Jakinduriek mundue erreko dau
2015-09-29 18:00 - 21:00 (Europe/Madrid) | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zientzia eta bertsolaritza izango ditugu bidelagun “Jakinduriek mundue erreko dau” doako ekitaldian. Bilboko Bizkaia Aretoan irailaren 26an, arratsaldeko 18:00etan, bost zientzialari eta hiru bertsolarik gai bat hartu eta horren inguruko azalpen laburrak emango dizkigute.

Hamar minutuko hitzaldi laburrek argia, astronomiaren egungo egoera, adimen artifiziala eta gure hizkuntzan bereizgarria den ergatiboa izango dute hizpide. Kike Amonarriz aurkezle eta soziolinguistaren laguntzaz bertsolariek informazioa deskodetu eta doinua eta errima jarriko diote zientzia-gaiei.

.- Jon Mattin Matxain UPV/EHUko irakasleak, ikertzaileak eta kimikari kuantikoak 2015. urtea Argiaren urtea izendatu dela gogoan izanik, zalantzak argituko dizkigu: “Argia uhina ala partikula?”

.- Naiara Barrado eta Itziar Garate UPV/EHUko Zientzia Planetarioen taldeko ikertzaileek, irakasleek eta astrofisikariek espazioari buruz dugun jakin-minaz hitz egingo digute: “Noraino eraman gaitu gure jakin-minak?”

.- Gorka Azkune Deustuko Unibertsitateko ikertzaileak, irakasleak eta adimen artifizialean aditua den informatikariak adimen artifizialaren kontzeptuak hurbilduko dizkigu: “Neurona sareak adimen artifiziala eratzeko”.

.- Itziar Laka hizkuntzalariak eta UPV/EHUko ikertzaileak, irakasleak eta hizkuntzalariak euskararen egiturari so egingo dio eta Zaldieroa komikigileari omenaldi txiki bat eskainiz, hark hainbeste maite duen ergatiboa adibide hartuko du: “Zaldieroa dixit: ez dezagun ergatiboa kendu!”

DNA eta populazioen historia, euskaldunak
2015-10-07 19:00 - 21:00 | Auditorio de Azkuna Zentroa (planta -1), Plaza Arriquíbar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Historiaurreko giza aztarnen azterketei eta haien DNAren sekuentziazioari esker, biztanlerien historia ebolutiboa berreraikitzen ari gara. Halako teknologiak erabili dira euskaldunon jatorria aztertzeko, eta aurretik sortu ziren hipotesiak gehiago zehaztu ahal izan ditugu. Ikusi denez, DNA leinu batzuk in situ eboluzionatu dute Paleolitikoan zehar, baina beste batzuk, aldiz, Europaren neolitizazio-prozesuarekin sartu ziren. Baina azken aurkikuntzek orain arte nagusi zen paradigmaren aurkako ikuspegia erakutsi digute.

Neskuts Izagirrek, UPV/EHUren Antropologiako irakasleak, antzinako DNA-ren azterketek ematen dizkiguten datuei buruz arituko da ‘El ADN y la historia de las poblaciones, el caso de los vascos’ (DNA eta populazioen historia, euskaldunak) izeneko hitzaldi eta mahai-inguruan. Hitzaldia urriaren 7an izango da, arratsaldeko 7etan, Azkuna Zentroan.

Zientziateka hilean behin UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Sarrerak Azkuna Zentroaren informazio-gunean hartu behar dira. Sarrerak doan dira, bete arte. Hitzaldia gaztelaniaz izango da.

Zulo beltzen misterioak argitzen
2015-10-19 19:00 - 21:00 | Azkuna Zentroko Bastida aretoa (-2 solairua), Plaza Arriquibar, 4, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zulo beltzak ezagutzen ditugun objektu astrofisiko liluragarrienak dira. Ezin ditugu zuzenean ikusi; izan ere, haien indar grabitatorioa hain handia da ezen argiak ere ezin duen haien ingurutik ihes egin guregana heltzeko. Baina eragiten dituzten hainbat efektuek salatzen dituzte. Nahiz eta nola eratzen diren nahiko ondo ulertzen dugun, oraindik ez dago hain argi haien eboluzio zehatza zein den, hala nola zer gertatzen den haien barnean. Esan genezake hauxe dela, izatez, zulo beltzei buruzko galdera ireki funtsezkoena.

David Brizuela UPV/EHUko Fisikako irakasleak gai hauei buruz hitz egingo du ‘Zulo beltzen misterioak argitzen’ izeneko hitzaldian. Ekitaldi hau urriak 19an burutuko da Azkuna Zentroan.

Zientziateka hilean bitan UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da. Hitzaldi hau euskaraz egingo da.

Gonbidapenak Azkuna Zentroko informazio-gunean hartu behar dira. Sarrera doanekoa da.

Zergatik merezi du Nobel saria DNAren konponketak?
2015-11-09 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroko Bastida aretoa (-2 solairua), Plaza Arriquibar, 4, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Gure DNAk egunero jasotzen ditu kalteak: erradiazioak, erradikal askeak, minbizia eragiten duten beste substantzia batzuk… Hala eta guztiz ere, gure organismoak badu kalte horiek konpontzeko ahalmena. Esparru horretan egindako aurkikuntza garrantzitsu bati esker Tomas Lindahl suediarrak, Paul Modrich estatubatuarrak eta Aziz Sancar turkiarrak Kimikako Nobel saria jaso berri dute.

Ainhoa Iglesias UPV/EHUko Genetikako irakasleak gai honi buruz hitz egingo du ‘Zergatik merezi du Nobel saria DNAren konponketak?’ izeneko hitzaldian. Ekitaldi hau azaroak 9an burutuko da Azkuna Zentroan. Hitzaldi hau euskaraz egingo da.

Zientziateka hilean bitan UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Gonbidapenak Azkuna Zentroko informazio-gunean hartu behar dira. Sarrera doanekoa da.

Minbiziaren aurkako borroka: elikaduraren garrantzia
2015-11-11 19:00 - 20:30 | Auditorio de Azkuna Zentroa (planta -1), Plaza Arriquíbar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Gero eta informazio gehiago dugu gure inguruko eragile ezberdinek (elikadura, kutsadura, eguzkia eta bestelako konposatu fisiko, kimiko eta biologikoak) minbizi bat garatzeko ditugun aukerak nola baldintzatzen duten jakiteko. Zer da honi buruz jakin behar duguna, eta nola jokatu behar dugu? Hitzaldi honetan ikertzaileen lana nolakoa den eta haien emaitzak nola komunikatzen dituzten azalduko da.

