorea. Gaur egun doktorego-ondoko ikertzailea da NEIKER BRTAn eta bere ikerketa-lerroa Osasuna Bakarraren ikuspegitik aldaketa globalaren eta zoonosien eta gaixotasun batzuen arteko erlazioa ulertzera bideratua dago.

Uxue Alberdi Estibaritz: Kazetaritzan lizentziatua, idazlea eta bertsolaria da. Besteak beste, narrazioak, eleberriak eta saiakerak argitaratu ditu eta bi aldiz irabazi du Euskadi Saria Besarkada eta Kontrako Eztarritik lanengatik eta 111 akademia saria Jenisjoplin eleberriarekin.

Miren Artetxe Sarasola: Euskal Filologian lizentziatua da eta Soziologia, Antropologia eta Gizarte eta Kultur Geografian doktorea. Bertsolaria eta ikertzailea da eta EHUko Hizkuntzaren eta Literaturaren Didaktika Saileko irakaslea. Argia eta Jakin hedabideetako kolaboratzailea da.