Arkaitz Carracedo CIC bioGUNEko Ikerbasque ikertzaileak emango du ‘Minbiziaren aurkako borroka: elikaduraren garrantzia’ izeneko hitzaldi hau. Azaroaren 11n izango da, arratsaldeko 7etan, Azkuna Zentroan, eta gazteleraz egingo da.

Zientziateka hilean behin UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da. Hitzaldi honek Asociación Española Contra el Cáncer-en (AECC) babesa du.

Sarrerak Azkuna Zentroaren informazio-gunean hartu behar dira. Sarrerak doan dira, bete arte.

100 urte bete ditu Ertatibitate Orokorrak, Einstein-en legatuak
2015-12-09 19:00 - 20:30 | Auditorio de Azkuna Zentroa (planta -1), Plaza Arriquíbar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Duela mende bat, Albert Einstein-ek Erlatibitatearen Teoria Orokorra kaleratu eta goitik behera aldarazi zuen unibertsoaz dugun ikuspegia. XX. mende osoan, teoriak eragin handia izan zuen zientzian, filosofian, artean, politikan, kultura herrikoian eta beste hainbat esparrutan. Einstein-en legatua aztertzeko, hiru fisikari teorikoren arteko mahaingurua antolatu dugu, teoria honen xehetasunak azaldu eta publikoaren galderei erantzun diezaieten.

Zientzialariak Jose Juan Blanco, Raul Vera eta Jon Urrestilla, UPV/EHUko Fisika Teorikoa eta Zientziaren Historia Saileko irakasleak. Radio Euskadiko ‘La mecánica del caracol’ saioa zuzentzen duen Eva Caballero kazetaria arduratuko da solasaldia moderatzeaz.

‘100 urte bete ditu Erlatibitate Orokorrak, Einstein-en legatuak’ izenburuko jarduera hau gaztelaniaz egingo da abenduaren 9an, 19:00etan, Azkuna Zentroan.

Zientziateka deritzon ekimena hilean behin antolatzen dute UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak gaurkotasunezko gai zientifikoak dibulgatzeko asmoz.

Sarrerak Azkuna Zentroko informazio-gunean jaso behar dira abenduaren 1etik aurrera. Sarrera doakoa da aretoa bete arte.

Argia
2015-12-14 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroko Bastida aretoa (-2 solairua), Plaza Arriquibar, 4, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Argia ezinbestekoa da bizitzarako, gizakion ongizaterako eta zientzia zein teknologiaren garapenerako. Bere garrantzia nabarmentzeko, Nazio Batuen Erakundeak 2015a Argiaren Nazioarteko Urtea izendatu zuen. Hori dela eta, hile honetako Zientziatekan saio berezi bat eskeiniko diogu. Ekitaldi honetan argiaren ezaugarriak ikuspuntu desberdinetatik aztertuko dituzten hiru zientzialarik parte hartuko dute. Argiaren propietate fisikoak, fotosintesian duen rola eta gizakiok nola hautematen dugun azalduko da.

Horretarako UPV/EHUko hiru irakaslek hartuko dute parte ekitaldi honetan: Jon Azkargorta, Fisika Aplikatuko irakasle-ikerlaria; Iker Aranjuelo, Landareen Biologia eta Ekologiako departementuko ‘Ramón y Cajal’ ikerlaria; eta Miren Bego Urrutia, Animalien fisiologiako irakaslea. ‘Argia’ izeneko hitzaldi hau abenduak 14an burutuko da Azkuna Zentroan, eta euskaraz egingo da.

Zientziateka hilean bitan UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Gonbidapenak Azkuna Zentroko informazio-gunean hartu behar dira. Sarrera doanekoa da.

Asiatik datorren liztorra
2016-01-12 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroko Bastida aretoa (-2 solairua), Plaza Arriquibar, 4, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

2006an Vespa velutina izeneko liztorra iritsi zen Europara eta harrez geroztik Frantzian eta Iberiar penintsulako ipar-ekialdean barrena hedatu da. Inbasio honek bi ondorio ekar ditzake. Lehena ekologikoa da, Asiako liztorra erleak harrapatzeaz gain beste polinizatzaile askoren harraparia izan daitekeelako, eta horrek biodibertsitatea murriztu dezakeelako. Bigarren efektua ekonomikoa izango litzateke, intsektu honek galera izugarriak sortu bait ditzake ezti-erleen kolonietan.

Juan Carlos Iturrondobeitia UPV/EHUko Artropodoen Zoologiako katedradunak gai honi buruz hitz egingo du “Asiatik datorren liztorra” izeneko hitzaldian. Ekitaldi hau Zientziateka izeneko programaren baitan antolatuta dago eta euskaraz egingo da urtarrilak 12an Azkuna Zentroan.

Zientziateka hilean bitan UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Gonbidapenak Azkuna Zentroko informazio-gunean hartu behar dira urtarrilaren 1etik aurrera. Sarrera doanekoa da.

Pariseko goi-bilera, emaitza historikoa?
2016-01-26 19:00 - 20:30 | Auditorio de Azkuna Zentroa (planta -1), Plaza Arriquíbar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Abenduan Parisen ospatu zen klima aldaketari buruzko konferentzia, COP21 delakoa. Hainbat analistaren ustetan arrakasta historikoa den adostasun batera iritsi ziren 195 herrialde, 2020tik aurrera klima globaleko gidalerroen arauak finkatzeko orduan oso garrantzitsua dela uste baitute. Bien bitartean, beste batzuen ustetan, ez da aurrera pauso garrantzitsurik eman. Zein izan dira akordio honen gakoak? Zergatik daude hain interpretazio desberdinak paktu beraren inguruan?

Ibon Galarraga, Basque Centre for Climate Change (BC3) zentroko ikertzaileak “La cumbre de París, ¿un resultado histórico?” ( ‘Pariseko goi-bilera, emaitza historikoa’) izeneko hitzaldia eskainiko du horren inguruan. Hitzaldia, Zientziateka programaren barruan dagoena, urtarrilaren 26an izango da, arratsaldeko 7etan, Azkuna Zentroan, eta gaztelaniaz egingo da.

Zientziateka hilean behin UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Sarrerak Azkuna Zentroaren infopuntuan hartu behar dira, urtarrilaren 1etik aurrera. Sarrera doanekoa da.

Ez dut probatu nahi! Zergatik egiten diote haurrek uko elikagai berriei?
2016-02-09 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroko Bastida aretoa (-2 solairua), Plaza Arriquibar, 4, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Elikadurarekiko neofobia elikagai berriei uko egitean datza. Haurren kasuan oso ohikoa da 3 eta 6 urte bitarteko adinean ikustea. Baina hortik aurrera, ondo kudeatu ezean, heldu neofobikoak ere aurki ditzakegu. Ikerketa ezberdinek arazo hau elikadura ez orekatu batekin erlazionatzen dute eta Edurne Maiz eta haren taldeak egindako ikerketan, haur neofobikoek autoestimu baxuagoa eta antsietate maila altuagoak dituztela ere aurkitu dute. Elikadura neofobia benetako arazo bihur ez dadin gurasoen papera ezinbestekoa da.

Edurne Maiz UPV/EHUko Psikologiako irakasleak gai honi buruz hitz egingo du ‘Ez dut probatu nahi! Zergatik egiten diote haurrek uko elikagai berriei?’ izeneko hitzaldian. Ekitaldi hau otsailak 9an burutuko da Azkuna Zentroan, eta euskaraz egingo da.

Zientziateka hilean bitan UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Gonbidapenak Azkuna Zentroko informazio-gunean hartu behar dira otsailak 1etik aurrera. Sarrera doanekoa da.

Antropologiaren erronkak eta artearen jatorria, Bilboko 2016ko Darwinen egunean
2016-02-12 19:00 - 21:00 | Bidebarrieta Liburutegia, Bidebarrieta kalea, 4, Bilbao, Bizkaia
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Datorren otsailak 12an ospatuko da Bilbon hautespen natural bidezko eboluzioaren teoriaren egile den Charles Darwinen jaiotza. Bidebarrietako liburutegiak bi hitzaldi hartuko ditu: bata, Carmen Manzanoren eskutik, UPV/EHUko Antropologia irakaslea; bestea, Diego Garatek eskainia, Bizkaiko Museo Arkeologikoko arkeologoa. Hitzaldien ondoren, bertaratuek galderak egin ahalko dizkiete hizlariei. Arratsaldeko 7etan hasiko den jardunaldi honetara doan sartu ahalko da nahi duenak.

Manzanok ‘Homo generoa: ez dakiguna eta dakigula uste duguna’ izenburua duen hitzaldia eskainiko du. Antropologiak hurrengo urteetan erantzuna eman beharko dien galderetako batzuk aztertuko ditu. Esaterako zein izan zen Homo generoaren aurreko espeziea edo noiz agertu ziren Homo sapiens-en atributu nagusiak, bi oinetan ibiltzeko gaitasuna eta entzefaloaren tamaina handiagoa, esaterako.

Bestetik, Garatek ‘Lehenengo artistak: adierazpen sinbolikoaren jatorriak arakatzen’ izeneko hitzaldia eskainiko du. Helburu estetikoekin eta ideiak transmititzeko gizakiok dugun ahalmenari buruz hitz egingo du: noiz hasi zen gaitasuna garatzen, Homo sapiens-ez gain beste espezieek ere duten ala ez, nola eta non eboluzionatu zuen lehenengo arte horrek… Azken urteotan artearen jatorriaren inguruko ikerketetan burutu den iraultza txikia aurkeztuko du zientzialariak.

Hizlariak

Carmen Manzano Antropologiako irakaslea eta ikertzailea da. 40 ikerketa-proiektu baino gehiagotan hartu dute parte, zeinetatik aldizkari garrantzitsuetan 30 argitalpenetik gora, kongresuetan hitzaldi ugari, patente bat eta zazpi ikerketa-kontratu atera diren.

Diego Garate Bizkaiko Arkeologi Museoko arkeologia teknikaria da. Bere ikerketa arte paleolitikoak Kantauri isurialdeko arte paleolitikoaren jatorria eta garapenaren azterketan oinarritu da, eta zona horretako eta Pirinioetan aurkitutako apaindutako kobazuloen arteko loturak ere aztertu ditu.

Darwinen eguna

2007az geroztik ospatzen dute Bilbon Darwinen eguna. Zientziaren eta jakintzaren pertsona nabarmenek parte hartzeak – Francisco J. Ayala, Pilar Carbonero, Juan Luis Arsuaga eta Manuel Toharia, besteak beste – ekitaldi hau hitzordu garrantzitsua bihurtu da Bizkaiko hiriburuan zientzia eta kultura maite dutenentzat.

UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedrak, Círculo Escépticok eta Bilboko Udalak antolatzen dute gertakizuna. El Correok, CIC bioGUNEk, Biofisika Bizkaia Fundazioak eta UPV/EHUren Aula Espazio Gelak kolaboratzen dute ekitaldiarekin.

Malaspina espedizioa: 42.000 milia ur azpitik
2016-02-24 19:00 - 20:30 | Auditorio de Azkuna Zentroa (planta -1), Plaza Arriquíbar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Itsas azpiko munduan gauza ezezagun asko dago oraindik ere. Giza jarduerek itsas azpian duten eragina, haren bioaniztasuna, hondoan gertatzen diren prozesuak eta haiek ozeanoen funtzionamenduan duten eragina zehatz eta mehatz ezagutzeko jarri zen abian 2010ean “Malaspina zirkumnabigazioko espedizioa: Aldaketa globalaren eta ozeano globalaren bioaniztasunaren azterketa”, diziplina-arteko ekimen zientifikoa, non 250 zientzialarik baino gehiagok hartu zuten parte.

Horietako bat Iñigo Azua da, UPV/EHUko Mikrobiologiako ikertzailea eta irakaslea, zeinak ‘Expedición Malaspina: 42.000 millas de viaje submarino’ (Malaspina espedizioa: 42.000 milia ur azpitik) izeneko hitzaldia eskainiko duen, otsailaren 24an, Azkuna Zentroan. Zientziateka programaren barruan eskainiko den hitzaldi hau gaztelaniaz izango da.

Zientziateka hilean behin UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Sarrerak Azkuna Zentroaren informazio-gunean hartu behar dira otsailaren 1etik aurrera. Sarrera doan da.

Geneak nahieran aldatzea, etorkizuneko botika?
2016-03-09 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroko Bastida aretoa (-2 solairua), Plaza Arriquibar, 4, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Posible al da gure geneak komeni zaigun bezala eraldatzea? 2015ko zientzia-albiste garrantzitsuenen artean CRISPR teknika izan dugu. Honen bitartez DNA sekuentzia bat, adibidez gene bat, berridatzi daiteke. Teknika honen gaitasunari esker gene bat aldatu edo itzali daiteke eta bere akatsak konpondu. Behin betiko lanabes genetikoa al da, ala agindutakoa beteko ez duen teknika berria?

Koldo Garcia biologo konputazionala, UPV/EHU eta Biocruceseko ikertzaileak gai honi buruz hitz egingo du ‘Geneak nahieran aldatzea, etorkizuneko botika?’ izeneko hitzaldian. Ekitaldi hau martxoaren 9an burutuko da Azkuna Zentroan, eta euskaraz egingo da.

Zientziateka hilean bitan UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Gonbidapenak Azkuna Zentroko informazio-gunean hartu behar dira. Sarrera doanekoa da.

X planeta, eguzki sistemaren maizter ikusezinaren bila
2016-03-16 19:00 - 20:30 | Auditorio de Azkuna Zentroa (planta -1), Plaza Arriquíbar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Urtarrilean, eguzki sistemaren mugetan planeta ezezagun bat egon zitekeela eman zen ezagutzera. Zenbait kalkuluren arabera, planeta batek gorputz txikiagoen multzoek osatutako orbitetan izan zitekeen eragina da iragarpen horren oinarria. Planeta berri hipotetiko hori oso iheskorra da eta oraindik ez du inork ikusi, baina dagoeneko sortu ditu hainbat galdera: Nolakoa izango litzateke planeta hipotetiko hori? Zertan oinarritzen da existitu daitekeela dioen iragarpen hori? Etengabe harritzen gaituen eguzki sistema batean alderdi ezezagunen adierazle bat da X planeta hori.

Ricardo Hueso fisikariak, UPV/EHUko Planeta-zientzien taldeko kidea, gai horri buruzko ‘Planeta X, en busca del inquilino invisible del sistema solar’ (’X planeta, eguzki sistemaren maizter ikusezinaren bila’) zeneko hitzaldia eskainiko du martxoaren 16an, Azkuna Zentroan. Zientziateka programaren barruan eskainiko den hitzaldi hau gaztelaniaz izango da.

Zientziateka hilean behin UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Sarrerak Azkuna Zentroaren informazio-gunean hartu behar dira, otsailaren 1etik aurrera. Sarrera doan da.

Zika birusa: azkenaurreko mehatxua?
2016-04-12 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroko Bastida aretoa (-2 solairua), Plaza Arriquibar, 4, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Azken urteotan infekzio ezberdinak hedatu dira munduan barrena. Ebola, MERS, SARS edo hegaztien gripe ezberdinak, esaterako, haien ohiko esparru geografikotik atera dira beste lurralde batzuetara iritsiz. Azken hilabeteotan ahoz aho dabil gure inguruan ezezaguna zen birus baten izena: Zika. Zeintzuk dira bere ezaugarriak? Guretzako mehatxua al da? Nola globalizatzen ari dira gaixotasun hauek?

Miren Basaras UPV/EHUko Mikrobiologiako irakasleak gai honi buruz hitz egingo du ‘Zika birusa: azkenaurreko mehatxua?’ izeneko hitzaldian. Ekitaldi hau apirilaren 12an burutuko da Azkuna Zentroan, eta euskaraz egingo da.

Zientziateka hilean bitan UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Gonbidapenak Azkuna Zentroko informazio-gunean hartu behar dira. Sarrera doanekoa da.

Uhin grabitazionalen detekzioa: astronomia berriaren sorrera
2016-04-27 19:00 - 20:30 | Auditorio de Azkuna Zentroa (planta -1), Plaza Arriquíbar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Iragan otsailaren 11n astronomiaren garai berri bati eman genion hasiera. Egun horretan, Uhin Grabitazionalen Laser Interferometriako Behatokiak (LIGO) uhin grabitazionalak lehenengoz detektatu zituela eman zuen aditzera, azeleratutako objektu masiboek espazio-denboran eragindako bibrazioak, alegia. Albert Einsteinek duela mende bat aurreikusi zituen, eta bagenituen existitzen zirenaren zeharkako frogak, baina orain arte ezin izan dira uhinok detektatu. Baina zertan datza fenomeno hori? Zergatik izan da hain garrantzitsua haien aurkikuntza eta zein dira fisikan eta astronomian izango dituen ondorioak?

José Juan Blanco-Pillado, Jon Urrestilla eta Raül Vera fisikariek, UPV/EHUko Fisika Teorikoko eta Zientziaren Historiako Departamentuko irakasleek erantzungo diete galdera horiei ‘La detección de ondas gravitacionales: el nacimiento de una nueva astronomía’ izeneko (‘Uhin grabitazionalen detekzioa: astronomia berriaren sorrera’) hitzaldi eta mahai-inguruan, zeina Azkuna Zentroan ospatuko den apirilaren 27an. Zientziateka programaren barruan eskainiko den hitzaldi hau gaztelaniaz izango da.

Zientziateka hilean behin UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Sarrerak Azkuna Zentroaren informazio-gunean hartu behar dira. Sarrera doan da.

Gaixotasun zeliakoaren eragileen bila: DNA zaborraren pistaren atzetik
2016-05-10 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroko Bastida aretoa (-2 solairua), Plaza Arriquibar, 4, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Gaixotasun zeliakoa gaixotasun immunea da, garian eta beste zereal batzuetan agertzen den gluten proteinaren aurkako intolerantzia gisa garatzen dena. Gaixotasuna garatzeko generik garrantzitsuena ezagutzen bada ere, badaude genoman 40 bat erregio gaixotasunaren garapenarekin lotu direnak, eta haietariko asko DNA zaborra deiturikoan daude. UPV/EHUren ikerketa batean gene berri bat topatu da DNA zaborrean, hantura edo inflamazioa kontrolatzen duena eta zeliakoetan aldatuta dagoena. Science aldizkarian argitaratutako ikerketa honek oihartzun handia izan du DNA zaborrak gaixotasunen garapenean duen garrantzia azpimarratu duelako.

Ikerketa honen zuzendariak, Ainara Castellanos UPV/EHUko ikertzaileak, gai honi buruz hitz egingo du ‘Gaixotasun zeliakoaren eragileen bila: DNA zaborraren pistaren atzetik’ izeneko hitzaldian. Ekitaldi hau maiatzaren 10ean burutuko da Azkuna Zentroan, eta euskaraz egingo da.

Zientziateka hilean bitan UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Gonbidapenak Azkuna Zentroko informazio-gunean hartu behar dira. Sarrera doanekoa da.

Sendagaien inguruko ikerkuntza gizakiekin: laborategitik farmaziara
2016-05-25 19:00 - 20:30 | Auditorio de Azkuna Zentroa (planta -1), Plaza Arriquíbar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zein ikerkuntza-prozesu eskatzen zaizkie sendagaien fabrikatzaileei euren produktuak merkatura atera aurretik? Zein da nazioko zein nazioarteko agentzia arautzaileen betekizuna? Praktika medikua erabat aldatu da gaixotasunen tratamenduan lotutako aurrerapausoen ondorioz, baina ezin dugu ahaztu sendagaiek ere eragin kaltegarria ere izan dezaketela, eta hura kontrolatu behar dugula. Gaur egun, gai oso garrantzitsua da, azken hamarkadetan sendagai berri ugari eta oso anitzak ari baitira ateratzen.

Amaia Martínez de Galarza erizainak gai horiei buruzko hitzaldia eta mahai-ingurua eskainiko du, ‘Sendagaien inguruko ikerkuntza gizakiekin: laborategitik farmaziara’ izenekoa. Maiatzaren 25ean izango da, Azkuna Zentroan. Zientziateka programaren barruan eskainiko den hitzaldi hau gaztelaniaz izango da.

Zientziateka hilean behin UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Sarrerak Azkuna Zentroaren informazio-gunean hartu behar dira. Sarrera doan da.

Gezurrak erostera noa
2016-06-01 19:00 - 20:30 | Bizkaia Aretoa, Baroja aretoa, Abandoibarra 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Elikadura eta kosmetika arloetako industriek urteak eta urteak daramatzate herritarrak engainatzen, haien publizitate-estrategietan zientziaren ikuspegitik inongo funtsik ez duten ustezko argudio zientifikoak erabiliz. Eslogan engainagarri horien erabilerak ondorio zuzenak eragin ditzake herritarren poltsikoan zein osasunean.

José Manuel López Nicolás Murtziako Unibertsitateko Biokimika eta Biologia Molekularreko irakaslea eta Scientia blogaren arduraduna da, eta ekainaren 1ean, ‘Gezurrak erostera noa’ izenburuko hitzaldia eskainiko du UPV/EHUren Bizkaia Aretoko Baroja Gelan (Abandoibarra 3, Bilbo), industria horien gehiegikeriak salatu, bertaratutakoei iruzurrak antzemateko tresnak eskaini eta publizitatearen kontrola hobetzeko proposamenak azaltzeko asmoz.

Hitzaldia gaztelaniaz egingo da. Sarrera irekia eta doakoa izango da aforoa bete arte.

Zientziateka berezia Kultura Zientifikoko Katedraren 5. urteurrena
2016-06-23 19:00 - 21:00 | Auditorio de Azkuna Zentroa (planta -1), Plaza Arriquíbar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak bost urte bete dituela ospatzeko, ekainaren 23an, Zientziateka berezia antolatuko da Bilboko Azkuna Zentroan. Bi zientzialari ezagunek, Itziar Laka UPV/EHUko Linguistikako katedradunak eta Xurxo Mariño A Coruñako Unibertsitateko Medikuntzako irakasleak, dibulgaziozko hitzaldi bana eskainiko dute, euskaraz eta gaztelaniaz, hurrenez hurren.

Lakak, “Hitzaz” izenburuko hitzaldiaren bitartez, hitzen izaeraz hitz egingo du: zer diren, zer identifikatzen dugun hitzen bitartez eta zertaz ez garen konturatzen hitz egiten dugunean. Hitzaldi hau euskaraz egingo da, eta aldibereko itzulpen zerbitzua jarriko da behar dutenentzat.

Mariñok, aldiz, “¿Para qué nos sirve la mente?” (“Zertarako balio digu adimenak?”) izenburuko hitzaldia emango du, eta bertan, xehetasun osoz azalduko du nolako bilakaera izan duen gizakion nerbio-sistemak eta nola lortu dugun geure existentziaz kontziente izatea, azken hau funtsezkoa baita gizarte modernoen garapenerako. Alabaina, autokontzientzia eboluzio-prozesuaren emaitza da, ala kasualitate hutsa? Hitzaldi hau gaztelaniaz egingo da.

Zientziateka UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak ezagutza zientifikoa gizartean ezagutarazteko hilero-hilero antolatzen duten ekimena da.

Sarrerak Azkuna Zentroko informazio gunean jaso behar dira. Sarrera doakoa da.

Jakinduriek mundue erreko dau 2016
2016-09-24 18:00 - 20:00 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Zientziarekiko interesa pizteko komunikazioa ezinbesteko tresna da eta lan horretan bidelagunak aurkitzea eta askotariko esparruak uztartzea beharrezkoa. Uztarketa horren fruitua da irailaren 24an, Bilboko Bizkaia Aretoan izango den ekitaldia: “Jakinduriek mundue erreko dau 2016” #bertsozientzia emanaldia.

Kike Amonarrizek gidatuko duen “Jakinduriek mundue erreko dau 2016” saioan, hiru bertsolari eta lau zientzialari izango dira: Maialen Lujanbio, Beñat Gaztelumendi eta Jone Uria bertsolariak eta, Gotzone Barandika kimikaria, Patxi Juaristi soziologoa, Onintze Salazar meteorologoa eta Felix Zubia medikua.

2015eko saioari jarraipena emanez, aurten ere zientzialariak eta bertsolariak izango ditugu oholtza gainean aurrez aurre zientzia gizarteratzeko asmoz. Zientzialariek nanokimika, hauteskunde-inkesten gorabeherak, biharko eguraldiaren iragarpena eta gure osasunean eragiten duten faktoreak hizpide izango dituzte eta bertsolariek doinua, errima eta neurria lanabes hartuta zientzia-gaiei kantua jarriko diete.

Aurten ere, zientzia eta bertsolaritza, bertsolaritza eta zientzia izango ditugu bidelagun UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren eskutik, “Jakinduriek mundue erreko dau 2016” doako ekitaldian. Zatoz jakinduriaz eta bertsoz osatutako txapela janztera… eta ibili munduan!Egitaraua:Bilboko Bizkaia Aretoan irailaren 24an, arratsaldeko 18:00etan lau zientzialarik gai bat hartu eta horren inguruko azalpen laburrak emango dizkigute. Hamar minutuko hitzaldi laburretan kimikariak arkitektoak direla, hauteskunde-inkestek asmatzen duten edo ez, begi-bistan dugun ezkontza horren egunean zein eguraldi egingo duen eta gure osasunean eragiten duten faktoreak zeintzuk diren azalduko digute zientzialariok. Kike Amonarriz aurkezle eta soziolinguistaren laguntzaz bertsolariek informazioa deskodetu eta doinua eta errima jarriko diote zientzia-gaiei..- Gotzone Barandika UPV/EHUko irakasleak, ikertzaileak eta kimikariak kimikariak maila atomikoan hutsuneak nola diseinatzen dituzten argituko dizkigu: “Kimikariok, nanoarkitektoak”.- Patxi Juaristi UPV/EHUko soziologoak eta UPV/EHUko ikertzaile, irakasleak hauteskundeen emaitzak iragartzeko egiten diren inkestek zergatik ez duten asmatzen, edo bai azalduko digu: “Gauza bat esan, eta bestea egin: nola asmatuko dute bada, hauteskunde-inkestek?”.- Onintze Salazar Euskalmeteko meteorologoak eta EiTBko Eguraldia saioaren esatariak kontatuko digu mugikorrak ematen dizkigun eguraldi iragarpenek zirrikitu asko dituztela, ez baitira uste dugun bezain zehatzak: “Hilabete barru ezkonduko naiz eta… esadazu, ze eguraldi egingo du?”..- Felix Zubia medikuak eta UPV/EHUko irakasleak gure osasunean eragiten duten hainbat faktore aurkeztuko dizkigu. Izan ere, ingurumenak, ohiturek eta genetikak badute zeresana gure osasunean: “Zerk eragiten du gure osasunean?”Zientzia eta bertsolaritza, bertsolaritza eta zientzia izango ditugu bidelagun UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedraren eskutik, “Jakinduriek mundue erreko dau 2016” doako ekitaldian.

Zatoz jakinduriaz eta bertsoz osatutako txapela janztera… eta ibili munduan!

Kilograma berri bat 2018an: Metrologia arloko iraultza handiena Frantziako Iraultzaz geroztik
2016-09-28 19:00 - 20:00 | Bizkaia Aretoa-EHU, Abandoibarra Etorbidea, 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Klaus von Klitzing 1985ean Fisikako Nobel sariduna izandakoak hitzaldi bat emango du arratsaldeko 19:00tan Bizkaia Aretoan (Bilbo) irailaren 28an, “Kilogramo berri bat 2018an: Metrologia arloko iraultza handiena Frantziako Iraultzaz geroztik”, Passion For Knowledge 2016 jaialdiaren barruan. Von Klitzingek doktoregoa lortu zuen Braunschweig-eko unibertsitatean 1972. urtean, eta ordutik ibilbide emankorra egin du zientziaren munduan: besteak beste, Oxfordeko Unibertsitatean, Grenobleko Goi Eremu Magnetikoen Laborategian eta Yorktown Heights-eko IBM Ikerketa Laborategian lan egina da. 1985ean, Von Klitzingek Fisikako Nobel saria lortu zuen Hall kuantikoaren efektua deskubritu eta gailu nanoelektronikoen garapenari bide emateagatik.

Hitzaldian Metrologia (neurrien zientzia) arduratzen dela neurrien nazioarteko uniformetasunaz eta doitasunaz azalduko da. Gaur egun, sistema internazionaleko (SI unitateak) zazpi unitateak (metroa, kilogramoa, segundoa, amperea, kelvina, mola eta kandela) erabiltzen dira izadian dagoen guztia zenbakiekin eta unitateekin adierazteko. Munduko lehen unitate sistema Frantziako Iraultzan sortu zen, metroarentzako eta kilogramoarentzako prototipoekin. Gaur egun ere, platino-iridio artefaktu bat da definizioz nazioarteko masa unitatea, nahiz eta estandar hori oso egonkorra ez den. Horregatik, Pisuen eta Neurrien Konferentzia Nagusiak, 2014ko azaroan egin zuen azken bilkuran, nazioarteko metrologia komunitateari eskatu zion izadiko konstanteetan oinarritutako sistema berri bat sortzea egungo SI sistema ordezteko, eta lan horiek 2017ko uztailerako amaitzeko. Hall kuantikoa efektuak (1985eko Nobel Saria) berebiziko garrantzia du garapen honetan, ez bakarrik unitate elektrikoentzat, baita kilogramoarentzat ere.

Dopin genetikoa: urrezko dominak laborategian diseinatzen
2016-10-04 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroa, Plaza Arriquibar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Kirolari baten genoma alda daiteke bere errendimendua hobetzeko? zer ondorio du jardunbide honek? nola burutzen da? Dopinaren aurkako Mundu Agentziak adierazi du dopin genetikoa heldu dela dagoeneko eta kirolaren mehatxurik handiena bihurtu dela. Arestiko Rioko Joko Olinpikoetan dopin mota hau hautemateko lehenengo frogak burutu dira. Dopin honek kirolarien osasunarengan dituen ondorioak ezezagunak dira oraindik.

Julen Díaz bioteknologo eta dopin genetikoaren arloko ikertzaileak gai hauei helduko die “Dopin genetikoa: urrezko dominak laborategian diseinatzen” izeneko hitzaldian. Zientzialari honek dopin mota honen hautematerako metodo bat garatzeko lan egiten du. Ekitaldia urriaren 4an ospatuko da Azkuna Zentroan, euskaraz.

Zientziateka hilean birritan UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Gonbidapenak Azkuna Zentroaren informazio-gunean hartu behar dira. Sarrera doan da.

Editatoia, idazle eta zientzialari emakumeak Wikipedian ikusarazteko eguna
2016-10-19 10:00 - 18:00 | Biblioteca Central del Campus de Leioa de la UPV/EHU, Barrio Sarriena, s/n, Leioa
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Emakume Idazleen Eguna Clásicas y Modernas elkartearen, Emakume Zuzendari, Exekutibo, Profesional eta Enpresarien Espainiako Federazioaren (FEDEPE) eta Espainiako Liburutegi Nazionalaren arteko egitasmoa da, eta helburu du literaturaren arloko emakumeak agerian jartzea eta emakumeok historia osoan jasan duten bazterkeriari aurre egitea. Emakume Idazleen Eguna urtero egiten da, urriaren 15aren hurrengo astelehenean (Santa Teresa Avilakoaren jaieguna da urriaren 15a). Aurten, 2016an, urriaren 19an izango da Emakume Idazleen Eguna.

Universidad del País Vasco / Euskal Herriko Unibertsitateak (UPV/EHU), bestalde, Zientzia Astea antolatzen du, Zientziaren, Teknologiaren eta Berrikuntzaren Astea alegia, gazte eta helduek, haurrek edota inguruarekiko jakin-mina duten pertsona guztiek aukera izan dezaten zientzia ikusteko, entzuteko, sentitzeko eta eztabaidatzeko egunero-egunero zientzian aritzen direnekin. Azaroaren hasieran egin ohi da; 2016an hamabosgarren edizioa antolatuko da, azaroaren 4tik 8ra bitartean.

Aurtengo Editatoia, berriz, Emakume Idazleen Egunaren eta Zientzia Astearen arteko egun batean egin nahi izan dugu, emakume zientzialari eta idazleei balioa emateko xedez. Izan ere, zientzia eta literatura badirudi oso bestelako bi mundu direla, baina arlo horretako emakumeak berdin-berdin diskriminatu izan dira historian.

Wikipedian emakumeei buruzko artikulu oso gutxi daude, gizonei buruzkoak baino askoz gutxiago inondik inora ere. Desoreka hori dela eta, emakumeak oraindik ere ikusezin dira herritar gehienentzat, zientziaren eta literaturaren esparruan batez ere.

Zientzian, teknologian, literaturan eta edozein giza alorretan eredu femeninoak edukitzeko modu bakarra emakumeen lanak irakurtzea, ezagutzea eta baloratzea da, eta, hori lortzeko, emakume gehiago animatu behar dira Wikipedian beste emakumeen lorpenei buruz hitz egitera.

Zientzialari eta idazle emakumeak Wikipedian ikusarazteko Editatoia egunarekin, gainera, bertan behera utzi nahi dira estereotipoak: Kultura biak estereotipoarekin hasita (“zientziak eta letrak” jarduera komun honen bidez elkartuz), erakutsi nahi dugu ezagutu eta aitortu beharreko emakumeak egon direla eta daudela zientzian eta literaturan.

Noiz eta non

Urriaren 19an, asteazkena, 10:00etatik 18:00era, etenik gabe

10:00-12:00 Hitzaldi-Tailerra Montserrat Boixen eskutik: Wikipedia en clave de igualdad y de diversidad. Posibilidades de trabajo con Wikipedia en la universidad.

12:00-18:00 Editatoia, emakume idazle edota zientzialarien biografiak osatu, itzuli edota sortzeko.

Lekua: Ikastaroetako informatika gela (seigarren solairua). Leioako Campuseko Biblioteka Nagusia (UPV/EHU). Sarriena auzoa z/g, 48940 Leioa.

Antolatzailea

Mujeres con Ciencia eta Zientzia Kaiera (UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedra)

Laguntzailea: Leioako Campuseko Biblioteka Nagusia

Finantzatzailea: UPV/EHUko Berdintasunerako Zuzendaritza

Izen-ematea

Parte-hartzeko Wikimedian inskribatu behar da baina aurretik Wikipedian editatzeko kontua sortu behar da.

Leonardo Torres Quevedo, ingeniari unibertsala. Bere garaiko asmatzaile miresgarriena
2016-10-24 19:00 - 20:30 | Bizkaia Aretoa, Baroja aretoa, Abandoibarra 3, Bilbo
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Urriaren 24an, UPV/EHUren Bizkaia Aretoan (Abandoibarra 3, Bilbo) eskainiko da “Leonardo Torres Quevedo, ingeniari unibertsala. Bere garaiko asmatzaile miresgarriena” izeneko hitzaldia. Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Francisco A. González Redondo irakasleak eskainiko du hitzaldia, eta jatorri euskalduna zuen ingeniariaren inguruan urriaren 24tik azaroaren 6ra arte zentro berean egingo den erakusketaren inaugurazioa izango da.

Leonardo Torres Quevedo (1852-1939) bere garaiko asmatzaile ikusgarriena izendatu zuten 1930ean eta oso leku garrantzitsua du zientziaren eta teknikaren historia unibertsalean. Bere asmakarien artean hauek ditugu aipagarrienak: urrutiko agintea edo telekinoa (1902) zeinaren bitartez objektuak gida zitezkeen; Donostiako Ulia mendirako transbordadorea (1907), pasaiarientzako munduko lehenengo aire-funikularra izan zena; edo aritmometro elektromekanikoa (1920), XX. mendeko informatikako aitzindariei aurreratu zitzaien ordenagailuen aurrekoa.

Asmatzaile ikusgarria ongi ezagutzen duen Francisco A. González Redondok Leonardo Torres Quevedoren biografia eta haren inguruko hainbat artikulu idatzi ditu, baita hainbat kongresu eta erakusketa antolatu ere.

González Redondoren hitzaldiak erakusketaren ikuspegi zabalagoa eskainiko du eta ingeniari eta matematikariaren lana ezagutzera emango du.

Hitzaldia gaztelaniaz izango da eta urriaren 24an izango da, 19:00etatik aurrera UPV/EHUren Bizkaia Aretoko Baroja Gelan (2. solairua). Sarrerak doan izango dira, bete arte.

Erakusketa urriaren 24tik azaroaren 6ra bitartean burutuko da Axular Gelan (1. solairua). Hainbat panelen bidez, Torres Quevedoren objektu pertsonalak eta hark egindako transbordadorearen maketa ikusi ahal izango dira erakusketan.

Bi jarduera hauek UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedrak antolatu ditu eta Zientzia asteko programaren barruan daude.

Gizarte-ezberdintasunek hil egiten dute Euskadin? Bai, eta zifrak ere badaude’
2016-10-26 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroa, Plaza Arriquibar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Leku bateko maila sozioekonomikoa eta bertako herritarren osasuna lotuta daude? Urte askotan zehar euskal herritarrek beste erkidegoetako herritarrek baino osasun hobea zutela uste izan da. Ikerketa berri baten ondorioen arabera gure lurraldean ere ezberdintasun adierazgarriak daude. Ikerketak erakusten du heriotza-tasan ezberdintasun substantzialak daudela Euskadiko leku ezberdinen artean eta honen arrazoia, besteak beste, eremu geografiko bakoitzaren maila sozioekonomikoa dela.

UPV/EHUn Estatistikan doktorea den Imanol Montoya Arronizek gai hauek aztertuko ditu “Gizarte-ezberdintasunek hil egiten dute Euskadin? Bai, eta zifrak ere badaude” izenburua duen hitzaldi eta mahai-inguruan, urriaren 26an Azkuna Zentroan. Zientziateka programaren barruan eskainiko den hitzaldi hau gaztelaniaz izango da.

Zientziateka hilean birritan UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

Sarrerak Azkuna Zentroaren informazio-gunean hartu behar dira. Sarrera doan da.

Zelulen birziklapen sisteman sakondu eta Nobela eskuratu
2016-11-08 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroa, Plaza Arriquibar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Autofagia gure organismoaren birziklatze sistema da. Fenomeno horren bitartez, zelulek beraien burua “jaten” dute eta era horretan, haien osagaiak deuseztatzen dituzte. Prozesu honek, energia jasotzeko edo infekzioei aurre egiteko balio du. Egun, autofagia prozesuaren erregulazio ezegokia minbizia eta Parkinsona bezalako gaixotasunekin lotzen da. Gai horri buruzko aurkikuntzengatik, Yoshinori Ohsumi ikertzaile japoniarrak eta bere taldeak 2016ko Medikuntzako Nobel saria jaso dute duela gutxi.

Aintzane Apraiz UPV/EHUko Biologiako irakasleak fenomeno honen garrantzia azalduko du “Zelulen birziklapen sisteman sakondu eta Nobela eskuratu” izeneko hitzaldi eta mahai-inguruan. Zientziateka programaren baitan antolatuko den ekitaldi hau azaroaren 8an, arratsaldeko 19:00etan izango da Bilboko Azkuna Zentroan. Hitzaldia euskaraz izango da.

———————————————————-

Hitzaldia Zientziateka ekimenaren parte da. Zientziateka, hilean bitan UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bilboko Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten jarduera da.

OHARRA: Hitzaldia Azkuna Zentroko (Bilboko Alondegia) Bastida Aretoan eskainiko da doan. Sarrerak aurretik hartu behar dira Azkuna Zentroko informazio-gunean entzule moduan joateko. Sarrerak aretoa bete arte banatuko dira doan. Hitzaldi hau euskaraz izango da.

Nobel saria irabazi duten makina molekularrak
2016-11-16 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroa, Plaza Arriquibar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Aurtengo Kimikako Nobel sariak munduko makina txikienen sorkuntza saritu du. Jean-Pierre Sauvage kimikari frantziarrak, Fraser Stoddart kimikari britainiarrak eta Bernard Feringa kimikari herbeheretarrak jaso dute saria, kontrolatu daitezkeen mugimenduak dituzten molekulak garatu izanagatik, energiaz hornituz gero zereginak burutu ditzaketenak. Akademiak dioenez, aurkipen honek iraultza teknologiko batera eraman gaitzake.

Jesus Ugalde UPV/EHUko Kimika Fisiko arloko katedradunak aurkikuntza honen garrantzia azalduko du “Nobel saria irabazi duten makina molekularrak” izeneko hitzaldian. Ekitaldia datorren azaroaren 16an arratsaldeko 19:00etan Azkuna Zentroan izango da. Zientziateka programaren barruan eskainiko den hitzaldi hau gaztelaniaz izango da.

Hitzaldia Zientziateka ekimenaren parte da. Zientziateka, hilean bitan UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedrak eta Bilboko Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten jarduera da.

OHARRA: Hitzaldia Azkuna Zentroko (Bilboko Alondegia) Bastida Aretoan eskainiko da doan. Sarrerak aurretik hartu behar dira Azkuna Zentroko informazio-gunean entzule moduan joateko. Sarrerak aretoa bete arte banatuko dira doan. Hitzaldi hau euskaraz izango da.

Kannabinoideak: ikerketa berriak eta aukera terapeutikoak
2016-12-13 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroa, Plaza Arriquibar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Endokannabinoide sistemak gure gorputzeko hainbat funtzio fisiologiko eta patologikotan parte hartzen du. Landareek berezko dituzten kannabinoideak zein kannabinoide sintetikoak sistema endogeno hori moldatzeko gai dira. Honen harira, gizakiaren endokannabinoide sistemaren funtzionamendua ulertzea xede duten ikerketa asko egin dira azken urteotan. Berriki plazaratutako lan batek, esaterako, endokannabinoide sistemak memoria bezalako goi mailako prozesuetan parte har dezakeela erakutsi du. Ezagutza guzti hauek kannabinoideetan oinarritutako tratamendu egokiak diseinatzeko aukera berriak irekitzen dituzte eta jomuga oso interesgarri bilakatu terapeutikoki.

Leire Reguero Acebal UPV/EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko irakasleak endokannabinoide sistemaren inguruan argitaratutako ikerketa berriak eta kannabinoideek gaixotasunak tratatzeko eskaintzen dituzten aukerak azalduko ditu “Kannabinoideak: ikerketa berriak eta aukera terapeutikoak” izeneko hitzaldi eta mahai-inguruan. Zientziateka programaren baitan antolatuko den ekitaldi hau abenduaren 13an egingo da Bilboko Azkuna Zentroan.

Zientziateka hilean behin UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedrak eta Azkuna Zentroak puri-purian dauden zientzia arloko gaiak jakitera emateko antolatzen duten ekimena da.

OHARRA: Hitzaldia euskaraz izango da. Sarrerak Azkuna Zentroaren informazio-gunean hartu behar dira. Sarrera doan da.

Lehen euskal artea berraurkitzen: aurkikuntza berriak, ikerketa berriak
2016-12-20 19:00 - 20:30 | Azkuna Zentroa, Plaza Arriquibar, 4, Bilbao
Xehetasunak

Data eta ordua:

Egoitza

Azken hamarkadan arkeologo eta espeleologoek elkarlanean garatutako prospekzio sistematikoari esker, Euskadiko hainbat puntutan agertu den horma-arte paleolitikoa asko ugaritu da. Atxurra (Berriatua) eta Armintxe (Lekeitio) kobazuloek labar-artearen bi “santutegi” garrantzitsu diren aztarnategiak dituzte barrenean. Duela gutxi aurkitu eta aztertu diren lagin hauek ikuspegi berri bat ekarri dute gure lurraldean gizakiak sortutako lehen arte-zantzuei dagokienez.

Bizkaiko Arkeologi Museoko arkeologoa den Diego Garatek azalduko digu aurkikuntza hauen garrantzia zein den “Lehen euskal artea berraurkitzen: aurkikuntza berriak, ikerketa berriak” izenburua daraman hitzaldian.

Hitzaldia datorren abenduaren 20an burutuko da, Azkuna Zentroan(Bilbo), hilero, gaur egungo gertaera zientifikoak zabaltzeko xedearekin, UPV/EHUren Kultura Zientifikoko Katedrak antolatzen duen Zientziateka hitzaldi-zikloaren esparruan.

Sarrerak Azkuna Zentroaren informazio-gunean hartu behar dira. Sarrera doan da. Hitzaldia gaztelaniaz izango da.
